27. Тоқыма материалдардың өткізгіштік қасиеттері.

Тоқыма материалдардың ауаны, буды, суды, ерітінділерді, газ- ды, шаңды, радиоактивті сәулелерді өз бойынан өткізуді өткізгіштік қасиеті деп атаймыз.

Ауа өткізгіштік бұл - материалдан бұйымның өз бойына ауа өткізу қабілетін айтады. Бұл қасиет талшықтың құрамына тығыздығына және өңделуіне байланысты болады. Тығыздығы төмен матаның ауа өткізгіштік қасиеті жоғары болады, ал тығыздығы матаның, су жұқтырғыштың

сіндірмелері мен өңделген, резеңке араластырып тоқылған маталардың ауа өткізу қасиеті төмен болады. Ауа өткізгіштігіне нақты мінездеме беру үшін оны ауа өткізгіштік коэффицентімен анықталынады. Ауа өткізгіштік гигиеналық және жылу сақтағыштық қасиетінің негізгі көрсеткіші болып табылады. Бұл бұйымға материал таңдауда маңызды роль атқарады. Жаз мезгіліне арналған матаның ауа өткізгіштігі өте жоғарғы болу қажет ол киім ішіндегі ауа қабатының еркін қозғалуын қамтамасыз етеді, ал қыстық киімдер үшін ауа өткізгіштігі төмен материалдар таңдап алынады. Ауа өткізгіштік келесі формуламен анықталынады:

В_р=v/( S*τ) ,мұндағы, V - ауаның көлемі (дм³), S - ауа өткен үлгінің ауданы(м2),

τ - ауаның үлгіден өткен уақыты(с).

Ауа өткізгіштігін ВПТМ-2, АТ L -2 және ОПВ-2 аспабымен анықталады.

Ауа өткізгіштік коэффициентін келесі формуламен анықталынады:

В_Р =10000-V_СР / S,

мұндағы, V_СР - бір нақты үлгінің ауа шығыны дм³/с, S - сыналған үлгінің ауданы, м².

Бу өткізгіштік - адам денесінен бөлініп шығатын су буларын матаның өткізу қабілетін айтады. Бу матадағы саңылаулар арқылы өтеді немесе материалды өзінің гигроскопиялық қасиетінің арқасында киім астындағы ауадан буды сіңіріп алады, оны қоршаған ортаға береді. Жүн маталары су буларын жайырақ буландырады және киім астындағы температураны басқа маталарғақарағанда жақсырақ реттейді.

Бу өткізгіштікті келесі формула бойынша анықтайды:

В_h=А/( S τ),

мұндағы, А - мата үлгісінен өткен су буларының салмағы,г, S - мата үлгісінің

ауданы, м², τ - сынақ уақыты, сағ

Шаңөткізгіштік - маталардың өз бойынан шаң бөлшектерін өткізу қабілеті. Ол шаң

өткізгіштік коэффициентімен сипатталынады және оны келесі формуламен

анықтайды, П_П, г/(см²*с):

П_П = m₁/( S τ),

мұндағы, m₁- мата үлгісінен өткен шаңның салмағы,г, S - мата үлгісінің

ауданы, см², τ - уақыты, с.

Жылу өткізгіштік - тоқыма материалдардың екі жағында температура

айырмашылығынан бұйымның жылу өткізу қабілеті. Жылуөткізгіштік келесі

сипаттамалармен бағаланады: жылу өткізу коэффициенті – 1° С (К)

температура айырмашылықта қалыңдығы 1 м болатын материалдың 1 м²

ауданынан 1 сағатта қанша жылу өтетінін сипаттайды:

λ = Ф δ / [(Т₁ – Т₂) S] , Вт/(м К),

мұндағы, Ф - жылу ағынының шамасы, Дж (Вт), δ - материалдың қалыңдығы, м, Т₁ , Т₂ -материалдың беттерінің температурасы, °С, S -материалдың ауданы, м2

Электрленгіш деп - материалдардың бетіне тұрақты электр өрісін жинау

қабілетін айтады. Тоқыма материалдарын өндіру және пайдалану

барысында жанасу және үйкелесу сияқты әрекеттің салдарынан олардың

бетіне электр заряды жиналып торланады. Егер зарядтың жиналуы және

торланудың арасындағы тепе-теңдік бұзылса онда материалдың бетіне

тұрақты электр жинағанда электрлегіштік қасиеті артады. Зарядтың

мөлшері, оның таңбасы талшық түсетін заттың химиялық құрамына

байланысты болады. Тоқыма материалдардың электрленгіштігі, әсіресе адам

денесіне үйкелістен туған электр өрісі организмге биологиялық әсер етеді.

Адам денесінде пайда болған оң зарядты электр өрісі нерв жүйелері мен

жүрек - қан тамырларына теріс әсер етеді, ал теріс зарядталған электр өрісі

жағымды әсер етеді. Хлориннің жоғары электрленгіш қасиетін емдік

киімдер дайындауда пайдаланады.