2. Жатыр мойны обырының клиникалы-морфологиялық жіктеуі

Бохман Я.В. 1976 жылы жатыр мойынындағы патологиялық процестердің мынадай клиникалы-морфологиялық жіктелуін ұсынды:

1. Фонды процестер: псевдоэрозия, лейкоплакия, полип, жалпақ кондиломалар.

2. Рак алды процесс – дисплазия: әлсіз, орташа, ауыр деңгейлі.

3. Преинвазивті рак (Ca in situ, эпителий ішіндегі рак).

4. Микроинвазивті рак.

5. Инвазивті рак: жалпақжасушалы мүйізделетін, жалпақжасушалы мүйізделмейтін, аденкарцинома (безді), диморфты безді-жалпақжасушалық, төмен дифференцияланған.

Жатыр мойыны обырының сатылар бойынша жіктелуі (ССРО ДСМ, 1985 ж.)

0 сатысы – преинвазивті рак (Ca in situ) – жатыр мойыны эпителийінің барлық қабаттарында рактың белгілері болады. Мұнда жатыр мойыны эпителийінің «қатпарлығы» және «полярлығы» бұзылған атипиясы, бірақ процеске строма қамтылмайды.

Iа сатысы – микроинвазивті рак – стромаға 3 мм артық өспеген жатыр мойынымен шектелген ісік (ісіктің диаметрі 1 см артық болмау керек).

Iб сатысы – стромаға 3 мм артық өскен, жатыр мойынымен шектелген ісік.

IIа сатысы – қатерлі ісік қынапты, төменгі 1/3 бөлігіне ауыспай, зақымдайды және/немесе жатырдың денесіне жайылады.

IIб сатысы – қатерлі ісік жамбас қабырғаларына ауыспай бір немесе екі жақтағы параметрийді зақымдайды.

IIIа сатысы – қатерлі ісік қынаптың төменгі 1/3 бөлігін зақымдайды және/немесе жатыр қосалқыларында метастаздар болады; аймақты метастаздар болмайды.

IIIб сатысы – қатерлі ісік бір немесе екі жақтағы параметрийді жамбастың қабырғасына дейін зақымдайды және/немесе жамбас қуысының лимфа түйіндерінде аймақты метастаздар болады, және/немесе несеп жолының қысылуына байланысты туындайтын гидронефроз және әрекетсіз бүйрек анықталады.

IVа сатысы – қатерлі ісік қуықты және/немесе тік ішекті зақымдайды.

IVб сатысы – алыс метастаздар анықталады.

Жатыр мойыны обырының tnm жүйесі бойынша (1985 ж.) халықаралық жіктелуі.

Т – бірінші ретті ісік.

Тis – преинвазивті рак (Ca in situ).

Т1 – жатыр мойынымен шектелген қатерлі ісік.

Т1а – микроинвазивті карцинома (3 мм дейін өсу).

Т1б – инвазивті карцинома.

Т2 – жатыр мойынының жамбас қабырғаларына ауыспай шектен тыс жайылған қатерлі ісік, және/немесе қынаптың төменгі 1/3 бөлігіне ауыспай және/немесе жатырдың денесіне жайылады.

Т2а – қатерлі ісік тек қынапты және жатырдың денесін зақымдайды (параметрийге жайылмайды).

Т2б – қатерлі ісік параметрийді зақымдайды.

Т3 – қатерлі ісік қынаптың төменгі 1/3 бөлігін және/немесе екі жақтағы параметрийді жамбастың қабырғасына дейін зақымдайды.

Т3а – қатерлі ісік қынаптың төменгі 1/3 бөлігін зақымдайды.

Т3б – қатерлі ісік бір немесе екі жақтағы параметрийді жамбастың қабырғасына дейін зақымдайды және/немесе жамбас қуысының лимфа түйіндерінде аймақты метастаздар болады, және/немесе несеп жолының қысылуына байланыств туындайтын гидронефроз және әрекетсіз бүйрек анықталады.

Т4 – қатерлі ісік қуықты және/немесе тік ішекті зақымдайды, алыс метастаздар анықталады.

N – жамбастың аймақты лимфа түйіндері.

N0 – аймақты лимфа түйіндерде метастаздар болмайды.

N1 – аймақты лимфа түйіндерде метастаздар анықталады.

N2 – жамбастың қабырғасында қозғалмайтын тығыздалған түйін пайда болады және ол түйінмен бастапқы ісіктің арасында еркін кеңістік болған жағдайда, қолға білінеді.

Nx – аймақты лимфа түйіндердің күйін бағалау мүмкін емес.

М – алыс метастаздар.

М0 – алыс метастаздардың белгілері болмайды.

М1 – алыс метастаздар болады және оларға қоса бел және шап лимфа түйіндері зақымданады.

Мх – алыс метастаздарды анықтау үшін деректер жеткіліксіз.

Сатылар бойынша клиникалық жіктелумен мынадай аналогияны (ұқсастықты) көрсетуге болады:

0 саты – Тis

Ia сатысы - Т1аN0М0

Ib сатысы - Т1bN0М0

IIa сатысы - Т2аN0М0

IIb сатысы - Т2bN0М0

III сатысы - Т3N0М0; Т1-3N1М0; Т1-3N0М0

IV сатысы - Т4 және/немесе М1 кеі келген Т және N мәнінде.