3. Асоба як прадмет выхавання. Знешнія і ўнутраныя фактары яе развіцця.

Чалавек – адзінкавая прыродная істота, найвышэйшая ступень развіцця жывых арганізмаў на зямлі.

Асоба - чалавек здольны самастойна прымаць абдуманыя рашэнні, несці адказнасць, незалежна дзейнічаць. З'яўляючыся часткай грамадства, асоба падвяргаецца пастаяннаму яго ўздзеянню і сама ўздзейнічае на грамадства, змяняючы яго.

Індывід – асобны прадстаўнік чалавечага роду.

Індывідуальнасць – своеасаблівасць і непаўторнасць псіхікі і асобы.

Развіццеё чалавека – працэс колькасных і якасных змяненняў у арганізме чалавека.

Віды развіцця : фізічнае, фізіялагічнае, псіхічнае, сацыяльнае і духоўнае.

Фактары, якія ўплываюць на асобу: знешнія (асяроддзе і выхаванне) і ўнутраныя (спадчыннасць і ўласная актыўнасць асобы)

Спадчыннасць вызначаюць як сукупнасць прыродных уласцівасцяў арганізма, перадаваных ад пакалення да пакалення. Спадчыннасць праграмуе перадачу ад дарослых дзецям аблічча, колеру валасоў; групу крыві і рэзус-фактар, задаткі здольнасцяў і інш.

Асяроддзе разглядаюць як сукупнасць умоў існавання жывых арганізмаў і чалавека. Макраасяродзе - акружаючая нас касмічная прастора. Шматлікімі эксперыментамі пацверджаны ўплыў космасу, размяшчэння зорак, камет, дзеянні магнітных бур на чалавека. Геаграфічнае - тэрытарыяльны ландшафт са сваёй геаграфічнай шырынёй і даўгатой, кліматам, разнастайнасцю расліннага і жывёльнага свету, экалагічнымі ўмовамі. Сацыяльнае - сукупнасць грамадскіх адносін, якія складваюцца ў грамадстве (уклад жыцця, традыцыі). Хатняе - асяроддзе блізкіх людзей, матэрыяльныя ўмовы. Мікраасяроддзе- гэта асаблівасці кватэры або працоўнага памяшкання, а менавіта геаметрычныя формы кватэры, расстаноўка мэблі.

Выхаванне можа аказаць фарміруючы ўплыў на развіццё шляхам трэніроўкі і практыкаванняў (спартовыя дасягненні, умацаванне здароўя). Толькі пад уплывам абгрунтаванага выхавання і стварэння адпаведных умоў індывідуальныя прыродныя задаткі могуць перарасці ў здольнасці.

Найважнейшыя заканамернасці і фактары развіцця і фарміравання асобы можна разглядаць як знешнія і ўнутраныя. Да знешніх адносяцца сукупны ўплыў асяроддзя і выхавання. Да ўнутраных фактараў - запатрабаванні ў зносінах, сацыяльныя запатрабаванні - духоўныя, творчыя запатрабаванні, якія ўзнікаюць пад уздзеяннем асяроддзя і выхавання.

4. Сістэма адукацыі і выхавання ў Рэспубліцы Беларусь. Закон "Аб адукацыі ў Рэспубліцы Беларусь".

Сістэма кіравання адукацыяй у Рэспубліцы Беларусь мае дзяржаўна-грамадскі характар. У сферы заканадаўства яна здзяйсняецца Парламентам, у выкананні законаў і непасрэдным кіраванні - Кабінетам Міністраў і Міністэрствам адукацыі, а таксама мясцовымі органамі кіравання адукацыяй.

У сістэму адукацыі Рэспублікі Беларусь уваходзяць розныя тыпы навучальных і навучальна-выхаваўчых устаноў: дзіцячыя дашкольныя (сад, яслі) і пазашкольныя ўстановы; агульнаадукацыйныя (базавая і сярэдняя школа, гімназія, ліцэй); інтэрнатныя ўстановы (дамы дзіцяці, школы- інтэрнаты); прафесійна-тэхнічныя і вышэйшыя прафесійна-тэхнічныя вучылішчы; сярэднія адмысловыя (вучылішчы, тэхнікумы і каледжы) і вышэйшыя навучальныя ўстановы; навукова-даследчыя інстытуты і інстытуты павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў.

У 1991 годзе быў прыняты Закон "Аб адукацыі ў Рэспубліцы Беларусь", у якім былі сфармуляваны прынцыпы дзяржаўнай палітыкі ў галіне адукацыі, мэты і задачы нацыянальнай сістэмы адукацыі, яе структура, правы і абавязкі выкладчыкаў, навучэнцаў і студэнтаў, прынцыпы фінансавання. У сакавіку 2002 годзе ў Беларусі была прынятая новая рэдакцыя Закона "Аб адукацыі". Пры дапрацоўцы законапраекта былі ўдакладненыя паняцці "адукацыя" і "нацыянальная сістэма адукацыі", асветленыя праблемы, звязаныя з прававым рэгуляваннем дзейнасці адукацыйнай сістэмы. У прыватнасці, былі знятыя абмежаванні на атрыманне толькі адной адукацыі за рахунак сродкаў бюджэту, прадугледжана крэдытаванне студэнтаў, якія атрымліваюць адукацыю на платнай аснове, а таксама выдача дыпламоў адзінага ўзору незалежна ад форм уласнасці ўстаноў адукацыі. Цэнтральным звяном адукацыі з'яўляецца агульная сярэдняя адукацыя. Галоўнымі задачамі агульнаадукацыйных навучальных устаноў з'яўляецца: стварэнне спрыяльных умоў для разумовага, маральнага, эмацыйнага і фізічнага развіцця асобы, выпрацоўка навуковага светапогляду, засваенне навучэнцамі ведаў аб прыродзе, грамадстве, чалавеку, яго працы.