Пернетақта

Пернетақта – әріптік-сандық ақпаратты енгізуге арналған, сонымен қатар, басқару қызметін атқаратын компьютердің сыртқы құрылғысы. Ол дербес компьютердің ажырамас бөлігі болып саналады. Windows 98 жүйесінің шығуымен, алғашында 101 пернелі болған пернетақта пернелері 104-ке көбейді.

Қазіргі таңда мультимедиалық деп аталатын пернетақталар да кездеседі. Оны бұл пернетақталардағы қосымша пернелер мен құрылғылардан байқаймыз. Пернелердің ішінен мынадай пернелерге назар аударайық: CD-ROM – ды басқаратын пернелер, сервис-провайдерге қосылуды инициализациялайтын перне және дыбысты реттеушіні басқаратын және өзге де пернелер. Қосымша құрылғыларға: трекбол, PMCIA интерфейсінің порты, сенсорлы панель, микрофон, және кейде динамикалар да кіреді.

Тінтуір

Қазіргі таңдағы әрбір компьютерді, әсіресе мультимедиалық компьютерді тінтуірсіз елестетуге болмайды. Бүгін күні адамдар тінтуірді перетақтамен салыстырғанда жиі пайдаланады. Тінтуірмен әріптер мен сандарды енгізуден өзге барлық операцияларды орындаймыз.

Тінтуірдің екі түрі болады: үш батырмалы және екі батырмалы. Қазіргі кезде екі батырмалы тінтуір жиі қолданылады. Себебі ортадағы батырма жұмыс кезінде көп пайдаланылмайды.

Мультимедиалық компьютердің программалық бөлігі

Ең жетілген компьютердің өзі программалық қамсыздандырусыз қызмет етпейді. Сол себепті бұл бөлімді нақтырақ қарастырған жөн.

Операциялық жүйе

Операциялық жүйе – компьютердің барлық басты әрекеттерін (пернелер тақтасын, экранды, дискжетектерді пайдалануды), сондай-ақ қатар операциялық жүйенің басқаруымен іске қосылатын басқа программалардың жұмысын басқаратын, көбінесе тұрақты сақтауыш құрылғыда тұратын, машиналық кодта жазылған программа. Алғашқы компьютерлердің операциялық жүйесі болған жоқ, себебі басқару программалары тек компьютердің нақты бір типіне арналып жазылды, бірақ шалғайлық жабдықтарға стандарттардың пайда болуымен, сан алуан компьютерлер үшін осындай жабдықпен әрекеттестіктің бірыңғай прогрммаларын жазуға мүмкіндік туғызады. Операциялық жүйені жазудың екі жүйесі бар – тұрақты сақтауыш құрылғыға барлық жүйені жазу және қатқыл дискіден операциялық жүйенің қалған бөлігінің тек жүктеу программаларын ғана жазу. Мекемеде пайдаланылатын шағын компьютерлер, әдеттегідей, MS-DOS немесе ең соңғы OS/2 операциялық жүйесін пайдаланады. Ықшам машиналарда, дискжетектердің қажеттілігінен аулақ болу үшін, тұрақты сақтауыш құрылғыда жазылған операциялық жүйені пайдаланады. Мини-компьютерлерде UNIX немесе өте танымал емес жүйелер PICK немесе BOS (Ұлыбритания) сияқты операциялық жүйелер пайдаланылады; сондай-ақ компьютердің нақты бір типіне арналып әзірленген операциялық жүйелер де кездеседі.

MCI – Media Control Interface

MCI Windows 9x маңайында жұмыс атқаратын мультимедиалық қолданбалы программаларға әртүрлі құрылғыларды басқаратын аппаратты дербес интерфейстерді таныстырады. Берілген интерфейс өздеріне жіберілген MCI-командаларды (play, pause, stop және т.б.) интерпретациялайтын және орындайтын құрылғы драйверлер деңгейінде сүйемелденеді. MCI командасында көптеген мультимедиалық компьютерлер үшін базалық командалар жинағы бар.

Компрессионды менеджерлер

Мультимедиялықақпараттарды (кескін, анимация, дыбыс) сақтау үшін үлкен талап етіледі. Көптеген жағдайларда ақпараттар комрессирленген түрде сақталады. Егер құрылғы аппараттық түрде компрессия мен декомпрессияны ұстамаса, бұл мәселені арнайы компрессионды менедюжерлер орындайды.

Кодек

Windows 9x аудио және виео ақпараттарды декомпрессия және компрессиялау үшін колектермен қатар қойылады. Сонымен қатар қосымша кодектерді орнату мүмкін.

Windows құрамына музыкалық және дауыстық сапаның аудио ақпараттарына бағытталған кодектер кіреді. Музыкалық кодектер (IMА ADPCM және Microsof ADPCM) CD – дыбыс сапасына жақын сапалы аудиоақпарттарды ұстайды және түпнұсқа кескінмен салыстырғанда төрт рет компрессирлеуге мүмкіндік береді. Дауыстық кодектер (Truespeech және GSM) біраз төменгі сапалы аудиоақпараттарды тиімді компрессрлеу үшін қолданылады. Соңғы уақыттарда MPEG – 1 bayer 3 кодекі үлкен танымалдылыққа ие болады. Соның көмегімен Audio CD – ге жақын дауысты он есе басуға болады.

Толық түсті 640х480 рұқсаты бар видеокөріністерді бір кадрға сақтау үшін 1Мб жуық қажет. Сөйтіп компрессрленбеген түрде видеоақпараттардың бір минуты 1Гб – жуық орынды алады. Қазіргі қатты дисктердің сыйымдылығы осы ыорматта видеоромк жазуға рұқсат берген күннің өзінде ешбір мықты видеокарта осындай ақпараттық ағымды қамтамасыз ете алмайды. Сондықтан видеоақпараттарды компрессиялау үшін видеокодектерді қолдануға тура келеді. Өкінішке орай осыдан сапаның жоғалуы болады, алайда осы құрылғысыз роликті бір қаылыпты қосуды қаматамасыз етуге болмайды.

DСI – Display Control Interface

DСI (Display Control Interface – дисплеймен басқаруинтерфейсі) – бұл дисплей драйверімен жұмыс атқаратын интерфейс. Бұл Microsoft және Intel фирмаларымен бірлесе отырып құрастырылған. DCI – сәйкес келетін драверлер компьютерлік ойындармен және толық экранды видеақпараттарды қосу туралы әртүрлі бағдарламалармен қолданылады және тікелей экрандық буферден ақпарттарды жоғалтуға мүмкіндік береді. Бұл интерфес сонымен қатар қазіргі видеокарталарда таралған аппараттар қатарын қамтиды, оған қоса:

• Ақпараттық масштабтау. Егер осы мүмкіндік видеапарат арқылы орындалатын болса, ендеше көлемін өзгерту үшін орталық процессор ресурсы қажет болмайды.

• Видеоақпаратты жақсы қабылдауды қамтамасыз ету үшін YUV-RGB түстерін қайта құру.

• Екі есе буферлеу. Ол беттерді өшіру кезінде экрандық буферлерді аппараттық ауыстыру үшін қолданылады.

• Асинхрондық бейне. Екі есе буферлеумен бірге экрандық буферге ақпараттар шешімінің аса жылдамдығын қамтамасыз етеді.