23. Nato

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, potocznie Pakt Północnoatlantycki – organizacja polityczno-wojskowa powstała 24.08.1949r. w wyniku podpisania 04.04.1949 Traktatu Północnoatlantyckiego przez 10 krajów europejskich: państw-członków Unii Zachodniej (Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg, Wielka Brytania) wraz z pięcioma dodatkowymi krajami (Dania, Islandia, Norwegia, Portugalia, Włochy) oraz USA i Kanadę. Początkowym celem istnienia organizacji, na mocy traktatu waszyngtońskiego, była obrona militarna przed atakiem ZSRR. Głównym celem Sojuszu jest zagwarantowanie wolności i bezpieczeństwa wszystkim państwom członkowskim. Do osiągnięcia tego celu NATO wykonuje podstawowe zadania w zakresie bezpieczeństwa: zapewnia fundament trwałego bezpieczeństwa w Europie, opartego na rozwoju instytucji demokratycznych i pokojowym rozwiązywaniu konfliktów; zapewnia środki odstraszania i obrony przed jakąkolwiek formą ataku na terytorium każdego państwa członkowskiego; rozwija bezpieczeństwo międzynarodowe poprzez stałą i aktywną współpracę ze wszystkimi państwami partnerskimi należącymi do programu Partnerstwo dla Pokoju (PdP) oraz Euroatlantyckiej Rady Partnerstwa; wysyła swoje misje wojskowe do państw, na terytorium których toczy się konflikt zbrojny, celem zażegnania tego konfliktu.

24. Przedstaw politykę zsrr wobec państw Europy Środkowej I Południowej w latach 1945-1950.

ZSRR wyszedł z wojny zwycięsko. W Europie Armia Czerwona dotarła do Łaby i Austrii. W ramach ZSRR znalazły się państwa bałtyckie, wschodnie obszary Polski, Besarabia, na Dalekim Wschodzie Armia Czerwona dotarła do Korei. Ponownie przejęła Kraj Przymorski, Południowy Sachalin i Wyspy Kurylskie. ZSRR obejmował obszar 22,4 mln km˛, zamieszkany przez około 194 mln mieszkańców, składał się z 16 republik związkowych. W końcowej fazie wojny lub bezpośrednio po niej ZSRR uzależnił od siebie: Albanię, Bułgarię, Czechosłowację, Mongolię, Polskę, Rumunię, i Węgry. Armia Czerwona okupowała część Austrii i Niemiec oraz Północną Koreę.Przywódcy ZSRR używali pojęcia strefy bezpieczeństwa, żądając uznania ich prawa do kontrolowania tych rozległych obszarów. Wielu polityków zachodnich uznawało prawo ZSRR do posiadania takiej strefy. W latach następnych przywódcy ZSRR mówili o sojuszu ideowo-politycznym łączącym ZSRR z krajami tzw. demokracji ludowej. ZSRR miał być wzorem do naśladowania dla tych krajów. Był to dziwny wzorzec. W wielu krajach demokracji ludowej stopa życiowa była wyższa niż w ZSRR. Nie było się też, na czym wzorować w aspekcie politycznym i ideologicznym. ZSRR był krajem zacofanym gospodarczo i politycznie, panował w nim system monopartyjny. Ludzie byli pozbawieni możliwości swobodnego poruszania i wypowiadania się. Po wojnie rząd kontynuował akcję represyjną zarówno wobec pojedynczych obywateli, jak i całych narodów. Jeńców wracający z niewoli zsyłano do obozów pracy, ludność republik pogranicznych oskarżano o współpracę z Niemcami, deportowano i represjonowano. Do ZSRR zwożono podstępnie aresztowanych działaczy politycznych z Czechosłowacji, Niemiec, Polski, Rumunii, Węgier. W 1946 r. Związek Radziecki przystąpił do wykonywania kolejnego, czwartego już, planu 5-letniego. Sytuacja była trudna, wydajność pracy bardzo niska, poziom życia również bardzo niski. Gospodarka radziecka nie była konkurencyjna wobec gospodarki zachodniej. Nadal bardzo wiele środków przeznaczano na cele wojskowe. Granice państwa bardzo uszczelniono. Obywatele ZSRR nie mieli paszportów i poza wyjazdami służbowymi nie mogli wyjeżdżać za granicę. Przyjazdy do Związku Radzieckiego były również bardzo ograniczone.Politycy amerykańscy liczyli, że odbudowa ZSRR trwać będzie, co najmniej 10 lat. Tymczasem Stalin podjął szeroko zakrojony plan uzależnienia całych Niemiec. Już w czerwcu 1945 r. radzieckie władze okupacyjne wyraziły zgodę na utworzenie w swojej strefie partii politycznych, a w lipcu powołały lokalne władze administracyjne poszczególnych krajów. W sierpniu utworzono centralne zarządy gospodarcze dla całej strefy. W kwietniu 1946 r. komuniści wchłonęli działającą w radzieckiej strefie partię socjaldemokratyczną i utworzyli Socjalistyczną Partię Jedności Niemiec. Wzywano do tworzenia nowych Niemiec opartych na masach ludowych i sojuszu z ZSRR. Program ten prezentowano jako program nowych, demokratycznych Niemiec.Konferencja poczdamska Wielkiej Trójki powołała Komisję Ministrów Spraw Zagranicznych mocarstw do przygotowania projektów traktatów pokojowych z Niemcami i ich satelitami. Sprawa była bardzo skomplikowana. Coraz częściej na spotkaniach dominowały problemy sporne. Coraz częściej pojawiały się głosy mówiące o zagrożeniu komunistycznym i konieczności przeciwstawienia się. Prasa krajów uzależnionych od ZSRR pisała z kolei o przewrotnych dążeniach imperializmu amerykańskiego, wyzysku i uciski mas robotniczych w krajach kapitalistycznych i konieczności obalenia kapitalizmu. Były premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill, 5 marca w Fulton, wygłosił zasadnicze przemówienie programowe: „Od Szczecina, nad Bałtykiem do Triestu nad Adriatykiem opuściła się żelazna kurtyna w poprzek kontynentu. Poza tą linią znajdują się wszystkie stolice byłych państw środkowej i wschodniej Europy: Warszawa, Berlin, Praga, Wiedeń, Budapeszt, Belgrad, Bukareszt i Sofia- wszystkie te sławne miasta i zamieszkująca wokół nich ludność leżą w sferze radzieckiej i wszystkie, w takiej czy innej formie podlegają nie tylko wpływom radzieckim, ale kontroli z Moskwy w bardzo wysokim, niekiedy w coraz to bardziej rosnącym stopniu. Rządy policyjne przenikają z Moskwy. Tylko Ateny, ze swą nieśmiertelną chwałą mogą swobodnie decydować o swej przyszłości w wyborach pod nadzorem brytyjskim, amerykańskim i francuskim”. Stalin ustosunkował się do tego przemówienia w wywiadzie dla „Prawdy” z 13 marca 1946 r. Nazwał on Churchilla „podżegaczem wojennym”. Stwierdził, że poszczególne jego twierdzenia stanowią mieszaninę „oszczerstw”, „ordynarności”, i „braku taktu”. Było to wyjaśnienie mało przekonujące. Mowa Churchilla natomiast zrobiła wielka karierę. Państwa zachodnie zmieniły swój kurs polityczny i podjęły wspólne poczynania zmierzające do ograniczenia ekspansji ZSRR.Jesienią 1947 r. z inicjatywy Stalina powołano do życia Biuro Informacyjne Partii Komunistycznych i Robotniczych (Kominform). W skład tej instytucji weszło 7 partii krajów demokracji ludowej i 2 partie komunistyczne krajów Europy Zachodniej (francuska i włoska). Przystąpiono do ujednolicania programów działania i ścisłego ich dostosowywania do polityki ZSRR. Polityków hamujących ten proces oskarżono o oportunizm, nacjonalizm, wysługiwanie się imperializmowi, usuwano ich ze stanowisk, torturowano, likwidowano. Stalin nie dopuścił do realizacji planu stworzenia Federacji Bałkańskiej. W lutym 1948 r. w Czechosłowacji dokonano przewrotu usuwając polityków niekomunistycznych związanych z prezydentem Edvardem Beneem. Pełnię władzy przejęli komuniści z Klementem Gottwaldem na czele. W Polsce Władysława Gomółkę i jego zwolenników oskarżono o tzw. odchylenie prawicowo-nacjonalistyczne i odsunięto od władzy. Ster rządów przejęła w pełni ekipa Bieruta-Bermana-Minca stawiająca na ścisłe powiązanie Polski z ZSRR. W Rumunii w listopadzie1947 r. w skład rządu weszli zwolennicy sojuszu z ZSRR z Emilem Bondarasem i Anną Pauker na czele. Króla Michała zmuszono do abdykacji i 30 grudnia 1947 r. Rumunię proklamowano Republiką Ludową. Podobne zmiany przeprowadzono w Bułgarii i na Węgrzech. USA, Wielka Brytania i Francja połączyły swoje strefy okupacyjne Niemiec tworząc Trizonię. Nie podobało się to ZSRR i od 24 czerwca 1948 r. rozpoczął on blokadę Berlina Zachodniego. Państwa zachodnie przełamały blokadę organizują zaopatrzenie drogą lotniczą i 10 maja 1949 r. Stalin wycofał się z blokady. 14 sierpnia 1949 r. przeprowadzono wybory do parlamentu niemieckiego i 7 września 1949 r. proklamował on powstanie Republiki Federalnej Niemiec. Na terenie radzieckiej strefy okupacyjnej 7 października 1949 r. proklamowano powstanie Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Stalin przegrał walkę o Niemcy i uznał istnienie niezależnego od ZSRR państwa niemieckiego. Stalin stał się bardziej podejrzliwy, nietolerancyjny i mściwy. Zbudował gigantyczny system represji i zniewolenia w ZSRR, cały świat oplatał siecią wywiadu i agenturą, fałszował historię własną i całego ZSRR. Prowadził politykę awanturniczą i ekspansywną. Społeczeństwo radzieckie nadal silnie izolowano od reszty świata. Panował do absurdu czujność i podejrzliwość. Każdego obcego traktowano jako potencjalnego wroga, każdego obywatela ZSRR podejmującego kontakt z obcym jako potencjalnego zdrajcę lub agenta obcego wywiadu. Po tym jak przywódcy Izraela powiązali się z USA Stalin uznał, że Żydzi zdradzili ideały rewolucji i przystąpił do ich bezwzględnego zwalczania. Podjął natomiast współpracę z ugrupowaniami i krajami arabskimi, które zwalczały Izrael i USA.