Билет 16

1. Антонимдер.

2. Мәтіннің мазмұнын айт. С.Баймағамбетов

3. Лексикалық тақырып: “Өзім туралы”

№16билетке қосымша

С.Баймағамбетов – Кеңес Одағының батыры

Сұлтан Баймағамбетов 1920 жылы туған. Оның туып - өскен жері – Қостанай облысының Семиозер ауданындағы Қайыңдыағаш ауылы.

Ұрыстарда Сұлтан 6 рет жаралы болды. Бірақ тапсырманы орында- май ұрыс даласынан шықпады. Бөлімшесі қорғаныста тұрғанда “ аңға шығып ” 35 фашисті өлтіреді. Сұлтан Баймағамбетовтың даңқы бүкіл әлемге жайылды. Жас солдаттар оның тәжірибесін үйренді.

Сұлтанның ерлік өмірі естен шықпайды. Сұлтан Баймағамбетов қатардағы Матросовтың ерлігін қайталады.

Сұлтан Баймағамбетовтің аты мәңгі даңққа бөленді. Кеңестер Одағы Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1944 жылғы 21 ақпандағы Жарлығы бойынша Сұлтан Баймағанбетовке “Кеңес Одағының “Батыры” атағы берілді

Оқытушы:

Билет 17

1. Есімдік, оның түрлері

2. Мәтіннің мазмұнын айт “а.Қунанбаев”.

3. Лексикалық тақырып: “Біздің отбасы”

№17 билетке қосымша

Абай

(1845-1904)

Қазақ халқының ұлы ақыны Абай 1845 жылы қазіргі Семей облысының Абай ауданында туған. Абайдың әкесі өте қатал адам болса, шешесі Ұлжан қайырымды, мінезі жұмсақ, тілге бай адам болған. Әжесі Зере мен анасы Ұлжан Абайға ертегілерді, аңыз әңгімелерді айтып, жақсы тәрбиелеп отырған.

Әкесі Құнанбай Абайды 9 жасында Семейдегі діни мектепке береді. Семейде жүргенде ол орыс тілін үйренуге тырысады. Үш ай орыс мектебінде оқиды. 13 жасында Абайды әкесі бұл оқудан қайта шығарып алады.

Абай Пушкинді, Лермонтовты, Крыловты көп оқып, олардың шығармаларын қазақ тіліне аударады. Айбай аударған Пушкиннің “Татьянаның әні”,Лермонтовтың ”Қараңғы түнде тау қалғып”деген өлеңдеріне ән де шығарады.

Абайдың “Болыс болдым мінекей”,”Сегіз аяқ”,”Интернатта оқып жүр” деген өлеңдері болыс-билерді қатты сынға алады. Ол қазақ халқын мәдениетті болуға, орыс халқынан үлгі алуға шақырды. Ол өзінің сөзінде: “Орыстың тілі-дүниенің кілті.Орыстың тілін білсең, көкірек көзің шайдай ашылады”- дейді.

Абай 1904 жылы қайтыс болды. Ол өз шығармаларының кітап болып басылғанын көре алмай кетті. Абай өлгеннен кейін – 1909 жылы Петербургте - “Қазақтың ақыны Ыбыраһим Құнанбайұлының өлеңдері”- деген атпен кітап болып шықты.

Оқытушы :

Билет 18

1. Сөйлемнің тұрлаулы мүшелері.

2.Мәтіннің мазмұнын айт. Әл -Фараби

3. Лексикалық тақырып: “Өтініш үлгісін жаз”

№------ билетке қосымша

Әл –Фараби

(870-950)

Орта ғасырда қазақстанның Отырар маңында (қазіргі Шымкент облысы) аты дүние жүзіне әйгілі, ұлы ғалым,энциклопедияшы Әбу Насыр әл-Фараби дүниеге келді. Оның балалық шағы Арыс, Сырдария бойында өтті. Отырар медресесінде дәріс алып, ондағы аса бай кітапханадағы қолжазбаларды оқып меңгерді.Әбу насыр білімін жетілдіру,ғылымды тереңдету үшін аса ірі мәдени орталық саналатын Бағдад қаласына келді. Мұнда ол Аристотель,Эвклид, Прометей еңбектерін оқып үйренді.

Әл-Фараби 25-30 жас шамасында бүкіл дүниежүзілік ғылым – білімді терең де жан-жақты меңгеріп, енді өзі де құнды-құнды еңбектер жазды. Ол ғылым мен өнердің барлық саласы бойынша 150-ден астам еңбек жазған. Олардың ішінде “Музыканың ұлы кітабы”, “Ғылымдар тізбесі”,”Оргонон”, ”Алмагеске түсініктеме” т.б. еңбектері болашақ ғылымға жол ашты. Замандастары және шәкірттері оны “екінші Аристотель”,”екінші ұстаз” деп атаған.

Әл-Фараби математика мәселелерімен де көп айналысқан ғалым. Математиканы архитектура, жер өлшеу,астрономия және музыкаға шебер пайдаланудың үлгісін көрсеткен.

Әл-Фараби аса үлкен музыкант,тамаша орындаушы және ақын болған. Ол домбыра,қобыз секілді аспап түрлерін жасап, бірнеше музыкалық шығармалар жазған. Ұлы ғулама көп жыл шет жерлерде жүрсе де, өзінің туған Отанын бір сәт те ұмытпаған. Оған оның мына сағыныш өлеңі дәлел бола алады:

Оқытушы :.