50. Przedstaw genezę polityki odprężeniowej.

Geneza:

Śmierć sekretarza generalnego KPZR i przewodniczącego Rady Najwyżej ZSRR (Breżniewa 1972r.) Przekonanie w Radzie Najwyższej o potrzebie zmian. Wojna w Afganistanie i brak sprawnego przywództwa politycznego dowiodły, że sytuacja w kraju wymaga przeprowadzenia reform. Stało się to możliwe dopiero w 1985r. z chwilą obcięcia funkcji sekretarza generalnego KPZR przez Michała Gorbaczowa.

Kraje bloku wschodniego miały poważne długi, nie mogły zaopatrzyć własnych rynków. Powstałe braki ograniczały rozwój zdolności produkcyjnych, prowadząc do wzrostu nie zadowolenia społecznego.

Wybór Gorbaczowa na Sekretarza Generalnego KPZR (11 marca 1985r.) wpłyną na powrót do tzw. Drugiej fazy odprężenia wschód – zachód. ZSRR sformułował liczne propozycje rozbrojeniowe pod adresem USA i NATO, by nie dopuścić do dalszego wyścigu uzbrojeń.

Powyższy sukces rozbrojeniowy USA i ZSRR przyczynił się do przezwyciężenia licznych uprzedzeń i ponownie stwarzając klimat do dialogu i odprężenia w stosunkach wschód – zachód, o czym świadczyła rewizyta prezydenta Reagana w Moskwie 1988r., odbyło się też kilka konferencji : I w Madrycie 1980 – 1983r, następna Sztokholm 1984 – 1986r.. Istotą tych spotkań było uzgodnienie przez państwa NATO i układu Warszawskiego, zasad wzajemnej obserwacji, przekazywania dodatkowych informacji o uzbrojeniu i wojskach.

51. Przedstaw ważniejsze traktaty o charakterze rozbrojeniowy Traktat o siłach konwencjonalnych w Europie (Conventional Forces in Europe Treaty – CFE), porozumienie zawarte między państwami NATO i Układu Warszawskiego w 1990 na spotkaniu KBWE w Paryżu. Zamykał on drugą turę wiedeńskich rokowań rozbrojeniowych. Wszedł w życie w 1992, a jego sygnatariuszami zostały wszystkie kraje NATO (16) oraz byłego Układu Warszawskiego wraz z wyodrębnionymi z ZSRR nowymi republikami (14). Celem porozumienia było ustanowienie równowagi sił konwencjonalnych w Europie na niższym poziomie, eliminacja dysproporcji w tym zakresie oraz usunięcie zdolności do niespodziewanej napaści. Rokowania zakończyły się w listopadzie 1990 podpisaniem na Spotkaniu Paryskim układu; określono w nim maksymalne pułapy uzbrojenia w pięciu kategoriach broni (czołgi, transportery opancerzone, artyleria, śmigłowce bojowe i samoloty), jakie będzie mogło posiadać 20 państw europejskich oraz Stany Zjednoczone i Kanada w Europie. Po podpisaniu układu wiele państw musiało dokonać poważnej redukcji uzbrojenia (przez całkowite zniszczenie). Wykonanie postanowień układu podlegało będzie ścisłej i rozbudowanej kontroli międzynarodowej, także poprzez inspekcje na miejscu. Rozbrojenie w Genewie Funkcjonują tutaj Konferencja Rozbrojeniowa (Conference on Disarmament) oraz Instytut NZ ds. Badań nad Rozbrojeniem (UNIDIR). Do najważniejszych, wynegocjowanych w Genewie, wielostronnych instrumentów w zakresie ograniczenia zbrojeń oraz rozbrojenia należą: Traktat o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej, Traktaty dna morza, Konwencja o zakazie broni biologicznej, Konwencja o zakazie broni chemicznej, Konwencja o zakazie lub ograniczaniu użycia pewnych broni konwencjonalnych, które mogą być uważane za powodujące cierpienie lub mające niekontrolowane skutki, Konwencja o zakazie stosowania min przeciwpiechotnych. Ponadto Genewa jest miejscem konsultacji i dialogu politycznego państw w tym przede wszystkim regularne i dwustronne w charakterze rozmowy USA - Rosja w zakresie bezpieczeństwa, mające u początku rokowania SALT i START. Konferencja Rozbrojeniowa (KR) Konferencja powstała w 1979 r. jako jedyne wielostronne forum negocjacji rozbrojeniowych na mocy decyzji Pierwszej Specjalnej Sesji Zgromadzenia Ogólnego (ZO) poświęconej Rozbrojeniu (w trakcie sesji ZO w 1978 r.). W skład KR wchodzi 66 państw (w tym Polska). Konferencja działa w oparciu o zasadę konsensu. Obecnie prace KR dotyczą następujących tematów: rozbrojenie jądrowe i zapobieganie wyścigowi zbrojeń jądrowych, zapobieganie wojnie jądrowej, zapobieganie wyścigowi zbrojeń w przestrzeni kosmicznej, nieużycie broni jądrowej przeciwko państwom nie-jądrowym, przejrzystość w zbrojeniach, nowe typy i systemy broni masowego rażenia, kompleksowy program rozbrojenia. Od 5-ciu lat KR nie powołała ciała negocjacyjnego. Wyrażane są opinie o całkowitym impasie negocjacji. Oczekuje się, że najnowsza inicjatywa (tzw. inicjatywa pięciu ambasadorów: Algierii, Belgii, Chile, Kolumbii i Szwecji) przyniesie przełom w impasie i że rozpoczną się negocjacje m.in. nad wypracowaniem traktatu ws zakazu produkcji materiałów rozszczepialnych do celów wojskowych. Polsce, jako państwu-członkowskiemu, zależy na zachowaniu tego unikalnego forum rozbrojeniowego. Oczekujemy szybkiego wyjścia z impasu i rozpoczęcia konstruktywnych obrad. Instytut NZ ds. Badań nad Rozbrojeniem - UNIDIR Powstał w 1980 r. Zajmuje się problematyką rozbrojenia i bezpieczeństwa międzynarodowego. Główne obszary badań obejmują: nieproliferację i rozbrojenie, problematykę bezpieczeństwa regionalnego, problematykę broni lekkiej i strzeleckiej.

52. Przedstaw ważniejsze traktaty o charakterze rozbrojeniowym. Zbliżenie USA i ZSRR miały kluczowe znaczenie dla polityki odprężenia. Większość traktatów została podpisana podczas wizyty prezydenta USA Richarda Nixona w Moskwie. Porozumienia rozbrojeniowe:1.układ o niektórych środkach ograniczenia strategicznych zbrojeń ofensywnych SALT I (25 maja 1972) tzn. ograniczenie liczby wyrzutni i pocisków. 2.układ o zapobieganiu incydentom na otwartym morzu i powietrzu (25 maja 1972) tzn. redukcja obrony przeciwrakietowej do dwóch: wokół stolic i miejscach w promieniu 150km od centrów administracyjnych w każdym państwie. 3.układ w sprawie redukcji systemów obrony przeciwrakietowej ABM (Anti Ballistic Missiles; 29 maja 1972). Tzn. USA i ZSRR uzgodniły po jednym rejonie z systemem ABM. 3 lipca 1974 dodano protokół ograniczający systemy przeciwrakietowe do jednego dla każdego z państw, możliwość przeniesienia obecnego systemu w inne miejsce). 4. układ o zasadach stosunków bilateralnych (czyli dwustronnych) (29 maja 1972) jeden z najważniejszych porozumień. tzn. podkreślono potrzebę zapobiegania wybuchom wojny, wybuchom nuklearnym, budowę bezpieczeństwa, współpracy gospodarczej, handlowej, kulturalnej, naukowej. 5. układ podstawowych zasad dalszych rokowań ds. ograniczenia ofensywnych zbrojeń (21 czerwca 1973) 6. porozumienie ds. zapobiegania wojnie jądrowej (22 czerwca 1973)7. układ o ograniczeniu od 31 marca 1976 doświadczeń podziemnych z Bronia jądrową do 150kT (3 lipca 1974) 8. oświadczenie w sprawie niewykorzystania środowiska naturalnego w celach wojskowych (3 lipca 1974)

53. Przedstaw proces normalizacji stosunków RFN z państwami bloku wschodniego. Doktryna Hallsteina - doktryna, wg której RFN miało prawo do reprezentowania obu państw niemieckich za granicą, nigdy nie uznana przez NRD. Elementem tej doktryny było też nie utrzymywanie stosunków dyplomatycznych z państwami utrzymującymi stosunki dyplomatyczne z NRD, z wyjątkiem ZSRR. RFN zrezygnowało z niej po podpisaniu umów z krajami bloku wschodniego w 1970 i 1971 za Willego Brandta. Swoją nazwę wzięła od nazwiska niemieckiego polityka, Waltera Hallsteina. W NRD podobną doktryną była doktryna Ulbrichta.