- •0704000 – «Пайдалы қазба кен орындарын іздеу мен барлаудың
- •Базалық (тірек) конспектісі
- •3 Тақырыптық жоспар
- •Мазмұны.
- •Бақылау сұрақтары .
- •2 Сурет консоль-2 блогы
- •3 Сурет перфопанель блогы
- •4 Сурет исток блогы
- •5 Сурет Үздіксіз қоректену блогы
- •Сабақ 6
- •Сабақ 16
- •Сабақ 19
- •2) Жұмырсымның механикалық сипаттамасы
- •Сабақ 22
- •Сабақ 24
- •Бүйір каротаждық зондылау.
- •Пайда болған полярлану потенциалдарының каротажы.
- •Токтық резистивиметрия.
- •Бүйір каротаж
- •Бүйір микрокаротаж
- •Индукциялық каротаж
- •Жоғары жиілікті индукциялық каротаждық изоөлшемдік зондылау.
- •Сөну бойынша электромагниттік каротаж
- •Диэлектрлік каротаж
- •5.1 Сурет – Электрлік каротаждың әр түрлі зондтары: а, в – қоректендіруші электродтар,
- •Бақылау сұрақтары:
- •Тақырыбы: спэк - тоқты каротаж аспабы
- •5.4 Сурет - бк-3 зондының сұлбасы
- •Сабақ 38
- •Сабақ 39
- •Аспапты –програмалы викиз кешенінің сипаттамасы :
- •Зонтардың сипаттамасы :
- •5.8 Сурет – өп мәліметтерін жартылай автоматтандырылған тіркеу сұлбасы
- •5.9 Сурет – Құмтасты-сазды қималар үшін өп потенциал қисықтары
- •Сабақ 42-43
- •Интегралдық гамма-каротаж
- •Спектрометриялық гамма-каротаж
- •Нейтронды каротаж
- •Импульстық нейтронды каротаж
- •Импульстік спектрометриялық нейтронды гамма-каротаж
- •Гамма-гамма тығыздылық және литотығыздылық каротаж
- •5.10 Сурет – гк қисық сызығы. А – тау жыныстардың құрамында радиоактивті элементтері бар диаграмма; б – гк дұрыс диаграммасы.
- •5.11 Сурет – ггк ұңғымалық аспабының блок сұлбасы. 1-экран; 2-сәуле көзі; 3- детектор; 4-электронды блок; 5-кабель; 6,7-шағылған гамма кванттар; 8-қысатын қондырғы
- •5.15 Сурет – басты толқындардмен акустикалық каротаж жүргізу сұлбасы.
- •6.6 Сурет – Екі қабылдағыштағы толқындық суретіне (волновых картин) талдау және олардың түрлері
- •Сабақ 51-52
- •Сабақ 53
- •1) Магнитті каротаж
- •Сабақ 57
- •Бөлім 6. Игерілетін (Қолданыстағы) мұнай мен газ ұңғымаларын геофизикалық зерттеудің аппаратурасы мен жабдықтары.
- •Акустикалық каротаж аспабы акц-48
- •Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
- •2. Қосымша
Мазмұны.
Кіріспе. Даму тарихы |
|
||
Бөлім 1. Жер үсті аппаратурасы мен жабдықтары |
|
||
Сабақ 1. 1.1 Компьютерленген каротажды зертханалар . Сабақ 2. 1.1.1 МЕГА-МАКС каротажды станциясы. Сабақ 3. 1.1.2 МЕГА-МАКС каротажды станциясының блоктары. Сабақ 4. 1.1.3 МЕГА-МАКС каротажды станциясының саумалдама бөлігі. Сабақ 5. 1.1.4 Вулкан каротажды станциясы. Сабақ 6. 1.1.5 Вулкан каротажды станциясының блоктары. Сабақ 7. 1.1.6 Каротажды зертхана ГИК1 жабдықтау бағдарламасы. «GEOPHYSICS OFFICE». Тіркеу бөлімі. Сабақ 8. 1.1.7 КЕДР – 02 каротажды станциясы. Сабақ 9. 1.1.8 КЕДР – 02 каротажды станциясы блоктары. Сабақ 10. 1.1.9 Бағдарламалы - басқарылатын коммутация блогы. Сабақ 11. 1.1.10 «КОБРА-М55571» каротаждық станциясы. Сабақ 12. 1.1.11 Орнатқыштың комплектісіжәне құрамы. Сабақ 13. 1.1.12 Станция құрылысы мен жұмыс принципі. Сабақ 14. 1.1.13 Кабельсіз каротаж жүргізу станциясы (АМАК). Сабақ 15. 1.1.14 Амак кешенінің артықшылықтары. |
|
||
Сабақ 16. 1.2 Каротаждық көтергіштер. Сабақ 17. 1.2.15 ПКС-3.5 каротажды көтергіші. Сабақ 18. 1.2.16 ПКС-5 каротажды көтергіші. Сабақ 19. 1.3 Геофизикалық кабель. Сабақ 20. 1.3.17 КГ3х0.75-60-150 геофизикалық кабелі . Сабақ 21. 1.3.18 КГЗ-67-180 жұмырсымы. Сабақ 22. 1.4 Лубрикаторлар Сабақ 23. 1.4.19 ЛУ 65*35 лубрикаторы. Сабақ 24. 1.5 Ұңғымалық аспаптарға техникалық қызмет көрсету Сабақ 25. 1.5.20 Ұңғымалық аспаптарды техникалық тексеру. Сабақ 26. 1.5.21 Құбырға шығар алдында стационарлы жағдайда құбырлық . құралдарды дайындау. Сабақ 27. 1.5.22 Тасымалдау жұмыстары
|
|
||
Бөлім 2. Ұңғымаларды геофизикалық зерттеудің ұңғымалық аспаптары. Сабақ 28 2.1.Электрлік және электромагниттік каротаж. Сабақ 29 2.1.Электрлік және электромагниттік каротаж. Сабақ 30. 2.1.23 Көрінерлік кедергі әдісі (КК). Сабақ 31. 2.1.4 Кедергі каротаж әдістің физикалық негізі. Сабақ 32. 2.1.25 ИЭМ-36 инклинометрі. Сабақ 33. 2.1.26 СПЭК тоқты каротаж аспабы. Сабақ 34. 2.1.27 Резистивиметрия. Сабақ 35. 2.1.28 Бүйірлік каротажды зондылау. Сабақ 36. 2.1.29 Микрозондылау (МКЗ). Сабақ 37. 2.1.30 Бүйірлік каротаж. Сабақ 38. 2.1.31 Микробүйірлік каротаж (МБК). Сабақ 39. 2.1.32 ВИКИЗ әдісі. Сабақ 40.. 2.1.33 Өзіндік поляризациялық потенциалдар әдісі. |
|
||
Сабақ 41. 2.1.34 ӨП тудыратын себептер. Сабақ 42. 2.2 Радиоактивті каротаж. Сабақ 43. 2.2 Радиоактивті каротаж . Сабақ 44. 2.2.35 Табиғи гамма – активтілік әдісі. Сабақ45 2.2.36 Гамма – гамма әдістер. Сабақ 46. 2.2.37 Стационарлы нейтрондық әдіс. Сабақ 47. 2.2.38 Импульсті нейтронды әдістер. Сабақ 48. 2.3 Акустикалық каротаж. Сабақ 49. 2.3 Акустикалық каротаж. Сабақ 50. 2.3.39 Акустикалық каротаж. Сабақ 51 2.4 Ядролы-магниттік және магниттік каротаж. Сабақ 52 2.4 Ядролы-магниттік және магниттік каротаж. Сабақ 53 2.3.40 Магниттік каротаж Сабақ 54 2.3.41 Ядерлі магнитті каротаж |
|
||
Бөлім 3. Ұңғымалардың техникалық жағдайларын зерттеу әдістерінің аппаратурасы мен жабдықтары. |
|
||
Сабақ 55 3.1 Кавернометрия және профилеметрия. Инклинометрия. Сабақ 56 3.1.42 Инклинометрия Сабақ 57 3.1.4 Инклинометр СИЕЛ – 58 Сабақ 58 3.1.43 Кавернометрия Сабақ 59 3.1.44 Профилеметрия |
|
||
Сабақ 60 3.2 Қабатты наклонометрия. Сабақ 61 3.2.45 Қабаттық наклонометрияның Сабақ 62 3.2.46 Термометрия
|
|
||
Бөлім 4. Қабаттарды сынақтауға, қабатты флюидтер мен жыныстар үлгілерін а луға арналған аппаратура мен жабдықтар. Сабақ 63 4.1.47 Қабаттарды сынақтауға, қабатты флюидтер мен жыныстар үлгілерін алуға арналған аппаратура мен жабдықтар Сабақ 64 4.1.48 Жыныстан үлгі алу
|
|
||
Бөлім 5. Бұрғылау құбырларын, айналдыра орнатылған колонналарды және цементті сақиналарды геофизикалық зерттеудің аппаратурасы мен жабдықтары. Сабақ 65 5.1 Геофизикалық зерттеулердің бұрғылау құбырларының, айналдыра орнатылған бағандардың және цементті сақинаның аппаратурасы мен жабдықтары Сабақ 66. 5.1.49 Толщиномер Сабақ 67. 5.1.50 Муфтылардың электромагниттік локациясы
|
|
||
Бөлім 6. Қолданыстағы мұнай мен газ ұңғымаларын геофизикалық зерттеудің аппаратурасы мен жабдықтары Сабақ 68. 6.1 Игерілетін ( қолданыстағы ) мұнай мен газ ұңғымаларын геофизикалық зерттеудің аппаратурасы мен жабдықтары Сабақ 69. 6.1 Игерілетін ( қолданыстағы ) мұнай мен газ ұңғымаларын геофизикалық зерттеудің аппаратурасы мен жабдықтары Сабақ 70. 6.1 Игерілетін ( қолданыстағы ) мұнай мен газ ұңғымаларын геофизикалық зерттеудің аппаратурасы мен жабдықтары Сабақ 71. 6.1.51 Расходометрия Сабақ 72. 6.1.52 Индукционды каротаж Сабақ 73. 6.1.53 Ұңғымалық гамма плотномер-толщиномер Сабақ 74. 6.1.54 Акустикалық каротаж Сабақ 75. 6.1.55 Құбырлық профилеметрия |
|
||
|
|
||
|
|
||
|
|
||
|
|
||
|
|
||
|
|
||
|
|
||
|
|
||
|
|
|
|
|
|
||
|
|
||
|
|
||
|
|
||
|
|
||
|
|
||
Кіріспе. Даму тарихы Бұл базалық (тірек) конспектісі 0704000 «Пайдалы қазба кен орындарын іздеу мен барлаудың геофизикалық әдістері» мамандығы бойынша білім алатын орта арнайы оқу орындарының оқушыларына арналған «Аппаратура мен жабдықтар» оқу пәнінің үлгілік бағдарламасына сәйкес жасалды. Онда пәнді оқытудың негізгі сауалдары, оның мазмұны мен басқа пәндермен байланысы көрсетілген. Ұңғымалық және жер үсті геофизикалық аппаратурасының даму тарихы. Әдістердің физикалық негіздері, қолданылатын аппаратура мен жабдықтар. Геофизика әдістерінің жіктелуі. Зерттеулер мен жобалаудың кезеңдері, ПҚК іздеу мен барлау кезіндегі геофизикалық қызмет маманының рөлі.
|
|
||
|
|
||
|
|
||
БӨЛІМ 1.
Жер үсті аппаратурасы мен жабдықтары
Сабақ 1
Тақырып 1.1: Компьютерленген каротажды зертханалар.
Жоспар:
Каротажды зертханалар типтері
Каротажды зертханалардың негізгі функциялары
Каротажды зертханалардың типтері
Атқаратын функциясы мен қолданылатын бағдарламалық және техникалық құралдарына байланысты компьютерленген каротажды зертханалар келесідей болып бөлінеді:
- бағдарламалық – басқарушылық, сандық бағдарламалық-бақарушы ұңғыма аспаптарымен және бұл құралдардың аралас жинақтарымен, сондай-ақ қажет болған жағдайда, ұқсас ұңғыма аспаптарымен жұмыс атқаратындар;
- ұңғымалық аспаптардың ақпараттық сигналдарын, тұрғын кабельдерін коммутацияларын, ұқсас аспаптармен жұмыс істейтін олардың жер үсті аспаптарының панельдерінсіз қоректену және басқару көздерін демодуляциялау мен кодтан шығарудың бағдарламалық-басқару құралдары бар зертханалар;
- ұңғыма аспаптарының жер үсті панельдерінің ұқсас (импульсті) шығарылуы арқылы олардың барлық типтерінен алынатын мәліметтердің сандық тіркелуін жүзеге асыратын сандық немесе компьютерленген тіркеушілерге ұқсастар.
Геофизикалық кабельдің қажетті ұзындығымен жабдықталған компьютерленген каротажды зертханалар каротажды көтергіштермен бірге келесілердің орындалуын қамтамасыз ету керек:
барлық белгілі геофизикалық зерттеулер мен жұмыстарды өткізу;
ұңғыма аспаптарын кернеулікпен жиілікке қажетті үздіксіз және ауыспалы тоқпен қоректендіру;
аспаптардың, соның ішінде олардың орындаушы механизмдерінің жұмысын басқару;
каротаждың барлық түрлеріне қажетті тұрғын кабелінің коммутациясы;
көтеру-түсіру операцияларын бақылау;
компьютерленген тіркеуші мен зертхананың қоректенуін авариялық өшуден кейінгі 15 мин ішінде түсіру-көтеру операциясын бақылау жүйесінің жұмысқа қабілеттілігі.
Копьютерленген каротажды зертхананың міндетті түйіндері компьтерленген тіркеуші, монитор, ұңғымалық аспаптардың әмбебап қоректену блоктары, принтер-плоттер, тоқтаусыз коректендіру көздері, кабельді орналастыру мен тартудың қажетті датчиктерімен каротажды бақылау панелі, егер бұл панельдің функциясын регистратор атқармаса тереңдіктердің магнитті орамы, ал ұқсас зертханалар үшін – зерттеулердің жеке түрлерін өткізуге арналған жер үсті панельдері (ИПЧМ, ИПРК, АНК, Б1-Б7 және т.б.) болып табылады.
Компьютерленген тіркеуші келесілерді қамтамасыз ету керек:
технологиялық датчиктерден ақпараттарды қабылдау;
ұзақ мерзімді магнитті тасымалдаушылардан мәліметтерді алу уақыты мен тереңдігіне байланысты ҰҒЗ мәліметтерін тіркеу;
геофизикалық ақпараттың уақыттың шынайы масштабында байқалуы және тіркеу үрдісі кезіндегі жедел жағдайлармен;
қоректендірудің авариялық өшіп қалуы немесе тіркеу бағдарламасы жұмысының кезектен тыс аяқталған жағдайда тіркеу нәтижелерінің сақталуы немесе қалпына келтірілуін;
геофизикалық құрылғыларға өлшеу нәтижелерін диаграмма түрінде беру. Диаграммада сондай-ақ ұңғыма, жабдықтар, ұңғымалық аспаптар және диаграмма басында олардың метрологиялық сипаттамалары бойынша жалғаспалы ақпараттар көрсетілуі керек; диаграммалық өрісте графикалық түрде - негізгі және қорытынды өлшеулердің физикалық өлшем бірліктеріндегі калибрлік нәтижелердің мәліметтері. Магнитті белгілер бойынша тереңдікті коррекциялаусыз каротажды қисықтарды шығарған жағдайда, диаграммада сол белгілер болу керек;
шынайы уақыт көлемінде және қағаз және магнитті тасымалдаушыларда өңдеу нәтижелерін құжаттауды тіркеуден кейін мәліметтерді жедел (реактивті) өңдеу. Тереңдік бойынша байланыс жазба нүктелері мен магнитті белгілердің араласуын ескере отырып жүргізілуі керек. Физикалық бірліктерге өлшеу нәтижелерін келтіру дала калибровкасын есепке алумен жүргізілуі керек.
машинааралық алмастыру үшін қабылданған стандарттарға сәйкес геофизикалық ақпаратты тапсыру;
тіркеушінің өзін, ұңғымалық аспаптар (модульдер) мен перифериялық жабдықтарды тесттен өткіу;
алынған мәліметтерді құжаттау;
геофизикалық мәліметтерді алмастырудың ресейлік және/немесе халықаралық стандарттарына сәйкес басқа жүйелермен мәліметтер алмасу;
Зерттеу нәтижелерін магнитті тасымалдаушыларға тіркеу кезінде тіркеуші:
тереңдік пен уақыт функциясында ұңғымадағы өлшеулердің бастапқы мәліметтерін;
физикалық өлшем бірліктерінде редакцияланған нәтижелерді;
ұңғыма, жабдықтар, ұңғыма аспаптары мен олардың метрологиялық сипаттамалары туралы қосымша мәліметтерді;
далалық калибрлеу мәліметтерін;
каротаж үрдісі кезінде істен шығулар мен олардың пайда болу уақыты туралы ақпараттарды жазу мүмкіндігімен қамтамасыз ету керек.
Уақыттың шынайы режимінде монитор экранында каротаждың ағымдағы жылдамдығы, ұңғыма аспабының сол кездегі орналасу тереңдігі, зерттеулердің күні мен уақыты, зерттеулерді жүргізу технологиясының істен шығуы мен сақталмауы туралы хабарламалар, ұңғыма аспабының көрсеткішіндегі графикалық және сандық индикация туралы ақпараттар көрсетілуі керек.
Шақыру бойынша – нақтылы бағдарламаларды қолдану кезінде оператордың одан арғы әрекеті туралы мәліметтер.
Тіркеушінің базалық бағдарламалық камтамасыз етуі келесідей операциялық жүйелер мен бағдарламалар пакетін қамтуы қажет:
ұңғымалық аспаптардың (модульдер) нақтылы типтерін басқару және олардың жинау сұрақтары;
тіркеу нәтижелерін манитор экранынан және принтерде көрсету;
тіркелген мәліметтерді редакциялау және өңдеу;
машинааралық айырбас үшін мәліметтерді стандартты форматқа конверсиялау;
тіркеуші мен ұңғыма аспаптарын және технологиялық датчиктерді тестілеу.
Тереңдік бойынша кванттау (дискретизация) қадамы —1, 2, 5, 10, 20 және 50 см.
Белгілерді қалыптастыру модулінің рұқсат етілген мүмкіндігі —1 см кем емес.
Уақыт интервалы есептеуішінің рұқсат етілген мүмкіндіктері - 1 мс жоғары емес.