- •5В0717- Жылу энергетикасы, 5в0718-Электр энергетикасы
- •Мазмұны
- •1.1 Сурет – Физикада зерттелетін құбылыстардың шекаралары
- •1.1 Механикалық қозғалыс. Кеңістік және уақыт. Санақ жүйесі
- •1.2 Қатты дененің қозғалыс теңдеуі
- •1.3 Айналмалы қозғалыс динамикасының негізгі ұғымдары: импульс моменті, күш моменті, инерция моменті. Қозғалмайтын оське қатысты айналып қозғалған қатты дененің динамикасының теңдеуі
- •1.2 Сурет
- •2.1 Сурет
- •2.1 Энергия - материяның әр түрлі қозғалыс формаларының өлшемі
- •2.2 Кинетикалық энергия және күш жұмысы
- •2.2 Сурет
- •2.3 Консервативті және консервативті емес күштер. Потенциалды күш өрісі
- •3.1 Импульстің сақталу заңы
- •3.2 Импульс моментінің сақталу заңы
- •3.3 Механикадағы энергияның сақталу заңы
- •4.1 Галилейдің салыстырмалылық принципі
- •4.1 Сурет
- •4.2 Эйнштейн постулаттары. Салыстырмалылықтың арнайы теориясы
- •4.3 Лоренц түрлендірулері
- •4.4 Салыстырмалылықтың арнайы теориясының инварианттары
- •4.5 Релятивистік динамика элементтері
- •4.6 Масса мен энергияның өзара байланыс заңдылығы
- •5.1 Статистикалық және термодинамикалық зерттеу әдістері
- •5.2 Еркіндік дәрежесі бойынша энергияның біркелкі таралу заңы
- •5.3 Молекулалардың жылдамдық бойынша таралуына арналған Максвелл заңы
- •5.4 Сыртқы потенциалды өрістегі бөлшектердің таралуына арналған Больцман заңы
- •6.1 Жылу мен жұмыс - термодинамикада энергия алмасу формалары. Термодинамиканың бірінші бастамасы
- •6.2 Карно циклі. Карно теоремасы және Клаузиус теоремасы
- •6.3 Энтропия. Энтропияның статистикалық түсіндірмесі
- •7.1 Дөңгелек процестер. Жылу машиналарының пәк-і
- •7.1 Сурет
- •7.2 Термодинамиканың екінші заңы – энтропияның өсу заңы
- •8.1 Тасымал құбылыстарының жалпы сипаттамалары
- •8.2 Тасымал құбылыстарының молекула-кинетикалық теория элементтері
- •9.1 Электростатикалық өріс және оның сипаттамалары
- •9.2 Электростатикалық өріс. Электростатикалық өрістің қасиеттері
- •9.1 Сурет
- •10.1 Вакуумдегі электростатикалық өрісті есептеуге Остроградский-Гаусс теоремасын қолдану
- •10.2 Вакуумдегі электростатиканың негізгі теоремалары
- •11.1 Диэлектриктер. Диэлектриктердің үйектелуі
- •11.2 Үйектеліну. Көлемді және беттік байланысқан зарядтар
- •11.3 Электр ығысу векторы. Диэлектриктердегі электростатикалық өріс үшін Гаусс теоремасы
- •11.4 Екі диэлектрик шекарасындағы шарттар
- •12.1 Зарядтар жүйесінің әсерлесу энергиясы
- •12.2 Конденсаторлар мен оқшауланған өткізгіш энергиясы
- •12.3 Электростатикалық өріс энергиясы
- •№13 Дәріс. Тұрақты электр тогы
- •13.1 Электр тогының жалпы сипаттамалары және бар болу шарттары
- •13.2 Үздіксіздік теңдеуі. Электр тогының стационарлық шарты
- •13.3 Металдардың электрөткізгіштігінің классикалық және электрондық теориясы
- •14.1 Магнит өрісі. Магнит индукция векторы
- •14.2 Суперпозиция принципі. Био–Савар–Лаплас заңы
- •15.1 Магнит ағыны. Магнит өрісінің негізгі заңдары
- •15.2 Тогы бар өткізгіштің тұрақты магнит өрісінде орын ауыстыру
- •Холл эффектісі - тогы бар металл пластинканы перпендикуляр бағытта магнит өрісі тесіп өтсе, ток пен өріске параллель жақтар арасында потенциалдар айырымы пайда болу құбылысы (15.2 сурет) .
- •15.2 Сурет
- •16.1 Атомдар мен молекулалардың магнит моменті
- •16.2 Заттардың магниттелуі. Магниттеліну.
- •16.3 Заттардағы магнит өрісі үшін магнитостатиканың негізгі теоремалары
- •16.4 Магнит өрісі үшін шекаралық шарттар. Біртексіз ортадағы магнит өрістерін есептеу
- •Әдебиеттер тізімі:
- •Физика 1. Курcты меңгеруге арналған әдістемелік жетекші құрал
- •Физика электромагнетизм
- •Введение
- •1 Лабораторная работа эмк-2 к. Исследование электростатических полей
- •1.1 Методика работы
- •1.2 Описание экспериментальной установки
- •1.3 Порядок выполнения работы на компьютере и обработка результатов измерений
- •2 Лабораторная работа эмк-3 к. Изучение поляризации диэлектрика и определение емкости конденсатора
- •2.1 Методика работы
- •2.2 Описание экспериментальной установки
- •2.3 Порядок выполнения работы
- •3 Лабораторная работа эмк-7 к. Изучение законов постоянного тока
- •3.1 Методика работы
- •3.2 Описание экспериментальной установки
- •3.3 Порядок выполнения работы на компьютере и обработка результатов измерений
- •4 Лабораторная работа эмк-11 к. Измерение горизонтальной составляющей магнитной индукции Земли
- •4.1 Методика эксперимента
- •4.2 Описание экспериментальной установки
- •4.3 Порядок выполнения работы на компьютере
- •Тесты к лабораторной работе эмк-2 к
- •Тесты к лабораторной работе эмк-3 к
- •Тесты к лабораторной работе эмк-7 к
- •Введение
- •Требования к оформлению и содержанию самостоятельных работ
- •График текущего и рубежного контроля «физика 1» для электроэнергетического направления – бакалавриат
- •Физика 1. Курcты меңгеруге арналған әдістемелік жетекші құрал
- •«Физика 1» жылу энергетика – бакалавриат
- •Введение
- •Требования к оформлению и содержанию самостоятельных работ
- •«Физика 1» для теплоэнергетического направления – бакалавриат
8.2 Тасымал құбылыстарының молекула-кинетикалық теория элементтері
Тасымал құбылыстарын сандық түрде талдау үшін молекула қозғалысының кинематикалық сипаттамаларын игеру қажет:
-
молекуланың эффективті диаметрі d
және соқтығысудың эффективті қимасы
;
-
газдың бір молекуласының бірлік уақыт
ішінде алатын орташа соқтығысу саны
;
- молекулалардың орташа еркін жүру жолы
.
(8.4)
|
|
|
|
шамасы
бір молекуланың молекулалық қасиетін
(бұл энергия, импульс, концентрация,
заряд және т.б. болуы мүмкін) сипаттайды
делік. Ортада осы шаманың
осі
бойымен градиенті бар деп есептейміз.
8.1 Сурет
осіне
перпендикуляр
бетті
(8.1 сурет) бөліп алып, жылулық қозғалыс
салдарынан осы бет арқылы өтетін
шамасының
қорытқы
ағынын есептейік.
бетті
тек соқтығысудың соңғы мезетінде беттен
орташа еркін жүру жолынан аспайтын ара
қашықтықта орналасқан молекулалар ғана
қиып өтетінін ескеру керек. Осылайша
осі
бойымен (немесе оған қарама-қарсы)
бағытталған ағынды аламыз:
.
(8.5)
(8.5) теңдеуі бет арқылы өтетін шамасының ағынын анықтайтын тасымал құбылыстарының негізгі теңдеуі болып табылады. (8.5) теңдеуінен Фик, Фурье және Ньютон заңдарын шығарып аламыз.
Молекулалар
қандай да бір көлемде біркелкі таралған
делік, олардың барлығы бір-бірінен
өздерінің механикалық параметрлері
бойынша ерекшеленеді. Молекулалардың
қандай да бір сортының концентрациясы
.
(8.5) теңдеудегі
шамасы
бір молекулаға қатысты сипаттама екенін
ескереміз
,
(8.6)
мұндағы
–
молекулалардың
тепе-теңдік концентрациясы.
,
(8.7)
мұндағы
.
(8.8)
Біз (8.1) теңдеуін алып қана қоймай, диффузия шамасы үшін өрнекті алдық.
Жылуөткізгіштік жағдайында молекулалардың жылулық қозғалысының орташа энергиясы
.
(8.9)
Тасымал теңдеуі мынадай түрге ие болады
,
(8.10)
.
(8.11)
мұндағы
–
жылуөткізгіштік;
–
тығыздық;
–
ортаның
изохоралық меншікті жылусыйымдылығы.
Тұтқырлық
жағдайында
.
Сондай-ақ,
,
(8.12)
.
(8.13)
(8.8),
(8.11)
және
(8.13)
теңдеулерінен,
,
екені
шығады.
Тасымал теңдеулеріндегі коэффициенттерінің арасындағы байланыс тасымал құбылыстарының физикалық табиғатының ұқсастығына байланысты және олардың барлығы (8.5) түріндегі бірдей теңдеулермен сипатталады.
№ 9 дәріс. Вакуумдегі электростатикалық өріс
Дәрістің мақсаты:
- электростатикалық өрістің қасиеттері мен сипаттамаларын оқып үйрену.
