- •Абайдың баласы Әкiмбайдың жоқтауы
- •Абайдың өзге ақындармен сөз жарыстыруы
- •Адасқанның алды — жөн, арты — соқпақ
- •Антпенен тарқайды
- •Асқа, тойға баратұғын
- •Ауру жүрек ақырын соғады жай
- •Аш қарын жұбана ма майлы ас жемей
- •Байлар жүр жиған малын қорғалатып
- •Бір дәурен кемді күнге — бозбалалық
- •Болды да партия
- •Біреудің кісісі өлсе, қаралы — ол
- •Бір сұлу қыз тұрыпты хан қолында
- •Домбыраға қол соқпа
- •Жаздыкүн шілде болғанда
- •Жазғытұры (Жазғытұры қалмайды қыстың сызы)
- •Жалын мен оттан жаралып
- •Жастықтың оты жалындап
- •Жақсылық ұзақ тұрмайды
- •Желсіз түнде жарық ай
- •Жылуы жоқ бойының
- •Жігіт сөзі (Айттым сәлем, қаламқас)
- •Жігіттер, ойын арзан, күлкі қымбат
- •Жүрегім, нені сезесің
- •Көлеңке басын ұзартып
- •Көңілім қайтты достан да, дұшпаннан да
- •Көңіл құсы құйқылжыр шартарапқа
- •Лай суға май бітпес қой өткенге
- •Малға достың мұңы жоқ малдан басқа
- •Менсінбеуші ем наданды
- •Нұрлы аспанға тырысып өскенсің сен
- •Ойға түстім,толғандым
- •Оспанға
- •Сағаттың шықылдағы емес ермек
- •Талай сөз бұдан бұрын көп айтқамын
- •Шоқпардай кекілі бар, қамыс құлақ
- •Қажымас дос халықта жоқ
- •Қайғы шығар ілімнен
- •Қалың елім, қазағым, қайран жұртым
- •Қансонарда бүркітші шығады аңға
- •Қарашада өмір тұр
- •Қартайдық,қайғы ойладық,ұлғайды арман
- •Қатыны мен Масақбай
- •Қыздарға (Қойдан қоңыр, жылқыдан торы Бәкең)
- •Қыз сөзі (Қиыстырып мақтайсыз)
- •Құлақтан кіріп, бойды алар
- •Әбдiрахман өлгенде (Арғы атасы қажы едi)
- •Әбдірахманның әйелі Мағышқа Абайдың айтқан жұбатуы
- •Әбдірахманның әйелі Мағышқа Абай шығарып берген жоқтау
- •Әбдірахманға (Орынсызды айтпаған)
- •Әбдірахманға Кәкітай атынан хат (Көзімнің нұрысыз)
- •Әбдірахманға Кәкітай атынан хат (Тілім саған айтайын)
- •Әбдірахман өліміне (27 жасында)
- •Өкінішті көп өмір кеткен өтіп
- •Өлең — сөздің патшасы, сөз сарасы
- •Өлсем, орным қара жер сыз болмай ма?
- •Өлсе өлер табиғат, адам өлмес
- •Ала қойлар (и. А. Крыловтан)
- •Асау той, тентек жиын, опыр-топыр (м. Ю. Лермонтовтан)
- •Бородино
- •Босқа әуре боп келдің бе тағы мұнда? (м. Ю. Лермонтовтан)
- •Жүректе көп қазына бар, бәрі жақсы (я. Полонскийден)
- •Піл мен қанден (и. А. Крыловтан)
- •Теректің сыйы (м. Ю. Лермонтовтан)
- •Шайтан (м. Ю. Лермонтовтан)
- •Шегіртке мен құмырсқа (и. А. Крыловтан)
- •Қарға мен бүркіт (и. А. Крыловтан)
- •Қарға мен түлкі (и. А. Крыловтан)
- •Ескендiр
- •Алтыншы сөз
- •Тоғызыншы сөз
- •Оныншы сөз
- •Он тоғызыншы сөз
- •Жиырмасыншы сөз
- •Жиырма бірінші сөз
- •Жиырма екінші сөз
- •Жиырма үшінші сөз
- •Жиырма төртінші сөз
- •Жиырма бесінші сөз
- •Жиырма алтыншы сөз
- •Жиырма жетінші сөз
- •Жиырма сегізінші сөз
- •Жиырма тоғызыншы сөз
- •Отызыншы сөз
- •Кәрілік туралы
- •Жастарға
- •Шын сырым
- •Ашу мен ынсап
- •Шаруа мен ысырап
- •Анық пен танық
- •Ер қоспақ пен сөз сөйлемек
- •Махаббат пен құмарлық
- •Міндеу мен күндеу
- •Қазақ айнасы
- •Піскен мен шикі
- •Бай мен кедей
- •Партия адамдары
- •Абай марқұм өткен соң өзіме айтқан жырларым
- •Мал жимақ
- •Насихат
- •Хайуан мен ақымақтар
- •Сәнқойлар
- •Еріншек
- •Құмарлық
- •Жан менен дене һәм көңіл
- •Қалжыңшыл қылжақпас
- •Сөз сынап, өлең өлшемен
- •Ажалсыз әскер
- •Бояулы суыр
- •Қаншыр мен бөдене
- •Ақылшы торғай
- •Қасқыр, түлкі, бөдене
- •Талап пен ақыл
- •«Кәрілік— шал деген бір ат қылғандай...»
- •«Мен адамның таппаймын өнерлісін...»
- •Ақындарға
- •Ескі ақындық
- •Жасымнан жетік білдім түрік тілін
- •«Адамның ең жақсысы...»
- •«Қазақ» газеті мен «Айқап» журналына сөз жазушыларға
- •«Адамнан артық жәндік жаралмаған...»
- •«Бір ханның кеудесіне жара шыкқан...»
- •«Ана жыл әскер шығып оңнан-солдан...»
- •«Тумақ, өлмек — тағдырдың шын қазасы...»
- •«Ақыл деген өлшеусіз бір жарық нұр...»
- •«Наушеруан аңда жүріп киік атқан...»
- •«Бір ханда екі ұл бопты бір туысқан...»
- •«Кәрілік— құтылмайтын бір қазған ор...»
- •«Ғайсадай жан беретін таңның желі...»
- •«Аңда жүріп шөлдеген Ашам патса...»
- •«Епті тышқан бидайды таси берген...»
- •Насихат
- •«Партия қуған өңкей қырт...»
- •Адам немене?
- •Серігім жалғыз Әупіш қасымдағы
- •Бостандық туы жарқырап
- •Бостандық таңы атты
- •«Анадан алғаш туғанымда...»
- •Бұл ән, бұрынғы әннен өзгерек
- •«Қай жолдассың, айтшы сен?...»
- •«Жылым— қой, жұлдызым — июль...»
- •«Жас алпыстан асқан соң...»
- •Тау басындағы ой
- •«Тура жолда қайғы тұрмас...»
- •Адамшылық
- •«Таң» журналына жаңа бір әнмен байғазы
- •Жарымды жаным сүйді, сүйе алмай тәнім күйді
- •«Мінін айтса, бұзылмас кімнің түсі...»
- •«Адамның еркі қайда» -деп ақылдан сұрағаным
- •Ақылдың жауабы
- •Қорқыт, Кожа Хафиз түсіме енді де...
- •Қорқыттың сарыны
- •Тіршілік, жан туралы
- •«Шошыма достым сөзімнен...»
- •«Әлемді түгел мен көріп...»
- •«Өртейін деп отқа көмдім...»
- •«Өмірдің ұнап ойыны...»
- •«Өмір сырын көздесең...»
- •«Жүректен аққан қанымнан...»
- •«Қобызым неге сарнайды?...»
- •«Сорлы бұлбұл жазға асық боп...»
- •«Қырық жылдан өтіп жасым...»
- •«Ақыл құсы адаспай аспандаса...»
- •«Шам жардан жарықпын деп күнәлі боп...»
- •«Тауық неге шақырар сағат сайын?...»
- •Арақ, мастық, жар, жан, шатақ иманның шешуі
- •Қош, жұртым
- •Жайлаудың баласымен айтысқан өлеңі
- •Жұмбақтардың шешуі
- •Ажал, маған арақ берсең
- •Жер жүзiне қарасам
- •Жиырма үш жасымда
- •Дубровский әңгімесі.
- •Нартайлақ пен Айсұлу
- •Қалқаман-Мамыр
- •Еңлік-Кебек
Жұмбақтардың шешуі
Жұмбақ ойды кеңітер, бермейді сөз, Таза суы - шешендік, дариясы - сөз. Әншейін ауызбенен айтылғанда, Сөзді құлақ естиді, көрмейді көз. Ыдыс - қаріп, көз көріп тізбелейміз. Оның айтқан дыбысын естімейміз, Дария көрген - хат білген жалпы адамдар. Ылай, тұнықты айырған есті дейміз. I-Қарындаш, II-жел. IV Ине керек, қылмайды, киім тамақ, Ұйықтаймын деп ешқашан жаппас қабақ. Жылпылдатып бұйымды тігесіз ғой Тұлымдары - өткізген жіптен сабақ. V Тоғыз қатын, тоғыз сан, тоғыз бөлек, Тоғыз цифр киеді түсі өзгерек. Бірінен-бірі жуан бола беріп, Ойласаң тоғыздан «он» туса керек. Киімі оның бір цифр, бір ноль болар, Ноль деген цифрдан жат бір дөңгелек. Қанша санды жазса да осы он цифр, Жететінін байқарсыз, болсаң зерек. VI Деп ойларсың таба алмай бұл немене? Таба алмасаң, айтайын, ол таз-кене! Түйе кене атанып қанға тойса, Көксұр болып кетеді күрең дене. VII Бір қағазды қи-дағы үш бұрыштап, Бір бұрышын ортасынан кес дұрыстап. Қалған қағаз болады төрт бұрышты, Үш бұрышты қиығын тұрсаң ұстап. VIII Жұмбақ айтып не керек әуре қылмақ, Керегі сол: ойланып ой ашылмақ. Әлемде әр нәрсенің қарсысы бар, Бар қарсысы «жоқ» еді осы жұмбақ.
Ажал, маған арақ берсең
Ажал, маған арақ берсең, Кейімей мас болып өлсем, Қияметте түрегелсем, Айықпай қуанып жүрсем. Сұрау мастан алынбаса, Күнәм кірге салынбаса, Дозақ оты жалындаса, Оны Жар нұры деп білсем. Арақпен өртелген тәнім, Азапты сезбесе жаным, Күл отқа жанбауы мәлім, Отымен ойнасам, күлсем. Жалындап жанса мың есе, Маған жалын білінбесе, Екі жану арам десе, Бейіске мас болып кірсем. Қиял емес, тілегім шын, Бұл иманнан табылмас мін, Көрер едің талай сырын, Жүрегімді жарып тілсем. Сопының иманын, ойын, Әлемнің қызығын, тойын, Бағын, тағын, пұлын, қойын Талақ болсын - көзіме ілсем. Бейісте хор қызы деген, Таза сусын, жеміс жеген, Солай деп нануым неген, Жамандатсын пырақ мінсем Зауалсыз бір рахат барын, Мысалдаған бұ бір сарын, Жатынға мұнда не барын, Барып айт, ұқтыра білсең.
Жер жүзiне қарасам
Жер жүзiне қарасам, Неше түрлi халық бар. Дiн, иманын, санасам, Мыңнан артық анық бар. «Бұл қалай?» деп ойласам, Мұның да бiр сыры бар. Терең ойға бойласам‚ Дәл мынадай түрi бар: Жардың шашы сансыз көп‚ Ол санауға келмей тұр. Анық нұры осы деп, Әркiм бiр тал ұстап жүр. Бiреу отқа жағынды: «Нұрдың түбi - Құдай»,- деп. Не суретке табынды: «Олай емес‚ былай»,- деп. Бiрi: «Құдай - бiр»,- десе‚ Бiрi айтады: «Көп Құдай». Бiрi: «Тәңiрi - күн»,- десе‚ Бiрi дейдi: «Жоқ Құдай». Мiне‚ осыдан байқалды - Бәрi iздеп жүр иесiн. Табамыз деп ойға алды‚ Жаратқанның киесiн. Жас қозыдай болып тұр‚ Бiлсек мұның мысалы. Қолтық, шабын түртiп жүр‚ Анық соған ұқсады. Ойды кiмнен алғанын Адам өзi сезбейдi. Жанның айдап салғанын Сезбесе де iздейдi. Хақиқаттың тарауы Түгел жетпей қалмайды. Әртүрлi боп қарауы Көбi анықтай алмайды. Жердiң жүзiн дәл тауып‚ Ешбiр дiн жоқ орныққан. Бәрiнде де бар қауiп‚ Дiн көбейдi сондықтан. Сол көп дiнде шешу бар‚ Ол шешудiң арты бар. Адасқанға кешу бар‚ Кешудiң де шарты бар. Ақ жүрекпен табынып, Шын iздесе тәңiрiсiн. Қиянатты жау бiлсiн‚ Онан тиып нәпсiсiн. Тәңiрi жолы - ақ жүрек‚ Сайтан деген - қиянат. Ақ жүректi ертерек‚ Ескер-дағы қыл әдет! Үш нәрсеге хақиқат, Нансаң, иман, тіпті, оңай. Күнә деген - қиянат, Жан жоғалмас, бар Құдай. Осы үшеуін ақылмен, Әбден сынап нана алсаң, Ақ жолына қойдың ден, Анық ұғып қана алсаң.
