Inflacja

Inflacja to ciągły proces wzrostu ogólnego poziomu (indeksu) cen.

Inflację należy odróżniać od zmian w cenach względnych (relatywnych), czyli zmian w strukturze cen.

Dlaczego w PKB rośnie udział usług w stosunku do udziału towarów? Dlaczego ceny towarów często ulegają obniżeniu, a ceny usług trudniej jest obniżyć?

Za Gomułki popyt rósł szybko, a produkcja nie nadążała. Dlaczego? Dlaczego ceny telewizorów tak bardzo szybko idą w dół, natomiast na przykład ich serwis jest tak samo drogi? Różne sektory gospodarki różnią się tempem wzrostu wydajności pracy. Wydajność pracy w rolnictwie rośnie wolniej niż np. w technologii, a w usługach znacznie wolniej.

Często przez ludzi mylone są wzrosty cen niektórych produktów/grup produktów ze wzrostem ogólnego poziomu (indeksu) cen. Ceny relatywne (względne) ulegają ciągłym zmianom w wyniku różnego tempa wydajności pracy cechującego różne sektory. W tym przypadku istotną rolę odgrywa psychika, a bardziej konkretnie percepcja inflacji przez podmioty gospodarcze.

Prawo Engla (mikro): (struktura wydatków) Wraz ze wzrostem dochodu relatywny udział wydatków na żywność w łącznych wydatkach konsumpcyjnych maleje.

Keynesa interesowało co się dzieje ze strukturą dodatkowego dochodu wynikającego np. z organizacji robót publicznych: ile na konsumpcję, ile na oszczędności.

Problem percepcji inflacji

Jeżeli dane gosp. domowe wydaje relatywnie dużo na żywność i następuje wzrost cen żywności, to żywność staje się prawie że dobrem luksusowym dla nich. Wzrost cen żywości jest dla nich dużo bardziej dotkliwy.

Definicja Alana Greenspana: Mimo kluczowego znaczenia dla prowadzonej polityki pieniężnej, ani Volcker (szef Banku Federalnego przed Greenspanem), ani Alan Greenspan nie zaproponowali precyzyjnej (wyrażonej ilościowo) definicji stabilności cen (tak jak np. NBP i wiele innych banków centralnych na świecie – cel inflacyjny ok. 2,5%). Dlatego Greenspan zaproponował definicję stabilności cen o charakterze jakościowym:

O stabilności cen najlepiej jest myśleć jako o otoczeniu, w którym inflacja jest na tyle niska i stabilna, że nie wywiera wpływu na decyzje gospodarstw domowych i przedsiębiorstw.

Czym innym jest cel rozumiany w postaci stabilności cen, a czym innym jest cel osiągnięcia zerowej inflacji.

I rys.: np. ceny żywności, na skutek gry rynkowej ceny następnie są obniżone (zjawisko deflacji); można też powrót do starych cen wywołać poprzez umiejętną politykę monetarną

II rys.: np. wzrost cen ropy na skutek umowy członków OPEC; cena utrzymuje się na wysokim poziomie

9.05.2013 r.

Rodzaje inflacji ze wzgl. na tempo:

1. niska (low inflation)

2. umiarkowana (moderate inflation)

3. wysoka (high inflation)

4. megainflacja – 20-50% miesięcznie: ponad 2000% rocznie

5. hiperinflacja – roczna stopa w milionach

• inflacja kolejkowa (queue inflation) – np. w PRLu, związana z systemem reglamentacyjnym

Rodzaje inflacji ze wzgl. na siłę przyczynową:

1. popytowa (ciągnięta przez popyt – demand-pull inflation)

2. kosztowa (pchana przez koszty – cost-push inflation)

Jeśli wystąpią niekorzystne szoki cenowo-podażowe, to najczęściej dochodzi do okresowego przyspieszenia inflacji, ale przyszła inflacja będzie zależeć od tego, czy zastosowana została tzw. amortyzująca (accommodating) polityka popytowa, czy też nieamortyzująca polityka popytowa (non-accommodating), która nie dopuszcza do utrwalenia się wyższej inflacji (wróci do poprzedniego poziomu) ale jej efektem jest stagnacja czy nawet recesja.