Балалар мен жасөспірімдердің денсаулығына баға беру

ДДСҰ (1958) жар?ысы бойынша, денсаулы? деп "ауруша?ды? пен дене бітімінде кемшіліктерді? бар не жо?ы ?ана емес, сонымен ?атар, адамдарды? толы? физикалы?, ?леуметтік ж?не рухани ?олайлы жа?дайларын" т?сінеміз.

Адамдарды? денсаулы?ы дегеніміз - оны? биологиялы?, физиологиялы? ж?не психикалы? ?ызметтеріні? д?рыс дамып, ?за? уа?ыт са?талуыны? динамикалы? жа?дайы, ?леуметтік белсенділігі мен ?ызмет ?абілеті жо?ары де?гейде болып, к?ш-?айраты талмай, ?за? уа?ыт ?мір с?руі. Б?л аны?тама?а денсаулы?ты? жа?адан алын?ан к?рсеткіштері - жо?ары де?гейдегі ?ызмет ?абілеті, ??мыр жасты? ?за? болуы да кіреді. Денсаулы?ты? белгілеріне демографиялы? к?рсеткіштерді, ауруша?ды?ты, дене бітіміні? дамуын жат?ызады.

?ыны? белгісі ретінде алу?а болады. ?сіресе, б?л жа?дайда балалар ?лімі ерекше орын алады.

Денсулы?ты, негізінен, сапалы? жа?ынан ж?не м?мкіндігінше санды? жа?ынан ба?алау керек. Е? бастысы, денсаулы??а ба?а беру кешенді т?рде ж?ргізілуі керек. Осы т?сініктерге байланысты балаларды? денсаулы? жа?дайына денсаулы??а аны?тама бере алатын негізгі 4 белгіні есепке ала отырып ба?а беріледі. Олар:

1. Тексеру кезінде созылмалы ауруша?ды?ты? бар, жо?ы. Маман-д?рігерлерді? тексеруі ар?ылы аны?талады.

2. Организмні? негізгі ж?йелеріні? ?ызмет жа?дайы. Клиникалы? т?сілдер ар?ылы, ?ажет бол?ан жа?дайда функционалды? сынамаларды пайдалану ар?ылы аны?талады.

3. Организмні? сырт?ы ортаны? ?олайсыз ?серлеріне ?арсыласу м?мкіндігі. ?ткен жыл?ы жедел ауруларды? санына байланысты аны?талады.

4. Физикалы? даму де?гейі ж?не оны? ?йлесімділігі. Психикалы? даму де?гейі. Физикалы? даму антропометрлік ?лшеулер ж?ргізіп, стандарттар ж?не ба?алау таблицаларын ?олдану ар?ылы аны?талады. Психикалы? даму де?гейін психоневрологиялы? тексеру кезінде аны?тайды.

Денсаулы? топтары - Жо?арыда айтыл?ан т?рт белгіні есепке ала отырып, баланы? немесе жас?спірімні? денсаулы?ына кешенді ба?а берілген со?, т?менде к?рсетілген 5 денсаулы? тобыны? біреуіне жат?ызады: Бірінші топ - дені сау, дене бітіміні? дамуы д?рыс, негізгі органдар мен ж?йелерді? ?ызметі ?алыпты жа?дайда?ы балалар мен жас?спірімдер. Я?ни, б?л топ?а жататын балаларды? созылмалы аурулары жо?, еш?ашан ауырма?ан, немесе ба?ылау мерзімінде же?іл аурулармен нау?астанып, жылдам жазыл?ан, дене бітімі мен психикалы? дамуы ?зіні? жасына с?йкес ?йлесімді жа?дайда?ы балалар. Екінші топ - дені сау, біра?, функционалды? немесе кейбір морфологиялы? ауыт?улары бар, сонымен ?атар жедел ж?не созылмалы аурулар?а ?арсыласу м?мкіндігі азай?ан балалар. Я?ни, созылмалы аурулары жо?, біра? жиі (жылына 4 реттен к?п) ж?не ?за? (бір аурумен 25 к?ннен к?п) ауыр?ан балалар. Үшінші топ - созылмалы аурулары компенсация сатысында, организмдеріні? ?ызмет м?мкіндіктері са?тал?ан балалар мен жас?спірімдер. Я?ни, созылмалы аурулары немесе туа пайда бол?ан потологиялы? ауыт?уларыны? ?абынулары сирек болатын ж?не же?іл ?тетін, жалпы денсаулы? жа?дайы ?ана?аттанарлы? д?режедегі балалар. Т?ртінші топ - созылмалы аурулары субкомпенсация жа?дайында?ы, организмдеріні? ?ызмет м?мкіндіктері азай?ан балалар мен жас?спірімдер. Я?ни, созылмалы аурулары мен туа пайда бол?ан дамуда?ы а?аулары субкомпенсация жа?дайында?ы, оларды? ?абыну, ас?ынулары жиі болып т?ратынды?тан денсаулы? жа?дайы нашарла?ан, жедел аурулардан жазылу уа?ыты (реконволесценция) ?за? болатын балалар. Бесінші топ - созылмалы аурулары декомпенсация жа?дайында?ы, оганизмдеріні? ?ызмет м?мкіндіктері ед?уір т?мендеген балалар мен жас?спірімдер. Б?л топта?ы балалар негізінен жалпы профильдегі балалар мекемелеріне бармайды ж?не жалпы ба?ылау?а алынбайды. М?ндай топтастыру, белгілі д?режеде шартты т?рде бол?анымен, ?андайда бір факторларды? ?сер етуін зерттеуге ?ана емес, сонымен ?атар, салауаттандыру шараларыны? тиімділігін ба?алауда да, балаларды? санитарлы? жа?дайын сипаттау?а да м?мкіндік береді. Дені сау балалар мен нау?ас балаларды? арасында?ы шекара болып саналатын, денсаулы?ты? 2-ші тобын б?ліп к?рсетуді? іс-т?жірбиелік ?лкен ма?ызы бар. Б?л топ?а жат?ызыл?ан балалар?а емдеу-салауаттандыру шараларын ж?ргізбесе, азда?ан функционалды? ауыт?улары аурушылды??а айналып кетуі м?мкін, сонды?тан б?л денсаулы? тобын "?ауыптілік" тобы деп те атайды.

Б?дан г?рі ?ділірек топтастыру ?шін, ж?не ?рт?рлі мекемелерді? м?ліметтерін ?йлестіру ?шін "Балаларды жаппай д?рігерлік тексеруден ?ткізген кезде, денсаулы?тарында?ы тарал?ан кейбір ауыт?уларды? д?режесі мен сипатына ?арай денсаулы? топтарын аны?тау кестесі" ??деп шы?арылды. Б?л аны?тау кестесі бойынша, ?лі ауру?а айналма?ан кейбір функционалды? ауыт?уларды аны?тау?а болады, я?ни денсаулы?ты? екінші ж?не ?шінші топтарын ажырату?а болады.

Денсаулы?ты тексеруге ?атысатын ?рбір маман, ?з саласынан денсаулы? тобын аны?тап, ?ортынды жазады. Осы ?ортындылар бойынша д?рігер педиатр денсаулы?ты? е? со??ы ба?асын беріп, денсаулы?ты? жалпы ?ай топ?а жататынын аны?тайды. М?нда, кейбір ерекшеліктерге к??іл аудару ?ажет:

1. Егер, балада ?атарынан бірнеше ауру бар болса, онда со??ы ?орытынды е? к?шті ауру?а байланысты ?ойылады.

2. Егер, баланы? ?шінші топ?а жататын бірнеше ауруы болса, онда нау?ас баланы т?ртінші топ?а б?леді.