1.4. Уҡыу фәнен өйрәнеүгә тәҡдим ителгән сәғәттәр һаны:

Уҡыу – уҡытыуҙа эш төрҙәре

Дәрестәр күләме

Максималь уҡыу йөкләме (бөтәһе)

113

Аудиторияла үткәрелергә тейеш мотлаҡ уҡыу йөкләмәһе (бөтәһе)

78

Шул иҫәптән:

69

Ғәмәли дәрестәр

7

Тикшереү эштәре

2

Йомғаҡлау аттестацияһы өлгөһө – рубеж контроле (I семестр), дифференциаль зачет (II семестр.)

2

Үҙ аллы эштәр (бөтәһе):

35

Ижади эш: тыуған яҡтың тел үҙенсәлеге тураһында сығыш әҙерләү. Тема буйынса алынған белемде нығытыуға йүнәлтелә.

Өй эше: дәреслектең 10- сы күнегеүҙә күрһәтелгән ситуацияларҙың береһенә миҫал яҙыу. Тема буйынса алынған белемде нығытыуға йүнәлтелә.

Өй эше: һайланған тексты тасуири уҡырға әҙерләнеү. Тасуири уҡыу күнекмәһен үҫтереүгә йүнәлтелә.

Өй эше: башҡорт теленең аңлатмалы һүҙлегенән бирелгән һүҙҙәрҙең мәғәнәләрен яҙып алыу. Тема буйынса алынған белемде нығытыуға йүнәлтелә.

Өй эше: башҡорт теленең фразеологик һүҙлегенән буласаҡ һөнәргә ҡағылышлы фразеологизмдар яҙыу. Тема буйынса алынған белемде нығытыуға йүнәлтелә.

Ижади эш: 3-4 минутлыҡ ҡотлау телмәре әҙерләү: һәйкәл асыу йәки ниндәйҙер танылған шәхесте юбилейы менән ҡотлау.

Башҡорт халыҡ әкиәтен тасуири һөйләү, әңгәмә үткәреү. Тема буйынса алынған белемде нығытыуға йүнәлтелә.

Өй эше: Башҡорт балалар фольклорынан иркәләү – кесерәйтеү ялғауҙары булған исемдәрҙе яҙыу. Тема буйынса алынған белемде нығытыуға йүнәлтелә.

Ижади эш: «Минең күңелле көнөм» темаһына сифаттар

ҡулланып спорт байрамы тураһында һүрәтләмә яҙыу. Тема буйынса алынған белемде нығытыуға йүнәлтелә.

Фәнни – тикшеренеү эше: «Минең ауылым (ҡалам) тарихы» темаһына фәнни - тикшеренеү эшен яҙыу. Тыуған яҡтың тарихын өйрәнеүгә ҡыҙыҡһыныу уятыуға йүнәлтелә.

Фәнни – тикшеренеү эше: «Минең шәжәрәм» темаһына фәнни - тикшеренеү эшен яҙыу. Үҙ быуыныңдың тарихын өйрәнеүгә ҡыҙыҡһыныу уятыуға йүнәлтелә.

Өй эше: бирелгән рәүештәргә морфологик тикшереү яһау. Алынған белемде нығытыуға йүнәлтелә.

Өй эше: Ҡылымға ЛММ төҙөү. Тема буйынса алынған белемде нығытыуға йүнәлтелә.

2

2

4

2

4

2

2

2

6

5

2

2

Бүлектәр һәм темалар исемлеге

Уҡыу материалының йөкмәткеһе, ғәмәли эштәр, үҙ аллы эштәр

Сәғәттәр күләме

Үҙләштереү кимәле

1

2

3

4

1-се бүлек.

Башҡорт теле тураһында фән.

10

Тема 1.1

Тел тураһында төшөнсә

1

Уҡыу материалының йөкмәткеһе:

Тел - аралашыу сараһы һәм милли мәҙәниәттең йәшәйеш формаһы. Тел-ижтимағи күренеш. Тел - үҫеүсе күренеш. Система булараҡ тел.

Башҡорт тел ғилеменең бүлектәре. Телдең төп берәмектәре

2

1

Ғәмәли эштәр:

4-се таблицаны конспектлау һәм тема буйынса күнегеүҙәр эшләү.

«Башҡорт теле һәм телмәр мәҙәниәте», - Өфө: Китап, 2008

Тема 1.2

Бөгөнгө донъяла башҡорт теле

2

Уҡыу материалының йөкмәткеһе:

Бөгөнгө донъяла телдәр. Уларҙың ғаиләләргә бүленеше. Башҡорт теленең төрки телдәр ғаиләһендәге урыны. Бөгөнгө донъяла башҡорт теле

2

1

Ғәмәли эштәр:

«Төрки телдәрҙең бүленеше» карточкаһы менән эш

Тема 1.3

Башҡорт теленең диалекттары

3

Уҡыу материалының йөкмәткеһе:

Телдең төп нормалары. Диалект тураһында төшөнсә. Көньяҡ, төньяк-көнбайыш һәм көнсығыш диалекттары

2

1

Ғәмәли эштәр:

карточкалар менән эш

Тема 1.4

Башҡорт диалекттарының башҡорт әҙәби теленә мөнәсәбәте

4

Уҡыу материалының йөкмәткеһе:

Башҡорт һөйләштеренең һүҙ байлығы. Башҡорт диалекттарының

башҡорт әҙәби теленә мөнәсәбәте

1

1

Ғәмәли эштәр:

һүҙлектәр менән эш

Тикшереү эше: телмәр мәҙәниәте буйынса беренсел тикшереү эше

1

1

Үҙ аллы эштәр:

Тыуған яҡтың тел үҙенсәлеге тураһында сығыш яһарға

2

1

2-се бүлек. Тел һәм телмәр

10

Тема 2.1

Телмәр эшмәкәрлеге төрҙәре

5

Уҡыу материалының йөкмәткеһе:

Аралашыу телмәре. Телмәр эшмәкәрлеге төрҙәре

2

1

Ғәмәли эштәр: тема буйынса дәреслектәге күнегеүҙәрҙе телдән һәм яҙып эшләү

Тема 2.2.

Текст төҙөлөшөнөң

мәғәнәүи сифаттары

6

Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Текст төҙөлөшөнөң мәғәнәүи сифаттары

2

1

Ғәмәли эштәр: тема буйынса дәреслектәге күнегеүҙәрҙе үтәү

Тема 2.3.

Телмәрҙең функциональ -мәғәнәүи төрҙәре

7

Уҡыу материалының йөкмәткеһе:

Телмәрҙең функциональ - мәғәнәүи төрҙәре. Һүрәтләү, фекерләү, хикәйәләү

2

1

Ғәмәли эштәр: тема буйынса дәреслектәге күнегеүҙәрҙе үтәү,

8-се таблицаны уҡыу һәм һөйләү

Тема 2.4.

Телмәр стилдәре һәм тел саралары

8

8

Уҡыу материалының йөкмәткеһе:

Стилистика. Телмәр стилдәре. Йәнле һөйләү, фәнни, рәсми-эш, публицистик, нәфис әҙәбиәт стилдәре. Телдең лексик һәм грамматик саралары

1

1

Ғәмәли эштәр: тема буйынса дәреслектәге күнегеүҙәрҙе үтәү, 9-сы, 10- сы таблицаларҙы уҡыу һәм һөйләү. Мәғариф өлкәһендәге эш ҡағыҙҙары өлгөләрен яҙыу

Тикшереү эше: «Тел һәм телмәр» темаһы буйынса контроль-үлсәү эше

1

1

Үҙ аллы эштәр: 10- сы күнегеүҙә күрһәтелгән ситуацияларҙың береһенә миҫал яҙырға. «Башҡорт теле һәм телмәр мәҙәниәте», - Өфө: Китап, 2008

2

1

3-сө бүлек

Телмәр мәҙәниәте

12

Тема 3.1.

Телмәр мәҙәниәте төшөнсәһе

9

10

Уҡыу материалының йөкмәткеһе:

Телмәр мәҙәниәте төшөнсәһе. Телмәрҙең дөрөҫлөгө, таҙалығы, теүәллеге. Тасуирилығы, байлығы, урынлы булыуы.Телдең лексик һәм грамматик саралары

4

1

Ғәмәли эштәр: тема буйынса дәреслектәге күнегеүҙәрҙе үтәү

Үҙ аллы эштәр:

Һайланған тексты тасуири уҡырға әҙерләнеү

4

1

Тема 3.2.

Телмәр этикеты

11

12

Уҡыу материалының йөкмәткеһе:

Телмәр этикеты. Тексҡа лингвостилистик анализ. Тема. Композиция. Тел һүрәтләү саралары

3

1

Ғәмәли эштәр: тема буйынса дәреслектәге күнегеүҙәрҙе телдән һәм яҙып эшләү

Тикшереү эше: «Үҙегеҙҙе тикшерегеҙ» - дәреслектәге һорауҙар буйынса телдән тикшереү

1

1

4-се бүлек.

Лексика һәм фразеология

18

Тема 4.1

Һүҙҙең лексик һәм грамматик мәғәнәһе

13

14

Уҡыу материалының йөкмәткеһе:

Телдең лексик системаһында һүҙ. Һүҙҙең лексик һәм грамматик

мәғәнәһе. Тура һәм күсмә мәғәнә. Күп мәғәнәле һүҙҙәр. Омонимдар, синонимдар, антонимдар һәм паронимдар. Антитеза тураһында төшөнсә

4

1

Ғәмәли эштәр:

тема буйынса дәреслектәге күнегеүҙәрҙе телдән һәм яҙып эшләү, һүҙлектәр менән эш

Үҙ аллы эштәр:

Башҡорт теленең аңлатмалы һүҙлегенән бирелгән һүҙҙәрҙең мәғәнәләрен яҙып алыу

2

1

Тема 4.2.

Башҡорт теленең лексикаһы

15

Уҡыу материалының йөкмәткеһе: килеп сығышы яғынан башҡорт теленең лексикаһы. Ҡулланылыш күҙлегенән лексика. Актив һәм пассив һүҙлек запасы. Һүҙгә лексик анализ

2

1

Ғәмәли эштәр: тема буйынса дәреслектәге күнегеүҙәрҙе телдән һәм яҙып эшләү

16

Ғәмәли эштәр: үтелгәндәрҙе ҡабатлау

1

1

Тикшереү эше: рубеж контроле

1

1

Тема 4.3.

Фразеология, ҡалыптар (клише), телмәрҙә этикет һүҙҙәре

17

18

Уҡыу материалының йөкмәткеһе:

Фразеология, ҡалыптар(клише), телмәрҙә этикет һүҙҙәре. Лексик һәм фразеологик һүҙлектәр. Тасуирилыҡтың лексик саралары

3

1

Ғәмәли эштәр: Бала тәрбиәләү тураһында фразеологизмдар, мәҡәлдәр яҙыу

Тикшереү эше:

«Үҙегеҙҙе тикшерегеҙ». Дәреслектәге һорауҙар буйынса телдән тикшереү.

Т – 1, 121 – се бит

1

1

Үҙ аллы эштәр: Башҡорт теленең фразеологик һүҙлегенән буласаҡ һөнәргә ҡағылышлы фразеологизмдар яҙыу.

4

1

5- се бүлек.

Фонетика һәм орфоэпия.

Графика һәм орфография.

8

Тема 5.1.

Телмәр өндәре. Һүҙгә фонетик тикшереү эше

19

20

Уҡыу материалының йөкмәткеһе:

Телмәр өндәре. Һуҙынҡы һәм тартынҡы өндәрҙең классифика -цияһы. Һуҙынҡы һәм тартынҡы өндәр өлкәһендә фонетик күренештәр: редукция, протеза, эпентеза, элизия. Ассимиляция һәм диссимиляция. Орфоэпик нормалар.

Һүҙгә фонетик тикшереү эше.

4

1

Ғәмәли эштәр: тема буйынса дәреслектәге күнегеүҙәрҙе телдән һәм яҙып эшләү

Тема 5.2.

Орфографик ҡағиҙәләр

21

Уҡыу материалының йөкмәткеһе:

Орфографик ҡағиҙәләр. Башҡорт теленең орфографик принциптары.

1

1

Ғәмәли эштәр: тема буйынса дәреслектәге күнегеүҙәрҙе телдән һәм яҙып эшләү

Тикшереү эше: һүҙлек диктанты.

1

1

Үҙ аллы эштәр:

3 - 4 минутлыҡ ҡотлау телмәре әҙерләү: һәйкәл асыу йәки ниндәйҙер танылған шәхесте юбилейы менән ҡотлау.

2

1

6-сы бүлек. Морфема һәм һүҙьяһалыш

4

Тема 6.1.

Һүҙ составы

22

23

Уҡыу материалының йөкмәткеһе:

Һүҙ яһаусы һәм үҙгәртеүсе ялғауҙар. Һүҙьяһалыш ысулдары. Ҡыҫҡартыу юлы менән яһалған һүҙҙәр, уларҙың дөрөҫ

яҙылышы.

4

1

Ғәмәли эштәр:

уҡытыусы тарафынан билдәләнгән тәрбиә терминдарына этимологик анализ яһау

7-се бүлек Морфология һәм дөрөҫ яҙылыш

51

Тема 7.1. Исем

24

Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Исемдәрҙең лексик – семантик категориялары. Иркәләү - кесерәйтеү ял -ғауҙары. Исемдәрҙең һан менән үҙгәреүе. Эйәлек, хәбәрлек категорияларын стилистик ҡулланыу үҙенсәлектәре, уларҙың дөрөҫ яҙылышы

2

1

Ғәмәли эштәр: тема буйынса дәреслектәге күнегеүҙәрҙе телдән һәм яҙып эшләү

Үҙ аллы эштәр: Башҡорт балалар фольклорынан иркәләү – кесерәйтеү ялғауҙары булған исемдәрҙе яҙыу

2

1

Тема 7.2 Исемдәрҙең яһалышы

25

Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Исемдәрҙең яһалышы. Яңғыҙлыҡ һәм уртаҡлыҡ исемдәр. Исемдәрҙе морфологик тикшереү

2

1

Ғәмәли эштәр: тема буйынса дәреслектәге күнегеүҙәрҙе телдән һәм яҙып эшләү

Тема 7.3 Сифат тураһында дөйөм төшөнсә

26

Уҡыу материалының йөкмәткеһе:

Сифат тураһында дөйөм төшөнсә. Сифаттарҙың яһалышы, уларҙың дөрҫ яҙылышы. Сифаттарҙың исем урынында ҡулланылыуы

2

1

Ғәмәли эштәр: тема буйынса дәреслектәге күнегеүҙәрҙе телдән һәм яҙып эшләү

Тема 7.4 Сифат дәрәжәләре

27

Уҡыу материалының йөкмәткеһе:

Төп һәм шартлы сифаттар. Сифат дәрәжәләре, уларҙың дөрөҫ яҙылышы. Сифаттарҙы морфологик тикшереү

2

1

Ғәмәли эштәр: «Әсәкәйем – күҙ нурым» темаһына һүрәтләмә яҙыу

Үҙ аллы эштәр: «Минең күңелле көнөм» темаһына сифаттар ҡулланып спорт байрамы тураһында һүрәтләмә яҙыу

2

1

28

Тикшереү эше: изложение

2

1

Тема 7.5

Һан тураһында дөйөм төшөнсә

29

Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Һан тураһында дөйөм төшөнсә. Ябай һәм ҡушма һандар. Уларҙың дөрөҫ яҙылышы

2

1

Ғәмәли эштәр: тема буйынса дәреслектәге күнегеүҙәрҙе телдән һәм яҙып эшләү

Тема 7.6 Һан төркөмсәләре

30

Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Һан төркөмсәләре. Нумератив һүҙҙәр. Уларҙы телмәрҙә ҡулланыу. Һандарҙы морфологик тикшереү

2

1

Ғәмәли эштәр: тема буйынса дәреслектә күнегеүҙәрҙе телдән һәм яҙып эшләү

Үҙ араллы эштәр: «Минең ауылым (ҡалам) тарихы» темаһына фәнни – тикшеренеү эшен яҙыу

6

1

Тема 7.7 Алмаш тураһында дөйөм төшөнсә

31

Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Алмаш төркөмсәләре. Алмаштарҙы стилистик ҡулланыу, уларҙың дөрөҫ яҙылышы

2

1

Ғәмәли эштәр: тема буйынса дәреслектеге күнегеүҙәрҙе телдән һәм яҙып эшләү

Тема 7.8 Алмаштарҙың үҙгәреше

32

Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Алмаштарҙың һан, килеш, эйәлек заты менән үҙгәреше. Алмаштарҙы морфологик тикшереү

2

1

Ғәмәли эштәр: тема буйынса дәреслектәге күнегеүҙәрҙе телдән һәм яҙып эшләү

Үҙ аллы эштәр: «Минең шәжәрәм» темаһына фәнни – тикшеренеү эшен яҙыу

5

1

Тема 7.9 Рәүеш тураһында төшөнсә

33

Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Рәүеш тураһында төшөнсә. Уларҙың яһалышы, дөрөҫ яҙылышы

2

1

Ғәмәли эштәр: тема буйынса дәреслектәге күнегеүҙәрҙе телдән һәм яҙып эшләү

Тема 7.10 Рәүеш тураһында төркәмсәләр

34

Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Рәүеш төркөмсәләре. Сифаттарҙың рәүешт урынында ҡулланылыуы. Рәүештәрҙе морфологик тикшереү

2

1

Ғәмәли эштәр: тема буйынса дәреслектәге күнегеүҙәрҙе телдән һәм яҙып эшләү

Үҙ аллы эштәр:

Бирелгән рәүештәргә морфологик тикшереү яһау

2

1

Тема 7.11

Ҡылым тураһында дөйөм төшөнсә

35

Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Ҡылым тураһында дөйөм төшөнсә. Уларҙың яһалышы. Ҡылым һөйкәлештәре

2

1

Ғәмәли эштәр: тема буйынса дәреслектәге күнегеүҙәрҙе телдән һәм яҙып эшләү

Тема 7.12 Ҡылым төркөмсәләре

36

Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Ҡылым төркөмсәләре. Ҡылым йүнәлештәре. Ҡылымдарҙы морфологик тикшереү

2

1

Ғәмәли эштәр: тема буйынса дәреслектәге күнегеүҙәрҙе телдән һәм яҙып эшләү

Тема 7.13

Ҡылым күләмдәре

37

Уҡыу материалының йөкмәткеһе:

Ҡылым күләмдәре, рәүешлеге (модаллеге), стилистик мөмкинлектәре

2

1

Ғәмәли эштәр: тема буйынса өҫтәлмә әҙәбиәттәге күнегеүҙәрҙе телдән һәм яҙып эшләү

Тема 7.14

Ҡылымдарҙы морфологик тикшереү

38

Уҡыу материалының йөкмәткеһе:

Ҡылымдарҙы морфологик тикшереү

2

1

Үҙ аллы эштәр:

Ҡылымға ЛММ төҙөү

2

1

39

Ғәмәли эштәр:

үтелгәндәрҙе ҡабатлау

1

1

Тикшереү эше: бөтә үтелгәндәр буйынса дифференциаль зачет

1

1

Бөтәһе

113