Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Қуандық ЕРАЛИН изо лекция.docx
Скачиваний:
3
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
426 Кб
Скачать
☆

1967 Жылы суретші қазақ әйелі Айша Ғалымбаеваға Қазақстанның халық

суретшісі атағы берілді. Бұл жылы ол елу жасқа толған болатын.

Айша Ғалымбаева 1917 жылы 19 декабрде туған. Ол 1943 жылы Алматы

көркемсурет училищесін, онан соң 1949 жылы Бүкілодақтық мемлекеттік

киномотография институтының көркемдік-сәндік бөлімін бітірді.

А. Ғалымбаеваның алғашқы еңбектері «Абай әндері» (1949), «Махаббат

туралы поэма» (1954) кинофильмдеріне жасаған еңбектері мен «Тоқымашылар»

(1951), «Автопортрет» (1956) атты станоктың картиналары.

Айша Ғалымбаева елуінші жылдардың соңында өзінің талантымен

қалыптасқан тәжірибесін көрсететін көптеген картиналар жазды. Солардың бірі

«Халық таланттары» (1957) атты кескіндеме шығармасы. Картинада киіз үйдің

ішінде отырған үш әйел бейнеленген. Оларды киіз басу үстінде көреміз. Айша

Ғалымбаеваның «Халық таланттары» атты картинасы оның

шығармашылығының алғашқы беталысын көрсететін шығармасы.

Осындай шығармаларының бірі – «Халық шебері Б. Бәсенованың портреті»

(1958). Суретшінің «Батыр ана» (1960), «Қазақстан әуендері» (1962)

картиналарында сәнділік, түстердің тұтастығы, бейнелілік пен образдылық

айқындала түседі.

Жетпісінші жылдардың басынан бастап А. Ғалымбаева бірқатар пейзаж

туындыларын жазды. Олардың қатарына «Аяқ-Қалқан», «Ү ңгіртас»,

«Сарыағаш» шығармалары кіреді.

Суретшінің «Жайлау жолы», «Болашақ», «Совхоз», «Шопан қыздары»,

«Совхоздағы кеш», «Сенімді қарауыл», «Автолавка» шығармалары ауыл

еңбеккерлерінің өмірін көрсетеді.

А. Ғалымбаеваның шығармашылығында натюрморт жанры ерекше орын

алады. Алпысыншы жылдары жазған «Ү ш ғасыр», «Ертедегі керамика»,

«Қобыз», «Сары алма», «Айва» картиналары ерекше бейнелік сипатқа ие

болған. Суретші бұл картиналар арқылы табиғат пен адам арасындағы қарым

қатынас бірлігін көрсетеді. Ертедегі дүние мен қазіргі өмір атрибуттары

салыстырмалы түрде көрсетіледі.

Суретшінің «Бас киімдер» деп аталатын картинасында қазақтың көне

ұлттық бөркі басы көрініс, ал ұлттық киімдер қосалқы композиция бөлшегі

ретінде берілген.

Айша Ғалымбаева шығармашылығындағы жанрдың бірі – портрет. Ол 60-

жылдардың соңында артист С. Қойшыбаеваның, жазушы Ғ. Мұстафиннің,

актриса С. Майқанованың портреттерін жазды. Осы жылдары А. Ғалымбаева

актер Н. Жантуриннің портретін және өзінің автопортретін жазып бітірді.

Алпысыншы жылдардың соңында суретші «Қырықтықшы», «Дәмді шай»,

«Бір кесе қымыз», «Нан», «Біз уақыттың мақтанышымыз», «Дала қызы», «Абай

әндері», «Билердің соты», «Ү йлену кеші», «Айдардың өлімі», «Айтыс»,

«Кездесу» сияқты картиналары мен эскиздерін кинофильмдер тақырыбына

арнады. Бұл шығармалар қатарына «Дала қызы», «Батырлар кездесуі»

картиналарын қосуға болады. Халық суретшісі Айша Ғаріпқызы 159

Ғалымбаеваның шығармашылығысы Қазақстан республикасының мәдениеті

мен өнерінің дамуына қосылған жарқын үлес болып табылады.

Елуінші жылдары қазақ суретшілерінің шығармалары бүкілодақтық және

халықаралық көрмелердің тұрақты экспозициясына айнала бастады. Бұл кезде

көптеген қазақ суретшілері Россиядағы көркемсурет институттарын бітіріп

келіп Қазақстан суретшілерінің қатары профессионал ұлттық кадрлармен

толыға түсті. Солардың бірі Қазақстан өнеріне еңбек сіңірген өнер қайраткері

Молдахмет Кенбаев.

Суретші М.Кенбаев картиналары қазақтың ұлттық ерекшеліктерін кең

көлемде көрсеткен ерекше туындылар. М. Кенбаев шығармалары Москвадағы

Третьянов галереясында, Ташкенттегі Шығыс халықтары өнерінің музейінде,

және қазақ бейнелеу өнері музейінде сақтаулы. Бұл өнердегі құбылыс ретінде

суретші шығармаларының биік деңгейін көрсетеді.

М. Кенбаев 1925 жылы Қостанай облысы, Жангельдин ауданында шаруа

семьясында дүниеге келді. Ол ата-анасынан ерте жетім қалып, 1931-1941

жылдары балалар үйінде тәрбиеленді. Ол сурет салумен жас шағынан

айналысты. 1938 жылы республикалық балалардың көркемсурет көрмесіне

оның суреттері алғаш рет қойылады.

М. Кенбаев 1941 жылы Алматының театралды-көркемсурет учелищесінің

кескіндеме бөліміне оқуға түсіп, - кескіндеме профессоры А. М. Черкаскийден,

өнерге еңбек сіңірген қайраткер Л. П. Леонтьевтен дәріс алады. Мұнда ол

«Суретші» деген тақырыпқа дипломды жұмыс жазады.