Сабақтың хронометражы
№ |
Сабақтың кезеңдері |
Уақыт |
1 |
Ұйымдастырулық бөлім. Студенттерді түгендеу. Сабақтың мақсаты мен тапсырмаларымен танысу, көрсетілім материалдарын тарату |
5 мин |
2 |
Тақырыптың сұрақтар бойынша пікірсайыс, № 1 тапсырма |
45 мин |
3 |
Үзіліс |
10 мин |
4 |
№ 2 тапсырманы орындау, талқылау, мультимедиялық көрсетіліммен жұмыс |
35 мин |
5 |
Тестілеу |
10 мин |
6 |
Сабақты қорытындылау, компетенцияны бағалау |
5 мин |
Тәжірибелік жұмыс
№ |
«ҚСҮ бұзылыстары» патогенездік сызбанұсқасын сараптау
|
|
||||||||||||||||||
Түрі Теңгерілген Теңгерілмеген
Этиологиясы
сыртқы тыныс құрамында СО2 мөлшері көп жеткіліксіздігі ауамен демалу
Патогенезі
Организмдегі артериялардың ми қан тамырларының кезбе нервтің бұзылыстар тарылуы кеңеюі қозғыштығының
АҚ жоғарлау бас сүйектің ішіндегі кеңірдекшелердің қысымның жоғарлауы тарылуы несеп түзілуінің брадикардия төмендеуі
Т
Буферлік жүйелер және қан мен Бүйректер арқылы протондар тіндер арасында иондармен секрециясының күшеюі және алмасу нәтижесінде протондар гидрокарбонаттың кері сорылуының мөлшерінің азаюыжәне сілтілердің жоғарылауы артуы
Түрі Теңгерілген Теңгерілмеген
Этиоло гиясы- зат алмасуы қышқылдардың негіздердің қышқылдар ор- кезінде қышқыл жеткіліксіз көп мөлшерде ганизмге артық өнімдердің шығарылуы жоғалуы енгізілуі артық түзілуі
Патогенезі
Организмдегі Қаның электролиттік Қанда рСО2 азаюы бұзылыстар құрамының бұзылуы (Na,K, Ca жоғарлауы), иондардың зәрмен көп шығарылуы
дығы қозғыштықтың төмендеуі тыныс
сүйектердің де- қантамырларының
Теңгерілу жолдары
Буферлік жүйелер және бүйректер арқылы өкпе гипер- қан мен тіндердің арасында протондар секреция вентиляциясы иондармен мөлшерінің және гидрокарбонат азаюы және сілтілер кері сорылуының мөлшерінің көбеюі күшеюі
Түрі Теңгерілген Теңгерілмеген
Этиологиясы Өкпе гипервентиляциясы
Патогенезі
(қанда Са++ азаюы, организмнің Na,K, жоғалтуы)
қан тамырларының жүйкелік бұлшық еттік сусыздану жүрек қызметінің тонусының төмендеуі қозғыштықтың бұзылуы жоғарылауы
Теңгерілу жолдары
Буферлік жүйелер және бүйректерде бүйректерде гидро- қан мен тіндердің арасында протондар карбонаттың кері иондармен алмасу нәтижесі- секрециясы- сорылуының төмендеуі нде негіздердің бейтараптан- ның шектелуі уы және протондар мөлшері- нің көбеюі
Түрі Теңгерілген Теңгерілмеген
Этиологиясы сілтілік заттар асқазан сөлін кортикостероидтар организмге жоғалту (құсу) секрециясының күшеюі көп енгізілуі немесе олардың организмге енгізілуі
Патогенезі
Организмдегі қанның электролит тепе-теңдігінің бұзылуы (қанда б ұзылыстар Са азаюы, организмнің Na, К жоғалтуы)
жүйкелік бұлшық еттік сусыздану жүрек қызметінің қозғыштықтың бұзылуы жоғарылауы
Теңгерілу жолдары
Буферлік жүйелер және бүйректерде бүйректерде гидро- Өкпе қан мен тіндердің арасында протондар карбонаттың кері гиповен- иондармен алмасу нәтижесі- секрециясы- сорылуының тиляциясы нде негіздердің бейтараптан- ның шектелуі төмендеуі уы және протондар мөлшері- нің көбеюі
№ 2 тапсырма Тақырыптың мультимедиялық көрсетілімімен жұмыс . Ситуациялық есептер шығару
Организм ҚСҮ жағдайлары бойынша есептер шығару АЛГОРИТМІ.
|
|
|||||||||||||||||||
ҚСҮ көрсеткіштері, электролиттік құқрам ж.б. қан мен несептің биохимиялық көрсеткіштері |
Қалыпты жағдай |
Есептер |
||||||||||||||||||
№1 |
№2 |
№3 |
№4 |
№5 |
№6 |
|||||||||||||||
Артериялық қанның рН |
7,35-7,45 |
7,27 |
7,28 |
7,30 |
7,29 |
7,48 |
7,42 |
|||||||||||||
РСО2 (кПА) |
4,8-6,2 |
3,9 |
4,1 |
7,5 |
3,9 |
3,2 |
6,8 |
|||||||||||||
Стандартты гидрокарбонат (ммоль/л) |
21-25 |
18,0 |
18,5 |
26,0 |
17,0 |
20,0 |
28,0 |
|||||||||||||
Буферлік негіздердің ауытқуы (ммоль/л) |
-2,4..2,3 |
-5 |
-5 |
1,3 |
-4 |
-3 |
6 |
|||||||||||||
Қан плазмасындағы натрий (ммоль/л) |
134-169 |
160 |
140 |
168 |
125 |
130 |
140 |
|||||||||||||
Қан плазмасындағы калий (ммоль/л) |
3,8-5,2 |
5,2 |
5,7 |
5,3 |
5,8 |
4,0 |
3,8 |
|||||||||||||
Қан плазмасындағы хлор (ммоль/л) |
95-100 |
96 |
100 |
92 |
94 |
115 |
82 |
|||||||||||||
Қандағы зәрнәсіл (ммоль/л) |
3,33-8,32 |
4,6 |
2,1 |
5,25 |
22,4 |
4,6 |
6,22 |
|||||||||||||
Қан плазмасындағы аммиак (ммоль/л) |
7,14-21,42 |
16,5 |
24 |
14,1 |
25,5 |
15,3 |
16,8 |
|||||||||||||
Кетондық денелер (ммоль/л) |
до 5,2 |
7,2 |
5,6 |
4,0 |
5,2 |
4,2 |
3,5 |
|||||||||||||
Қандағы глюкоза (ммоль/л) |
4,44-6,66 |
8,8 |
4,45 |
4,3 |
6,1 |
5,8 |
5,24 |
|||||||||||||
Қандағы сүт қышқылы (ммоль/л) |
0,33-0,78 |
0,8 |
3,0 |
0,85 |
0,62 |
0,42 |
0,34 |
|||||||||||||
Плазмадағы жалпы билирубин (ммоль/л) |
1,7-20,5 |
1,9 |
10,0 |
16,3 |
1,29 |
12,7 |
16,5 |
|||||||||||||
Диурез (л/тәу) |
0,6-1,6 |
2,6 |
1,6 |
1,5 |
0,3 |
1,8 |
1,8 |
|||||||||||||
Несептің рН |
әлсіз қышқыл |
4,6 |
5,2 |
5,4 |
7,4 |
7,9 |
8,0 |
|||||||||||||
Титрлік қышқылдық (мл 0,1 М NaOH/тәу) |
70-100 |
584 |
547 |
285 |
20 |
44 |
50 |
|||||||||||||
Несептегі аммиак (г/тәу) |
0,5-1,0 |
2,4 |
1,1 |
1,0 |
0,03 |
0,22 |
0,25 |
|||||||||||||
Несептегі ацетон |
жоқ |
бар |
бар |
жоқ |
жоқ |
жоқ |
жоқ |
|||||||||||||
1.
тапсырма
артуы
еңгерілу
жолдары
еммен
шығарылмайтын қышқылдардың
организмде жиналуы
жүрек
ырғақсыз- жүйкелік
бұлшық еттік үзілістік
минерализациясы
тонусы төмендеуі
ышқылдар
және сілтілердің арасындағы
тепе-тендіктің қалпына келуі.
р
СО2 азаюы
электролит
тепе-теңдігінің бұзылуы
Глоссарий
КОС - кислотно-основное состояние – это- соотношение концентраций водородных (Н+) и гидроксильных (ОН) ионов в биологических средах.
Acid-base balance is the ratio between the concentration of H+ and OH- ions in biological substances
рН - отрицательный десятичный логарифм концентрации водородных ионов, является интегральным показателем кислотно-основного состояния. В норме рН артериальной крови составляет 7,35-7,45, венозной - 7,26-7,36.
pH is the negative logarithm of the H+ concentration. It is an integral indicator of acid-base status. The normal pH of arterial blood is 7.35-7.45, venous blood is 7,26-7,36.
|
Парциальное давление (напряжение) углекислого газа в крови (рСО2) отражает концентрацию углекислоты в крови. Напряжение углекислого газа в артериальной крови (раСО2) в норме составляет 4,7-6,0 кПа (35-45 мм рт.ст.), в венозной - 6,1-7,7 кПа (45,7 – 57,7 мм рт.ст.).
Partial pressure (tension) of carbon dioxide in the blood (pCO2) reflects the concentration of carbon dioxide in the blood. Normal Carbon dioxide tension in arterial blood (PaCO2) is 4,7-6,0 kPa (35-45 mm Hg) in venous blood - 6,1-7,7 kPa (45.7 - 57.7 mm Hg).
Парциальное давление (напряжение) кислорода в крови (рО2) отражает концентрацию растворенного в крови кислорода, в артериальной крови составляет 12,0- 12,6 кПа (90-95 мм рт.ст), в венозной - 4,6-6,0 кПа. (34,5 – 45 мм рт.ст)
Partial pressure (tension) of oxygen in the blood (pO2) reflects the concentration of dissolved oxygen in the blood. It is 12.0 - 12.6 kPa (90-95 mm Hg) in arterial blood - 4,6-6,0 kPa. (34.5 - 45 mm Hg) and in venous blood.
Стандартный бикарбонат плазмы крови (SB) - это содержание бикарбонатов в плазме крови (ммоль/л) при полном насыщении её кислородом и при рСО2 , равном 40 мм ртутного столба, определяемое при 38о С. В норме – 20-27 ммоль/л.
Standard serum bicarbonate (SB) is the content of bicarbonate in the blood plasma determined in standard conditions (complete oxygen saturation, pCO2 is 40 mm Hg, temperature is 38o C). Normal content is 20-27 mmol / l.
Актуальный
(истинный) бикарбонат (AB)
- содержание НСО
в крови у конкретного человека.
The actual (true) bicarbonate is content of НСО ions in blood of the investigated person.
Буферные основания крови (ВВ) - сумма анионов буферных систем, в основном ионов бикарбоната и анионов белков, - в норме составляет 40-60 ммоль/л.
Blood Buffer base (BB) is the amount of anions of all buffer systems, mainly bicarbonate ions and proteins anions. The normal content is 40-60 mg / dL.
Избыток (или дефицит) оснований (ВЕ) - показатель избытка (или недостатка) буферных мощностей - в норме колеблется от +2,3 до -2,3 ммоль/л.
Buffer excess (ВЕ) is – a parameter specifying a difference between actual content of the buffer bases and their normal value. This parameter in the best way characterizes a metabolic component of the acid-base homeostasis. Normal value is from + 2.3 to -2.3mmol/L.
Ацидоз - абсолютное или относительное увеличение кислот в крови.
Acidosis is absolute or relative increase in blood acids.
Алкалоз – абсолютное или относительное увеличение оснований в крови
Alkalosis is absolute or relative increase in blood alkaline
Компенсированные ацидозы и алкалозы - рН артериальной крови остается в пределах нормы
Compensated acidosis and alkalosis - arterial pH remains within the normal range
Декомпенсированные ацидозы и алкалозы - рН артериальной крови сдвигается за пределы нормальных значений
Decompensated acidosis and alkalosis occurs when arterial pH is less than 7.35 or more than 7.45
Газовый (респираторный) ацидоз - нарушение КОС, обусловленное первичным увеличением напряжения СО2 в биологических жидкостях.
Газовый алкалоз - нарушение КОС, вызванные первичным снижением напряжения СО2 в биологических жидкостях.
Gaseous (respiratory) acidosis occurs when acid-base balance disorders are caused by primary increase in pCO2 in biological fluids. Gaseous alkalosis - occurs when acid-base balance disorders are caused by primary decrease in pCO2 in biological fluids.
Негазовый ацидоз (метаболический, экзогенный, выделительный) формируется вследствие накопления в организме кислых продуктов (нарушение обмена, поступление кислот извне, почечная недостаточность, диарея)
Nongaseous acidosis (metabolic, exogenous, excretory) develops when there is accumulation of acidic products (metabolic disorders, acid intake from outside, diarrhea)