Bezrobocie
Ad. zdj. po lewej:
Jeśli stopa bezrobocia rośnie, a maleje stopa wolnych miejsc pracy, to przyczyną jest pogorszenie koniunkturalne (bezrobocie koniunkturalne – keynesowskie, cykliczne)
C – większa stopa bzezrobocia i wyższa stopa miejsc pracy – bezrobocie niecykliczne.
A shift in beveridge curves:
Na początku lat 70. 3% stopie wolnych miejsc pracy odpowiadała 3% stopa bezorobocia. W końcu lat 80. ta sama 3% stopa wolnych miejsc pracy odpowiadała już 6% stopie bezrobocia. W USA w końcu lat 80. krzywa powróciła do położenia z końca lat 60. W większości krajów europejskich powrót do tej początkowej pozycji nie nastąpił. Przesunięcie krzywej oznacza, że skuteczność poszukiwania miejsc pracy obniżyła się – przynajmniej w Europie. Sugeruje to, że albo pracownicy stali się mniej skłonni do akceptowania ofert pracy [być może na skutek wzrostu tzw. płacy progowej (reservation wage/acceptance wage)], albo firmy stały się mniej skłonne do zapełniania wolnych miejsc pracy (być może dlatego, że regulacje w zakresie ochrony pracy utrudniły zwalnianie pracowników w przypadku błędu popełnionego przy rekrutacji.
Efekt histerezy:
Termin wymyślony przez fizyka Jamesa Ewinga. Skutki dot. bezrobocia mające charakter histerezy, to te, które utrzymują się po usunięciu lub odwróceniu impulsów, które pierwotnie wywołały bezrobocie. Gdy impulsy zanikną, to bezrobocie będzie miało tendencję do utrzymywania się w formie nabytej w czasie ich oddziaływania.
Można to interpretować w ten sposób, że szoki oddziałujące na rzeczywistą stopę bezrobocia rozprzestrzeniają się (ulegają propagacji) w postaci zmian w naturalnej stopie bezrobocia.
Jakie są przyczyny zjawiska histerezy w bezrobociu?
ubytek/erozja kwalifikacji
problem insiderów i outsiderów (swoi i obcy)
Komentarz: W okresie wyjściowym przy krzywej popytu na pracę Dl rokowania dotyczyć będą ustalenia płacy na poziomie W0 gwarantującym zatrudnienie na poziomie L0. Przyjmijmy dalej, że na skutek niekorzystnego szoku oddziałującego na przedsiębiorstwo, krzywa popytu na pracę przesuwa się do pozycji Dl’ przy niezmienionej cenie i płacy nominalnej, co oznacza, że nie udało się poddać porozumienia płacowego renegocjacji tak, aby nie doszło do redukcji zatrudnienia o L0-L1. W nowej rundzie rokowań będzie więc reprezentowanych tylko L1 pracowników (insiderzy). Jeśli sytuacja ulegnie poprawie, to insiderzy będą skłonni utrzymać zatrudnienie na obecnym niższym poziomie. Jeśli np. krzywa popytu powróci do Dl, to będą zabiegać o uzyskanie najwyższych płac zapewniających im zatrudnienie, czyli W1, a nie o niższe płace, które dałyby pracę outsiderom. Tak więc poziom równowagi zatrudnienia w przedsiębiorstwie obniżył się.
Jest to tzw. model right to manage (przedsiębiorcy mają prawo decydowania o wysokości zatrudnienia, jeśli płace zostaną już wynegocjowane). Jeśli płace są wynegocjowane na zbyt wysokim poziomie, to nie ma ograniczeń ustawowych, które uniemożliwiają zwalnianie z pracy.
ubytek kapitału rzeczowego
Jeśli będzie kilka następujących po sobie recesji, przedsiębiorstwa zmniejszą swój majątek, wpłynie to na potencjał produkcyjny – nie będzie tak dużego kapitału rzeczowego do produkcji jak na początku.
Model krzywej Phillipsa uzupełniony o oczekiwania inflacyjne:
Po lewej: po przecięciu osi poziomej mamy do czynienia ze spadkiem poziomu cen.
Po prawej: ?
Do zdj. poniżej – model Friedmana:
Un – długookresowa stopa bezrobocia
Gospodarka jest w punkcie równowagi długookresowej A. Dążymy do obniżenia bezrobocia do punktu B przesuwając się po krzywej.
W rozumowaniu Friedmana istotną rolę odgrywa zjawisko iluzji pieniądza – podmioty mylą zjawiska nominalne ze zjawiskami realnymi. Rząd wysyła impuls stymulacyjny – rosną płace nominalne, ale z czasem również rosną ceny. Realna stopa życiowa nie zmieniła się. Również ze strony producentów wzrost cen ich produktów jest równoczesny ze wzrostem kosztów. Realne dochody także nie rosną. Bezrobocie wraca do poziomu naturalnego w punkcie C (przy nowych, wyższych cenach – ze wzgl. na oczekiwania inflacyjne). Aby ludzie nabrali się na iluzję pieniądza, wzrost płac nominalnych musi znowu przyspieszyć – inflacja przyspiesza, przesuwamy się do punktu D, a potem E. W długim okresie krzywa Philipsa przybiera postać pionową. Nie ma wymienności między inflacją a bezrobociem. Gdy przestaje działać zjawisko iluzji pieniądza, to bezrobocie powraca do poziomu naturalnego, który nie zależy od czynników popytowych, lecz od czynników strony podażowej (np. siła związków zawodowych, poziom i czas obowiązywania zasiłków).
Jak interpretować punkty na długookresowej krzywej Philipsa?
tylko w tych punktach inflacja rzeczywista jest równa inflacji oczekiwanej (tylko w tych punktach nie działa zjawisko iluzji pieniądza);
tylko w tych punktach inflacja jest stabilna – nie ulega ani przyspieszeniu, ani spowolnieniu.