Психодиагностикадағы объективтілік пен тарихы, әдістері.

Жоспар: 1. Әдісі мен әдістеме түсініктері.

2. Әдістердің критерийлері.

3. Топтық және индивидуалды әдістер.

Мақсаты: әдістерді меңгеру.

Негізгі ұғымдар: Стандартталған, формальданған, экспертті клиникалық әдістер.

Сұрақтар: 1. Тұлғаның психологиялық ерекшеліктерін анықтау.

2. Номотетикалық және идеографиялық жолдар.

3. Топты зерттейтін әдістер.

1.Өлшейтін әдістер(тестер)мына топқа сай болуы керек.

А)мақсаты,қай салада,не үшін қолданылатыны,нақты көрсетілуі керек. (медицина,отбасылық өмір т.б)кім зерттейді(жынысы,өмір жолы,білімі,кәсіби тәжірибесі,қызметтегі деңгейі)

Б)қорытындысын арнайы білімі жоқ адам,не болмаса ЭВМ машинкасы жасау керек.

В)статистикалық дәлелді әдістер арқылы алынған материалды сұрыптау,талдау.

Г)тест шкалалары сенімділікке,валидтілікке,тексерілуі керек.

Д)Өзін-өзі есептеу тестін міндетті түрде бақылай керек.

Сұрыптау әдістері.

А)тесттерге қойылған талаптар(а-варианты)сәйкес келеді.

Б)барлық зерттеуге арналған әдістердің инструкциясын арнайы сынақтан өткізіп,жарамдылығын анықтау(мәтіндер,суреттер,дыбысты бейне жазылымдар т.б.)

В)Қорытындыны сұраптаған кезде,ол аралық кезеңдердің де құжаттарын толық қамтуы керек.Өйткені басқа эксперт тексерем десе,қолында барлық керекті материал болғаны жөн.

№4 Дәрісбаян

Психодиагностиканың классификациясы.

IQ тест-анықтамасы.Бірнеше субтестерден тұрады және интелектті анықтауға бағытталған.(ойлау,есте сақтау,логика)

IQ-мына формулумен анықталады.

IQ= ақыл,ой,жасхронологиялық жас 100

Алғаш Векслер бұл шкаланы ұсынған.

Тақырып: «Мүлде жоқ жануар»әдістемесі.

Тұлғаны зерттеу психомоторлық байланыс теориясының негізінде құрастырылған. Көбінесе оң қолдың моторикасы анықталады.(қимылдың графикалық ізі)

Мысалы: жақындау,өзіне тарту,қисайтып салу,құлатып салу жжәне т.б. Сурет салғанда парақ кеңістіктік модельді аңғартады,бұлшық еттердің қалпынан басқа осы кеңістікке дген қатынасты аңғартады.

Кеңістік субъекттің сол жағында немесе артынды болса,ол өткен шақпен және салғыртттықпен байланысты.

Кеңістік алдында және жоғарыда болса – болашақпен байланысты.

Парақтың сол-жағы теріс көңіл-күй мен,депрессиямен-яғни өзіне өзі сенімсіз,пассивті байланысты.

Оң жағы-жақсы көңіл күй,күш қуат,белсенділік,қызметтің нақтылығымен байланысты.

Мақсаты: Тұлғаның ерекшеліктерін анықтап,басқа әдістермен салыстырып, валидизациялау.

Әдістемелік нұсқау.

Белгісіз жануарды ойлап тауып,оған белгісіз ат қоясыз.Дұрысы сурет парақтың орта тұсында болуы керек.Қағаз ақ түсті болуы керек,жылтыр емес,қаламсап пен фломастер орнына қарындаш болғаны дұрыс.

Егер,сурет парақтың жоғарғы жағына таяу орналасса,онда сурет салушы өзін жоғары бағалайды,қоғамда өз орнына көніл толмауы,айналасындағылардан сыйластық талап етуі, өзін өзі көрсеткісі келуі.

Егер,сурет төменгі жағында болса-өзіне өзі сенімсіз,өзін төмен бағалайды,шешім қабылдауы нашар.

Егер,сол жағына таяу-бұрынғы өткен кезеңге бағытталуы,салғырт,ойлау деңгейі төмен.

Егер, оң жағында,жоғары-болашаққа ұмтылу,жақсы көңіл күй,жоғары белсенділік.

Фигураның мағыналы ортаңғы бөлшегі.

Басы оң жаққа бағытталған-не ойласа,соны орындайды.,аяғына дейін апармаса да әйтеуір істі бастайды.

Басы сол жаққа бағытталған-аздаған ойлары ғана іске асады,шешімге бел байлауы қиын,қорқақ..

Басы өзіне бағытталған-эгоизм,өзін өзі мадақтау,егер басында тағы мына бөлшектер салынса:құлақ,ауыз,көз.

Онда, құлақ – ақпаратқа қызығушылық,айналасындағылардың сөзіне мән беру.Басқа бөлшектермен бірігіп мынаны көрсетеді.

а)оң бағаны алуға тырысады

б)тек қатты көңіл күймен әсер етеді.(қуану,ренжу,ашулану)өз әрекетін өзгертпейді.

Ауыз - аузы сәл ашық,тілі көрініп тұрса,және ерні дұрыс салынбаса,өте көп сөйлейтін адам деп талқыланады,ерні салынса-сезімтал,кейде екуі де бар, аузы ашық ,тілі мен ерні көрінбейді,тез қауіптенеді,қорқады,сенбейді. аузы мен тісі- агрессия,көбіне қорғану себебімен,ұрысады,сөз қайтарады, дөрекі сөз қолданады. Көз – үрей мен қорқыныш, кірпіктің бар жоғына мән беру керек.Кірпік болса айналасындағылар оны мақтап,оның сұлулығына бас исін дегені ғой, әсіресе,киімін,жүріс тұрысына мән беріп,соны жұртқа көрсетуге әуес. кірпік тым үлкен болса-және оны еркісілер салса онда-ол рационалды, эрудицияны бағалайды.

Мүйіз – қорғаныс,агрессия

Қауырсын - өзін өзі сәндеу,жұртқа көрсету

Жал – сезімділік,өз жынысын көрсету,кейде сексуалдығын көрсету

Аяғы үлкен күшті: өте жақсы ойланып, нақты рационалды шешім қабылдайтын адам. Талдауы, талқылауы күшті ақпаратқа сүйенумен жүреді.

Аяғы жіңішке: шешім, ойлары тым жеңіл, импульсивті, егер аяғымен дене мүшесі мүлдем Бірікпей бөлек салынса, онда өз ойларын қадағаламай қалай болсса солай

сөйлей салу, ойланбайтын.

Мүшелердің формасы қайталана берсе, бір бағытта болса, бір титі болса онда – тұлға көбіне бір текті стандартты ойлайды. Керісінше - әр түрлі форма болса.

Фигурадан жоғары орналасқан бөлшектер

Қосымша аяқтары, гүлдер, панцирь, бантиктер т.б.

Қанат аяқ панциры: Өзіне сенімділікті білдіреді, айналасындағыларға басымдылық көрсетіп, силық танытпауы кейде көп адамдармен қарым – қатынасы, өмірде өз орнын табуы. Қанат- өз қызметіне риза болып, басымен сол жұмысқа берілуі.

Бантиктер , әр түрлі бұйралар - өзіне қайткен күнде де көңіл бөлдіру, шамадан тыс сән қойлық.

Құйрық – оңға бағытталса, өз ісіне оң қарауы.

Солға бағытталса – теріс қарау.

Жоғарғы – сенімділіктің, тың.

Төмен – сенімсіздік, өзін-өзі жаратпау.

Фигураның контуры.

Егер үлкен қалқан,инелер салынса-бұл қорғануды білдіреді,үшкір болса-агрессия,қою қара қылып салса-үрей,қорқыныш. Енді осы қорғаныстар жоғары жағында болса –бұл ересек адамдарға бағытталған оқытушылар,бастықтар,ата-ана т.б.

Төменгі контур-өзінен кіші адамдардың алдында беделі болмауы,солардың күлкі мысқылынан қорқу.

Бүйірінен –кез келген жерде,тіпті мүлдем қауіп жоқ болса да,қорғанысы келіп тұрады.

Мазмұны бойынша жануарлар қауіпті (арыстандар,бегомоттар) қаупсіздер (тиын,тышқан,иттер,мысықтар) өздеріне қауіп төніп тұрғандар(құстар,құмырсқалар) Суреттегі жануар салушының өзімен иденкацияланады(адамның өзін білдіреді)

Жануарды адам сияқты екі аяқты қылса ,оны адамша киіндірсе,бет әлпетін адамға ұқсатса ,аяқтарын қолға ұқсатса ,онда бұл салушының толыұқ дамымағандығын көрсетеді. Мұндағы жануарларды бейнелеу мехнизмін ертегілердегі,фольклордағы аллегорлық мағынаға ие.

Агрессия деңгейі суреттегі істің бұрыштарға байланысты,әсіресе өткір тырнақтары,тұмсықтары,тістері,инелері т.б.

Сексуалды белгілерге де мән берген жөн,олар емшек,емшек ұшы т.б. Бұл жынысқа деген көз қарас ,тіпті секс проблемаларын көрсетуі мүмкін.

Шеңбер әсіресе(ол ештеңемен толтырылмаса )адамның тұйықтығын білдіреді.Өзі туралы мәліметті айналасына бергісі келмейд және өзін тестілегісі келмейтінді білдіреді.

Жануардың тірі клеткаларына ,механикалық бөлшектерді салуы,жануарды ескерткіш ретінде постаментке салуы, трактордың гусеницасын,пропеллерді,электрошамдарды, әртүрлі теміртерсекті жануар мүшесінің жалғасы ретінде салу,бұл психикалық ауруды білдіреді.

Шығармашылық деңгейі-көбіне үйлесімді фигуралардың санымен байқалады. Шығармашылық деңгейінің жоқтығы,дайын жануарға басқа бір элементтерді қоса салумен байқалады. Салынған жануар табиғатта жоқ екенін білдіру үшін ,мысалы:мысыққа қанат,балыққа қауырсын ,салу мен шектеледі.Бұл жердегі суреттің өзгешелігі салынған фигуралар элементтерге көп байланысты.

Жануардың атауы.Еш мағынасы жоқ дыбыс әріптерден тұратын атау(лишона,грятекр)айналасына өте жеңіл қарайтынын көрсетеді.

«Ринонурка»,«девошпор»,«пузырейд»-бұл атауларды қойған адам (осыған ұқсас әзіл-сықақ)айналасына жәй әншейін күліп ,ештеңе етпейді деп жеңіл қарайтын адамдар.

Жануарға ғылыми атау беру ,латын суффиксін қосып немесе жалғаулурды қосу,мысалы,(ротамтиус)-салушы өзінің білімділігін ,ақылын,көрсеткісі келгенін білдіреді.

Тақырып: Р.Кэттел бойынша тұлғаның факторлық моделі

«Тұлғаның он алты факторлы» сұрақнамасы 16PF-187сұрақ

Кіріспе:16PF сұрақнамасының авторы-Кэттел Раймонд Бернард (1905-1998ж) алғаш 1950ж. басылымға шығып,1970ж.қайта өңделді.

Сұрақнама екі эвивалентті формадан тұрады.А және В. А стандарты 187 сұрақты қамтиды және ересектерді зерттеу үшін жасалған.Әрбір өлшейтін факторға 10-13 сұрақ берілген.

Мақсаты:Әдістемемен танысу және тұлғаны зерттеу арқылы оның психологияық портретін құрастыруды үйрену

Әдістемелік нұсқау

Сұрақнама мен танысу 3 кезеңге бөліген:сұрақтармен танысу,материалды өңдеу процедурасымен танысу,әсіресе алғашқы баллдарды кілт бойынша санап,оларды екінші көрсеткіштерге ауыстыру.(ауыстырушы таблицалар бойынша)

Әдістеме 16 шкала конститутция факторы бойынша тұлғанын структурасын анықтау мүмкіндігін береді.

Диагностиканы студенттер өздерімен жүргізеді немесе зерттеуге келісімдермен өткізеді.

Сұрақнаманы бланкпен жүргізуге болады (приложение 8 және 19),немесе компьютер арқылы (әрине бұл программа компьютерде болса) компьютермен өткізсе болды санау,өңдеу компьютер арқылы жүзеге асады.

Алғашқы баллдарды(Х) дейміз әрбір фактордын орташа (значение)?белгісі (М),орташа квадратталған ауыстыру (б)нормасының көрсеткіші (Z)осы (Z) көрсеткіші көшіріледі.

Алғашқы көрсеткіштерді таблицаға ауыстыру үшін мына формула арқылы әр фактор бойынша стандартты көрсеткішті есептеу керек.

Осы көрсеткіштердің негізінде мына таблицада сәйкес екіншікөрсеткіштер белгілері орналасқан.

Кестеде балл 10 нүктелерге бөлінген және бір-бірінен әр түрлі интервалда орналасқан.

Кестедегі 5 пен 6 папуляцияның негізгі бөлігін құрайды.

Сондықтан былай саналады:

- 5 пен 6 – орташа

- 4 пен 7 – сәл ауытқушы

- 2,3,8,9 - өте ауытқушы

- 1 мен 10 –шеттен шыққан.

Айзенктің тұлғалық сұрақнамасы

Бұл сұрақнама-экстраверктілікті,нейротизмді,психотизмді анықтауға бағытталған құрастырушы Г.Айзенк-ММQдеп аталады.(модульдік медициналық опросник) 40 сұрақ(утверж) «иә» немесе «жоқ» жауаптарын беру керек.Осыдан кейін МРІ деп аталтын (модульін личн.опросник) сұрақнама 1956ж. Шықты 48 сұрақты қамтиды. 1969 ж. Г.Айзенк пен С.Айзенк жаңа сұрақнама құрастыру-90 сұрақтан тұрады.

Нейротизм шкаласы бойынша-23

Экстра-интроверсия шкаласы-21

Психотизм шкаласы-25

Жалғыздық шкаласы-21

Бірақ көбіне 101 сұрақтан тұратын нұсқау қолданылады,оның 11 сұрағы жәй есепке алынбайтын сұрақтар.Мысала мынадай сұрақтар:1.Ескерілмеген немесе қауіпті әсер

ететін есірткілерді қолдана аласыз ба?

2.Қақпанға түсіп қалған жанзарларға

жаңашырлықпен қарап,мейірімділік

көрсетесіз бе?

Роршах тесті

Роршах тесті (РТ)-тұлғаны зерттеудің-проектілік әдісі 1921ж. жасалды 10 стандартты кестеден тұрады кестелер ақ-қара,түрлі түсті симетриялық аморрты бейнелерден тұрады (Роршах дақтары)

Зерттеушіге осы бейнелер сіздің ойыңызша неге ұқсайды деген сұрақтар беріледі зерттеушілерінің барлық жауаптары ескеріліп, қағазға жазылып отырады.Кестені бергеннен бастап зерттеушінің іс-әрекеті, бейнені көруі, қылығының барлық ерекшіліктері жазылып отырылады уақыты қанша уақыт кетті зерттеу сараптама жасаушы адамның кесте бойынша қойылатын сұрақтарымен аяқталады.Берілген жауап арнайы ұйысдастырылған символдар жүйесі бойынша құрастырылады да мынадай 5 категорияға бөлінеді:1.Локализация (жауап үшін бүкіл бейнені немесе оның бөлек бөлшектерін таңдау

2.Детерминанттары(жауапты құрастыру үшін бейненің формасы,түрі-түсі

қолданылады.)

3.Форма деңгейі(бейненің формасы жауапқа қаншалықты жауапқа сәйкес келуін

анықтау)

4.Мазмұны(жауап адамдарға,жануарларға,жансыз заттарға қатысты болуы

мүмкін)

5.Ерекшелігі(өте сирек кездесетін жауаптар немесе 30%танымалдығы кем түспей

жиі кездесетін жааптар)

Көбшілігінде қорытынды бағаларды зерттейміз яғни біркелкі бағалардың суммасы, олардың қарым-қатынас түрлерінің барлығының бірлестігі, тұлғаның ерекшіліктерінің ғажайып байланысының анықтауға мұрша береді.

Г.Роршахтың айтуынша тұлғаның белсенділігі ішкі және сыртқы түрткілерге байланысты,сондықтан автор мынадай түсініктерді еңгізген:Интроверт,Экстроверт

Экстровердтік тип-өзінің туындауының себептерін өзінен емес сырттан іздейді

Интроверт-керісінше «мен» ішкі интенцияға байланысты құрастырды.

Интелекті өлшейтін Векслеррдің шкаласы (ШИИВ)

Бұл тестер танымал және кеңінен қолданылады.Құрастырған Д.Векслер 1939ж 7 жастан 69 жасқа дейінгі аралықтағы адамдармен тест жүргізуге болады.

Бұл тесттің ең танымал модификациялық нұсқасы 1955ж. басылымға шықты.Соңғы WALS-R-1981 жылы щықты.16 жастан-64жасқа дейінгілерді зерттеуге арналған 11 субтестен тұрады,вербальді және вербальді емес шкаланы қамтиды.

Вербальдық шкала

1.Жалпы таныстықты қамтитын субтест барлығы 29 сұрақ,әрбір дұрыс жауап-1 баллмен есептеледі.

Мысалы:

1.Резеңкені неден жасайды?

2.Күннің көзінде не себептен қара киіммен тұрсан жылуды ақ киімнен гөрі жақсы

сезінесің?

2.Жалпы түсінілікті қамтитын тест.Айтылған ұғымды қалайша түсінетінін,қоғамдық ережелерді түсінетінің анықтайды.14 сұрақ беріледі жауапты қаншалықты дұрыс нақты бергеніне қарай:0,1,2 балл беріледі

Мысалы:

1.Егер сіз көшеде адресі бар жабық конвертті тауып алсаңыз не істер едіңіз?

2. «Куй железо пока горячо», «Темірді ыстық кезде соқ» деген ұғымды қалай

түсінесіз?

3.(Саңырау) керең болып туған адам не себептен сөйлей алмайды?

3.Арифметикалық субтест-зейінің шоғырлануымен сандық материалды оңай есептеуін анықтайды.Берілген арифметикалық есептерді ауызша орындайды,бұл жерде жауаптың дұрыстығымен қатар, жұмсаған уақытта есепке алынады.

Мысалы:

1. Егер адам 50 тиын беріп 7 марка сатып алса, ол бір марканың құны 2 тиын, онда

сатушы оған қанша ақша қайтарып беруі керек?

2. Консервленген 2 банка алманың құны-31 тиын болса, 12 банка қанша тұрады?

3. 6 күндік жұмысты 8 адам бітірсе, жарты күндік жұмысты бітіру үшін неше адам керек?

4.Ұқсастықты анықтайтын субтест

Бағалау 0 ден 2 баллға дейін

Мысалы қос сөзден берілетін сұраққа жауап беру:

«көйлек-пальто»

1. екеуіндеде түйме бар (0балл)

2. екеуінде киюге болады (1балл)

3. сыртқы киім (2балл)

5.Сандық қатардың қайталау субтесті.Тез арадағы зейін мен есте сақтауды зерттейтін тест.Екі бөлімнен тұрады.Есте сақтау мен сандарды қайталауын ескереді.

6.Сөздік субтест.Сөздің мағынасын ұғуды зерттейді

Барлығы 42 сөз беріледі.

1. 10-кең таралған күнделікті қолданылатын сөздер

2. 20-қиындығы орташа

3. 12-өте қиын сөздер

Бағалауды 0 ден 2 баллға дейін

Мысалы:

Ітоп ІІтоп ІІІтоп

Алма үкім соғыс

стол микроскоп балласт

бөлшек храм идиосинкразия

Вербальді емес шкала

1. Санды шифрлау субтесті қимылдық көру дағдыларын қамту дәрежесін зерттейді

2. Жетіспеейтін бөлшектерді табу тесті көріп қабылдаудың ерекшеліктерін зерттейді маңызды бөлшектерді аңғару т.б.Зерттеушіге 21 бейнені көрсетеді.солардың әрқайсысында жетіспейтін бөлшекті іздеп табу,немесе керісінше сәйкес келмейтін бөтен бөлшекті табу.Дұрыс жауап 1 балл.Не бары 20 сек.уақыт беріледі

3. Қос кубиктарының субтесті.Сенсонаторлық координация, бөлшектерді біріктіріп, тұтас тұтас қылып көру мүмкіндігінен анықтайды.Зерттеушіге тапсыра:түрлі-түсті кубиктерді бірінен соң бірін, ретімен дәл көрсетіп қайталау уақытын шектеулі және нәтежиесі тек кубиктердің дәлелдігімен ғана емес, оған жұмсаған уақытпенде есептеледі.

4. Суреттердің кезектілігі.Бірнеше фрагменттерден біртұтас логикалық сурет шығару.

тапсырма:8 сериядан тұратын сурет ұсынылады.Осы суреттерде бірнеше сюжеттер бірігіп берілген, енді осы сюжеттерді өз кезегімен орналастыру керек.Бағалау дұрыстығы мен жіберген уақытына байланысты болады.

5. Фигураларды құрастыру тест зерттеушілігі кезегімен төрт фигураның бөлшектері беріледі («адам», «қол», «піл», «профиль») бірақ бөлшектерден қандай фигура шығару кезектегі айтылмайды уақыт пен бұрыстығы бағаланады.

Интелект шкалаларын кеңімен қолданудың нәтежиесі бұл әдістің сенімділігі мен валидтілігі дәлелдеді.

MMPL- миннесоттың көп аспектілік тұлғалық сұрақнамасы

1940 ж.С.Хатуэй мен Макинли ұсынған басқа тұлғалық сұрақнамалардың ішінде алдыңғы орында тұр.16 жастан бастап тест жүргізіледі: «дұрыс» «дұрыс емес» «айта алмаймын» деген жауап беріледі.

Зерттелетін адам өзінің жауап беруіне сәйкес үш топқа карточкаларды бөледі.

Ер кісілерге және әйелдерге бланкілер бөлек беріледі.Осы бланкілерді баллдық бағаны стандартты Т-бағаға ауыстырып жазады, орталық мағынасы 50 және стандартты ауытқу 10,алынған ақпараттың мағынасын тез арада ашу үшін, кодталған сандық жүйе қолданылады.Бұл үшін шкалалрды цифрлық белгіленуі ретімен жазамыз, алғы жағында ең жоғары көрсеткіш бар шкала орналасуы керек,содан кейін біртіндеп төмендеу ретімен жазылады.Арнайы белгілер арқылы профильдік шкаланың қаншалықты жоғары орналасқаның көрсетеміз.Мысалы:120Т-«11», 110-119Т-«1», 100-109Т-«**» профильді кодтылаудың бірнеше әдістері бар

ММРІ негізгі клиникалық шкалалры

А. Ипохондрия шкаласы (Нs) зерттещінің астеноневротикалық типке қаншалықты жақын екенің көрсетеді.

Б. Депрессия шкаласы (Д)субьективті депрессияның деңгейін, моральдық (дисконфортты) ыңғайсыздықты анықтауға бағытталған

В. Истерия шкаласы (НУ) өз мүддесі үшін,ауырып қалғандай болып әр түрлі аурулардың симптомын қолдану (жүрегі,басы,астма т.б.)

Г. Психопатия шкаласы (Ра) әлеуметтік психологиялық тұлғаны анықтауға бағытталған

Д.Ержүректілік шкаласы / нәзіктік шкаласы (Мf) қоғамдағы еркісінің, әйелдің өз рөлін орындауын анықтауға бағытталған

Е.Пароноя шкаласы (Ра) шамадан тыс идеялармен күмәнділікті анықтауға бағытталған

Ж. Психостемия шкаласы (Рt)әр түрлі қорқулары бар (фобия) аурулармен ұқсастығын анықтауға бағытталған

З. Шизофремия шкаласы (SС) шизоидты типті анықтауға бағытталған

И. Гипомалия шкаласы (Ма) гипертимділікті анықтауға бағытталған

К. Әлеуметтік интроверттілік шаласы (Si)

MMPI 4 бағалау шкаласы мен ерекшеленеді

1. «?» шкаласы шартты түрде айтылады, өйткені зерттелушіңіз бұл шкалада өз жауаптарын анық көрсете алмағанын жатқызуға болады.

2. «Жалғандық» шкаласы (L)шынайылықты анықтауға болады.

3. Жауаптың дұрыс берілген шкаласы (F) әдейі, жорта симуляция жасап немесе абайсызда қателесіп кетүін анықтауға бағытталған.

4. Коррекция шкаласы (К) шамадан тыс сақтықпен тұнықтықтың нәтежиесінде берілген ауытқуларды реттеуге бағытталған.

Осы шкалалардың көрсеткіштерінің ара қатынасы зерттеудің нәтежиесінің дұрыс екенің білдіреді

Алынған шкалардың мағынасын тым қарапайым ашуға болмайды. (интергретация) шизофрения шкаласы бойынша жоғары көрсеткіштер, аурудың белгісіздеу қате

Профильдің ерекшіліктеріне әсер етуші ықпал-жас шамасы жынысы, білім деңгейі, жүргізілетін процедураға деген көз қарасы және т.б.

Басты шыңдардың интерпретациясының гипотезесы міндетті түрде басқа шкалалардың көрсеткіштерімен толықтырылып, дәлелденуі керек.

ММРІ психодиагностикалық әдіс ретінде Ресей өңірінде 1960ж. басталып, кейін кеңінен таралды.Психоневроздық институттарда қолданылған 1989ж. сұрақнама қайта өңдеуден өтті.ММРІ-2 деп атады,оның көмегіменмынадай қасиеттер бағаланады.

1. үрей

2. қорқынышқа бейімділік

3. обсесивтілік

4. депресия

5. денсаулығын ойлау

6. Ойлаудың бір-түрлігі (причудливость)

7. ашу

8. әлеуметтік қоғамға қарсы әрекеттілік

9. а-типке жақын

10. төмен бағалау

11. отбасылық проблемалар

12. әлеуметтік ыңғайсыздық

13. жұмыстағы кедергілер

14. емдеудегі кері индикаторлар

18 жасқа дейінгілерді зерттеу үшін ММРІ-А

№ 5 Дәрісбаян

Байқау арқылы талдау мен эксперттік бағалау.

Жоспар: 1. негізгі тептері.

2. бақылау мен олардың түрлері.

3. Аналитикалық бақылау.

4. Эксперттіе бағалау.

Мақсаты: Бақылаудағы жүйелі қатерлер мен бақылау нәтижелерінің сенімділігін мәселесін білу.

Негізгі ұғымдар: Бақылаудың тиімді болу шарттарын ұғу.

Сұрақтар: 1. Әдістердің түрлері.

2. Эксперттік бағалаудың келісімділік, интеграциялану мәселесі.

3. I, A, T – берілгендер.

Д.Кейрсидің сұрақнамасы.

Бұл сұрақнама К.Юнгтің жасаған сұрақнама негізнде 1962 жылы құрастырылған және бүкіл әлемде кіңінен қолданылады. Көптеген зерттеулердің қорытындысы валидтілігімен сенімділігін дәлелдеді. Тұлғаның 16 типі диогностикадан өтті.

1. Қуатымызды қайда бағыттаймыз(экстраверт, интроверт)

2. Ең алдымен қандай ақпаратқа сүйенемін (сенсорлық,интуктивтік)

3. Шешім қабылдаған кезде норма мен ережелерге сүйенеміз бе әлде шындыққа сүйенеміз бе(рационалдық,ирроционалдылық)

4. Алдын ала жоспарланған өмірді қалаймыз ба,әлде қазіргі болып жатқан жағдайға сүйенеміз бе(статистика,динамика)

Осы төрт шкаланың ортаңғы сызығынан қаншалықты алшақ екенінен ,адамның қасиеттерінің көрсеткішін көреміз.Егер көрсеткіш шкаланың ең шетінде болса,онда бұл шкаланың басымдылығын көрсетеді.

Бұл әдістеме темперамент пен мінездің ерекшеліктерін анықтауға бағытталған.

Мақсаты: Әдістемемен танысу және алынған нәтижені талдау.

Әдістемелік нұсқау

Әдістемеде 70 сұрақ,регистрациялық бланк,әр сұраққа екі жауап бар,соның біреуін талдау керек .

Приложение №4 Ксерокстан өткізу.

Дәріс 6