- •Фонетика саласын бекітуге арналған жаттығулар
- •ЛексиКа
- •Лексика саласын бекітуге арналған жаттығулар
- •Морфология
- •Септік жалғаулар
- •Көптік жалғаулар
- •Тәуелдік жалғаулар
- •Жіктік жалғаулар
- •Сөз таптары
- •Қосымшаны бекітуге арналған жаттығулар
- •Зат есім тудыратын жұрнақтар
- •Зат есімнің түрлерін бекітуге арналған жаттығулар
- •Сын есім тудыратын жұрнақтар
- •Сын есімнің шырайлары
- •Сын есімді бекітуге арналған жаттығулар
- •Етістіктің шақтары
- •Өткен шақ
- •Келер шақ
- •Етістіктің түрлері
- •Етістікті бекітуге арналған жаттығулар
- •Үстеуді бекітуге арналған жаттығулар
- •Шылаулар
- •Шылауды бекітуге арналған жаттығулар
- •Еліктеу сӨздер
- •Одағайды бекітуге арналған жаттығулар
- •Синтаксис сөйлем мүшелері
- •Сөйлем мүшелері
- •Сөйлем мүшелерін бекітуге арналған жаттығулар
- •Жай сөйлемді бекітуге арналған жаттығулар
- •Салалас құрмаластың түрлері
- •Салалас құрмалас сөйлемді бекітуге арналған жаттығулар
- •Сабақтас құрмаластың түрлері
- •Сабақтас құрмаластың түрлері
- •Сабақтас құрмаластың түрлері
- •Сабақтас құрмалас сөйлемді бекітуге арналған жаттығулар
- •Пунктуация
- •Тыныс белгілерін бекітуге арналған жаттығулар
- •Стилистика
- •Стиль түрлерін бекітуге арналған жаттығулар
Стиль түрлерін бекітуге арналған жаттығулар
1-жаттығу. Берілген мәтін қандай стильге жататынын анықтаңдар.
Абайдың «Көзімнің қарасы» өлеңі махаббат психологиясын аса нәзік сезінген шеберлікті танытады. Ақын осындай терең күйде жалындаған шындық пен табысқан жүректерді құптап, қостайды. Шын махаббат сөзсіз, үнсіз-ақ танылсын, ыстық жалынды кеуденің тынысымен-ақ білінсін, айтылып болмастай ыммен, емеурінмен танылатын болсын дейді.
Сондай ғашықтықты жастарға үлгі еткенде, бір жағынан, лирика арқылы нәзік сырды тереңдетеді... Абайдың махаббат жайындағы ең нәзік, ең көркем терең сөздері осы өлеңмен көрінген.
2-жаттығу. Берілген мәтін қандай стильге жататынын анықтаңдар.
7-бап
1. Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік тіл – қазақ тілі.
2. Мемлекеттік ұйымдарда және жергілікті өзін-өзі басқару органдарында орыс тілі ресми түрде қазақ тілімен тең қолданылады.
3. Мемлекет Қазақстан халқының тілдерін үйрету мен дамыту үшін туғызуға қамқорлық жасайды.
3-жаттығу. Берілген диалог қандай стильге жататынын анықтаңдар.
- Денсаулығыңыз қалай?
- Жаман емес.
- Жазда қайда демаласыз?
- Санаторийде демаламын.
- Демалған қандай жақсы!
4-жаттығу. Берілген мәтін қандай стильге жататынын анықтаңдар.
Осы заң Қазақстан Республикасында тілдердің қолданылуының құқықтық негіздерін, оларды оқып үйрену мен дамыту үшін жағдай жасау жөніндегі мемлекеттің міндеттерін белгілейді. Қазақстан Республикасында қолданылатын барлық тілге бірдей құрметпен қарауды қамтамасыз етеді.
(«Қазақстан Республикасының Тіл Туралы» Заңынан)
5-жаттығу. Берілген мәтін қандай стильге жататынын анықтаңдар.
Есіл Біржан
Біржан басын көтерді.
- Не айтасың деп ең, Төреқұл?
Төреқұл үндеместен артына бұрылып, домбырасын алды. Салға ұсынды.
- Қолымды босат...
Сонау жазирада жай оғындай жалт-жалт өткен жалынды жігіт үзілер шағының соңғы демін екі ішектен ықылық атқыза шығарып жатыр...
Қыл ішек үзіліп кетті. Саусақтар сұлқ қалды.Үш жылдың азабына төзген алып жүрек, ақын жүрек соғуын тоқтатты...
6-жаттығу. Берілген сөйлемдер қандай стильге жатады.
1. Емен ұзақ жылдар бойы өседі. Ол 150-200 жылға дейін созылады. Жалпы емен жылу сүйгіш ағаштар қатарына жатады..
2. Мереке құтты болсын!
Рахмет, саған да ұлыс құтты болсын!
3. Ауруханаға бару үшін мені сабақтан босатуыңызды сұраймын.
4. Елбасы Н.Назарбаевтың Жарлығымен кейбір жер атауларына өзгерістер енгізілді.
7-жаттығу. Көркем әдебиет стиліне жататын сөйлемдерді табыңдар.
9 мамыр-Жеңіс күні қарсаңында Елбасымыздың Жарлығымен аяулы ұлы Рахымжан Қошқарбаевқа халық қаһарманы атағы берілді.
Ақ қасқыр айналып жіберіп, ағызып келіп алдына түсті.
Заттың атауын білдіретін сөзді зат есім дейді.
Жәкім қып-қызыл болып кетті, тұмсығы тершіп, қыбыжықтай берді, төмен қарап, тырнақтарын шұқылады.
8-жаттығу. Ресми іс қағаздар стиліне жаттатып сөйлемдерді табыңдар.
- Саған табыс, сәттілік, тілеймін
Тілегің үшін көп рахмет!
Жауындату - ауыл шаруашылық дақылдарын суарудың бір әдісі. Жауында тұрып ылғал топыраққа біркелкі жатады.
3.Мен, Аманжолов Серік, бұдан былай сабақтан кешікпеуге сөз беремін.
25.02.2011 ж.
4. Итбалық теңізде, суда жүреді, теңіздің терең жерлерін мекен етеді.
5. Бүгін, 24.05.2011ж. біздің мектепте сағат 10.00 де соңғы қонырауға арналған мереке болады
І – нұсқа
1. Нүкте қандай жағдайларға байланысты қойылған дұрысын белгілеңіз. Мұғалім- зор тұлға, ол күннің құдіретті сәулесі сияқты. A) Хабарлай айтылған атаулы сөйлем. B) Бұйрықты сөйлем. C) Сұраулы сөйлем. D) Хабарлай айтылған құрмалас сөйлем. E) Хабарлай айтылған жалаң сөйлем. 2. Стильдің неше түрі бар? А) 5 В) 4 С) 6 D) 7 Е) 3 3. Үтір не үшін қойылған, дұрысын белгілеңіз. Құс қалықтайды, ұшады, сайрайды. A) Бірыңғай баяндауыш B) Құрмалас сөйлем C) Қаратпа D) Қыстырма E) Оқшау сөз 4. Тыныс белгісі дұрыс қойылған қаратпа сөзді табыңыз . A) Ау қызғыш құс, қызғыш құс! Қанатың қатты, мойның бос. B) Ау, қызғыш құс- қызғыш құс! Қанатың қатты, мойның бос. C) Ау, қызғыш құс қызғыш құс! Қанатың қатты, мойның бос. D) Ау, қызғыш құс, қызғыш құс! Қанатың қатты, мойның бос. E) Ау- қызғыш құс- қызғыш құс! Қанатың қатты, мойның бос. 5. Газет-журналдың тілі қай стильге жатады? А) публицистикалық стиль В) көркем әдебиет стилі С) ауызекі сөйлеу тілі стилі D) ресми стиль Е) ғылыми стиль 6. Дефис арқылы жазылатын сөзді көрсетіңіз. A) Қызкеліншек B) Қонақжай C) Фотокөрме D) Шаңсорғыш E) Алтыбақан 7. Қысқартылған түрінде қандай тыныс белгісі жетпей тұр, белгілеңіз. "Қазақ әдебиеті" "Қ Ә" A) Үтір B) Қос нүкте C) Көп нүкте D) Нүктелі үтір E) Нүкте
|
8. Ғылыми стильде қандай сөздер көп қолданылады? А) термин сөздер В) диалект сөздер С) жалпы халықтық сөздер D) кәсіби сөздер Е) көнерген сөздер 9. Қойылмаған тыныс белгісін белгілеңіз. Абай жолын, Ботагөз романдарын оқымаған оқушы жоқ. A) Дефис B) Үтір C) Сызықша D) Қос нүкте E) Тырнақша 10. Очерк қай стильге жатады, табыңыз. A) Көркем әдебиет B) Ғылыми стиль С) Публицистика D) Іс-қағаздар E) Ауызекі стиль 11. Тыныс белгілерін дұрыс қою ережелерінің жиынтығын табыңыз. A) Фонетика B) Лексика C) Пунктуация D) Синтаксис E) Морфология 12. Көркем әдебиет стиліне тән белгіні көрсетіңіз. A) Ғылымилық B) Бейтараптық C) Образдылық D) Ауызекілік E) Ресмилік 13. «Абай» операсы – қазақ музыкасын биік белге шығарған ірі туынды. Сызықшаның қойылу себебі A) Бастауыш сын есім, баяндауыш зат есім B) Бастауыш та, баяндауыш та атау тұлғадағы зат есім C) Бастауыш – сан есім, баяндауыш - етістік D) Қосарлы айқындауыш E) Бастауыш – есім, баяндауыш - есім 14. Үтір дұрыс қойылмаған сөйлемді көрсетіңіз. A) Атыңнан, Қазақстан, айналайын. B) Қына тасқа бітеді, білім басқа бітеді. C) Өлеңім, шарла, ауылды. D) Аз ауыл, өсіп-өнсе, ел болады. E) Каспий теңізіне Еділ, Жайық, Терек, өзеңдері құяды. 15. Ғылыми стильдің қолданылуын көрсетіңіз. А) көркем әдеби шығармада В) зерттеу еңбекте С) кеңсе құжатында D) бұқаралық ақпарат құралдарында Е) жиналыстарда |
ІІ- нұсқа
1. Стиль түрін ажыратыңыз. Тіл - тіліп түсер наркескен, сөз - өткір жебе тау тескен. A) Ресми; B) Ғылыми; C) Ауызекі; D) Публицистикалық; E) Көркем әдебиет. 2. Жетпей тұрған тыныс белгісін табыңыз. Жүрегімді көрші, міне, жарадан сау жер қалды ма А) сұрау белгісі В) нүкте С) леп белгісі D) нүктелі үтір Е) тырнақша 3. Мына сөйлемдердің қайсысы ғылыми стильге жататынын анықтаңыз. A) Күнге бәрінен де жақын бірінші шеңбер жолында Меркурий тұрады. B) Қайдан келуші ем? Сендерді іздеп келдім. C) Әр халықтың өзінше жаңа жылы, жыл басы болады. D) Президент республика халқын жаңа жылмен құттықтады. E) Су түбінде жатқан тас жел толқытса шығады. 4. Сызықша қай жерде қойылатын анықтаңыз. A) бастауыш пен баяндауыштың арасында B) атаулы сөйлемнен кейін C) қыстырма сөзден кейін D) біріңғай мүшелердің арасыңда E) одағай сөзден кейін 5. Тырнақшаға алынып жазылатын жалқы зат есімдерді көрсетіңіз. А) Қарағанды, Жетісу В) Амангелді, Ақбота С) Адай, Балбырауын D) Іле, Лепсі Е) Балқаш, Зайсан 6. Төл сөздің автор сөзінен соң орналасып тұрған түрін көрсетіңіз. А) Мен жұмысшыларға: «Өзім бұл жерде туғаным жоқ», - дедім. В) «Біз қайда жатырмыз? – деді, - кеше кеткен жоқпыз ба? С) «Иә,-деді Дина, басын изеп, - тіл мен үн арасында айырма жоқ». D) «Біз қайда жатырмыз?» - деп сұрады. Е) Ол бірде маған шынын айтты: «Сенімен сапарға шықсам, көңілім бір түрлі көтеріңкі болады». 7. Тырнақша қойылмайтын жерді көрсетіңіз. A) «Алтын алқа» белгісі. B) «Мемлекеттік опера және балет театры» C) «Арман» кинотеатры. D) «Абай» романы. E) «Қазақстан әйелдері» журналы. |
8. Жалпылауыш сөзге тән тыныс белгілерін көрсетіңіз. A) Тырнақша, жақша. B) Қос нүкте, сызықша. C) Үтір, сұрақ белгісі. D) Нүкте, дефис. E) Нүктелі үтір, леп белгісі. 9. Сөйлемнің қай стиль түріне жататынын анықтаңыз. Туу, ит-ай … Сонша ұмытпай жүр бәрін. A) Публицистикалық. B) Ауызекі сөйлеу. C) Ғылыми стиль. D) Іс-қағаздары стилі. E) Көркем әдебиет стилі. 10. Қаратпа сөзге байланысты қойылып тұрған тыныс белгісін көрсетіңіз. A) Үлгілі үйдің – ұл-қызы ұялтпайды. B) Алматы - Республиканың ең үлкен қаласы. C) Ойпырай, мына күннің қағынуын-ай. D) Ісің өнімді болсын, Қуат. E) Әрине, бұл істе кім озары белгісіз. 11.Қай сөз тырнақшаға алынады? Ақанның әні – Мақпал. А) Ақанның В) Әні С) Мақпал D) барлық сөз Е) ешбір сөз алынбайды 12. Үтірдің қойылу себебі, дұрысын белгілеңіз. Тыңда, далам, Жамбылды! A) Қыстырма B) Қаратпа C) Бірыңғай мүше D) Оқшау сөз E) Одағай 13. Ресми іс-қағаздар түрін көрсетіңіз. А) мақала В) роман С) өтініш D) баяндама Е) мақал-мәтелдер 14. Тыныс белгісі дұрыс қойылған жерді көрсетіңіз. A) Сенің ана тілің шексіз бай, тегеуріні мықты тіл, қымбатты балам. B) «Сенің ана тілің: шексіз бай, тегеуріні мықты тіл, қымбатты балам!» C) -Сенің ана тілің- шексіз бай, тегеуріні мықты тіл, қымбатты, балам! D) Сенің ана тілің - шексіз бай, тегеуріні мықты тіл қымбатты, балам. E) Сенің ана тілің - шексіз бай, тегеуріні мықты тіл, қымбатты балам! 15. Публицистика жанрын белгілеңіз. А) сенім хат, өтініш В) роман, әңгіме С) очерк, памфлет D) баяндама, түйіндеме Е) мақала, хикаят |
Жауап кілттері
Фонетика
№
1
2
3
4
5
1
С
С
Е
В
Е
2
В
В
Д
Д
Д
3
С
Д
В
Д
А
4
В
Д
С
С
С
5
С
А
А
С
Е
6
Д
В
Д
В
Е
7
С
Е
С
С
С
8
А
В
С
С
В
9
А
С
С
Д
Д
10
А
Д
В
С
В
11
В
В
Д
Е
Д
12
В
С
С
В
Д
13
С
Д
Д
Д
Д
14
А
А
В
В
Е
15
В
А
Д
В
Д |
№
1
2
3
4
5
1
B
C
A
A
E
2
C
D
D
A
C
3
A
D
D
B
D
4
B
E
E
D
E
5
D
A
E
B
C
6
C
C
D
D
D
7
A
C
D
A
B
8
A
A
C
C
A
9
A
C
B
D
D
10
B
D
C
C
B
11
D
B
B
E
C
12
B
A
B
C
D
13
E
D
C
E
E
14
D
A
D
B
B
15
B
C
E
B
A
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Зат есім
№
1
2
3
4
1
C
E
E
A
2
C
C
C
B
3
D
A
B
C
4
E
D
C
B
5
E
D
A
A
6
C
B
A
A
7
E
E
A
C
8
A
B
A
E
9
B
C
C
A
10
E
B
E
B
11
B
E
A
B
12
C
D
E
C
13
C
B
A
D
14
B
A
A
B
15
A
D
C
A
|
Сын есім
№
1
2
3
1
C
E
C
2
A
D
B
3
B
C
A
4
B
A
C
5
B
B
D
6
A
B
B
7
D
A
A
8
D
A
D
9
D
C
B
10
C
B
C
11
A
B
C
12
C
E
E
13
D
D
A
14
E
B
E
15
B
A
B |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Етістік
№
1
2
3
4
1
А
А
А
В
2
С
С
С
В
3
Е
Д
С
В
4
С
Д
А
Е
5
В
С
С
В
6
Д
В
В
С
7
Д
Д
А
С
8
А
С
А
В
9
С
В
А
С
10
Д
С
С
В
11
Д
Д
Д
А
12
А
Е
А
В
13
Е
В
А
С
14
С
С
В
Е
15
Д
В
А
Д |
Үстеу
№
1
2
1
В
С
2
D
А
3
В
Д
4
Е
E
5
D
Д
6
В
А
7
А
В
8
Е
В
9
В
Е
10
Д
А
11
А
С
12
С
А
13
В
Д
14
Е
В
15
А
В
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
№
1
2
3
1
Д
Д
В
2
С
А
А
3
В
В
Д
4
А
А
В
5
C
А
Е
6
Д
А
C
7
В
С
А
8
С
С
А
9
А
E
Е
10
С
А
В
11
А
А
А
12
Д
С
Е
13
А
В
С
14
А
Д
В
15
А
Д
A
|
Одағай. Еліктеу сөздер
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Синтаксис. Сөйлем мүшелері
№
1
2
3
1
А
Д
С
2
С
С
В
3
А
Е
А
4
А
Д
Д
5
В
В
А
6
С
С
Д
7
А
В
Д
8
В
Е
С
9
В
С
В
10
Д
В
Е
11
С
Д
Е
12
А
А
В
13
Д
Д
А
14
А
Д
Д
15
D
Е
Е
|
Синтаксис. Жай сөйлем, түрлері
№
1
2
1
В
Д
2
Д
В
3
С
В
4
С
С
5
В
С
6
В
С
7
А
А
8
С
Д
9
Д
В
10
А
Д
11
А
Е
12
Е
С
13
С
С
14
Д
С
15
Д
А
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Синтаксис. Құрмалас сөйлем.
№
1
2
1
С
А
2
А
Д
3
Е
Д
4
В
А
5
А
В
6
В
С
7
А
С
8
В
Д
9
С
Е
10
Е
Д
11
В
С
12
С
А
13
С
А
14
Д
С
15
А
Е
|
Пунктуация. Стилистика.
№
1
2
1
D
Е
2
А
А
3
А
А
4
D
А
5
А
Е
6
А
Е
7
Е
В
8
А
В
9
Е
В
10
С
D
11
С
С
12
С
В
13
В
С
14
D
Е
15
В
С |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Есімдік
№
1
2
3
4
5
1
C
D
B
C
C
2
B
C
C
B
C
3
C
C
D
C
D
4
C
C
B
D
D
5
B
A
B
C
A
6
B
A
C
D
B
7
A
C
D
A
C
8
D
D
C
C
B
9
A
B
D
D
C
10
D
A
A
C
B
11
D
D
C
D
C
12
B
C
C
C
A
13
B
B
C
C
A
14
D
B
A
C
D
15
E
A
B
C
B |
Сан есім
№
1
2
3
1
C
B
C
2
C
C
A
3
A
A
A
4
C
E
B
5
B
C
A
6
D
C
B
7
A
B
C
8
A
C
D
9
E
B
E
10
A
E
B
11
D
E
E
12
A
B
B
13
A
B
C
14
E
D
A
15
C
D
B
|
Қолданылған әдебиеттер
Қазақстан Республикасы Білім беру стандарты, 2002
5-11 сыныпқа арналған қазақ тілі мен әдебиеті бағдарламасы. Атамұра, 2005
С.М.Исаев «Қазақ тілі», Алматы, Университет «Қайнар», 1993;
Ахмеди Ысқақов «Қазіргі қазақ тілі», Алматы «Ана тілі», 1991;
Б.Б.Жахина «Сөздің лексика-семантикалық тобымен байланыста тіл дамытудың әдістемесі», Көкшетау «Келешек-льдь» ЖШС, 2007;
Т.Р.Қордабаев «Қазақ тілі білімінің қалыптасу, даму жолдары», Алматы «Мектеп», 1987;
Қазақ тілі бойынша тест жинағы, Астана, Білім беру мен тестілеудің мемлекеттік стандарттарының ұлттық орталығы, 2004;
Қазақ тілі бойынша тест жинағы, Астана, Білім беру мен тестілеудің мемлекеттік стандарттарының ұлттық орталығы, 2007;
Қазақ тілі бойынша тест жинағы, Астана, Білім беру мен тестілеудің мемлекеттік стандарттарының ұлттық орталығы, 2008;
Г.Қ.Рысбаева «Қазақ тілі», Грамматикалық анықтағыш, Алматы «Сөздік-словарь», 2000;
Орыс тілді мектептерге арналған қазақ тілі. Оқулық-тесті, Алматы «Шың», 2009
Мазмұны:
Алғы сөз ................................................................................. 3
Фонетика ................................................................................ 4
Лексика ................................................................................. 13
Морфология ........................................................................ 21
Синтаксис .............................................................................. 73
Тестердің жауап кілттері ...................................................... 96
