41. Переведите.

1) Сегодня Алсу полы не моет? 2) Мы завтра в гости не пойдем. 3) Ты почему на празднике не поешь? 4) Я не знаю 52

стихотворение про весну. 5) Вы сегодня не работаете? 6) Әти ученики двойки не получают.

42. Напишите глаголы в указанных формах. Переведите.

Үрнәк: Юын! Ул юынмый. Ул юынмыймы? Мин юынмыйм. Мин юынмыйммы?

Шатлан (радуйся)! Көт (жди)! Өйрән! Утыр!

43. Переведите. Напишите данные глаголы в указанных формах.

Үрнәк: Аңла! Ул аңлый. Ул аңлыймы? Мин аңлыйммы? Ул аңламый. Ул аңламыймы? Мин аңламыйммы?

Тыңла! Сана! Эшлә! Эзлә!

44. Вместо точек напишите местоимения. Поставьте знаки препинания.

еламый сикермә

... саклагыз

... йөгермәгез

аңламыйм әйтмимме

... килмиме

... сөйлисез

45. Переведите.

а) Жди! Он ждет. Он ждет? Не жди! Он не ждет. Он не ждет? Я не жду. Я не жду? б) Не ждите! Не ждете. Не ждете?

Фигыль (Глагол).

БИЛГЕЛЕ ҮТКӘН ЗАМАН

(ПРОШЕДШЕЕ ОПРЕДЕЛЕННОЕ ВРЕМЯ)

Прошедшее определенное время употребляется тогда, когда говорящий наблюдал передаваемый факт как очевидец или сам участвовал, или это такой факт, реальность которого не подлежит сомнению. Отвечает на вопрос нишләде? Образуется присоединением к основе глагола аффиксов:

-ды/-де: если глаголы имеют основу на гласный или звонкий согласный. Например:

Аша! Ул ашады (он поел).

Кил! Ул килде (он пришел).

-ты/-те: если глаголы имеют основу на глухой согласный. Например:

Кайт! Ул кайтты (он вернулся).

Көт! Ул көтте (он ждал).

46. Образуйте прошедшее время. Переведите. Үрнәк: Кит! Ул китте (он ушел).

а) Ярат! Булыш! Ят! Бас! Чык! Шатлан! Ачулан!

б) Кит! Төш! Тек! Сөйләш! Сөрт! Эч!

47. Напишите глаголы в 3 л. ед. ч. прошедшего времени. Үрнәк: Сана! Ул санады.

а) Йокла! Тыңла! Аша! Юын! Чакыр! Яз!

б) Яшә! Эзлә! Эшлә! Сикер! Йөгер! Йөз!

48. Образуйте определенное прошедшее время по образцу. Үрнәк: Ул эчә. Эч! Ул эчте.

Ул сикерә. Ул йөгерә. Ул ярата. Ул шатлана. Ул чакыра. Ул булыша. Ул чыга. Ул сөйләшә.

49. Напишите глаголы в прошедшем времени по образцу. Үрнәк: Ул йоклый. Йокла! Ул йоклады.

Ул тыңлый. Ул саный. Ул ашый. Ул елый. Ул яши. Ул эшли. Ул эзли. Ул аңлый. Ул сорый. Ул сөйли.

50. Напишите предложения в прошедшем времени.

1) Песи сөт эчә. 2) Әни кунаклар чакыра. 3) Әби әкият сөйли. 4) Рөстәм озак йоклый. 5) Бүген яңгыр ява. 6) Лилия мине урамда көтә. 7) Ринат бер атна авырый. 8) Апам Казанда 5 ел укый.

51. Напишите предложения в прошедшем времени.

1) Җәй көне Резидә авылда яхшы ял итә. 2) Әтием зур заводта эшли. 3) Әбием тәмле бәлеш пешерә.4) Әни миңа велосипед сатып ала. 5) Минем бүген башым авырта. 6) Быел җәй салкын була.

52. Переведите.

1) Котенок прыгнул с дивана. 2) Мальчик поймал 2 рыбки. 3) Мама показала новое платье. 4) Учитель поставил пятерку. 5) Папа покрасил пол. 6) Ученик повторил правило.

Личные окончания глаголов прошедшего определенного времени

Мин нишләдем? Син нишләдең? Ул нишләде?

Без нишләдек? Сез нишләдегез? Алар нишләделәр?

Мин -м

Син -ң

Ул —

Без -к

Сез -гыз/-гез

Алар -лар/-ләр

Запомните спряжение глаголов в прошедшем определенном времени:

Кайт! Ул кайтты. Аша! Ул ашады.

Кит! Ул китте. Көл! Ул көлде.

Мин кайттым, киттем. Мин ашадым, көлдем.

Син кайттың, киттең. Син ашадың, көлдең.

Ул кайтты, китте. Ул ашады, көлде.

Без кайттык, киттек. Без ашадык, көлдек.

Сез кайттыгыз, киттегез. Сез ашадыгыз, көлдегез.

Алар кайттылар, киттеләр. Алар ашадылар, көлделәр.

53. Проспрягайте в прошедшем определенном времени.

Чиста су белән ю. Әбигә булыш. Тыныч кына утыр. Дөрес җавап бир. Авылда ял ит. Шигырь ятла.