Әсерінің нәтижесі.

Табиғи сұрыптау ұғымы. Табиғи сұрыпталудың алғы шарттары. Тіршілік үшін күрес ұғымы, және элиминацияның формалары. Тіршілік үшін күрес табиғи сұрыптауының негізі. Табиғи сұрыптаудың сандық сипаттамасы: сұрыптаудың коэффиценті, тиімділігі, жылдамдығы. Сұрыптау жылдамдығының популяциядағ.ы особтардың генетикалық әртүрлілігіне байланыстылығы, сұрыптаудың механизмі, обьектісі және әсер ету сферасы. ( Е.Паультонның, М. Беляевтің, В. Сукачевтің т.б. зерттеу жұмыстары). Сұрыптаудың қысымы және векторы жайлы ұғым.Табиғи сұрыптаудың негізгі формалары: тұрактандырушы, қозғаушы және дизруптивті (жіктеуші), жыныстық сұрыптау. Жеке және топтық сұрыптау. Табиғи суұрыптаудың эволюцияның басқа факторларының арасындағы орны. Табиғи сұрыптау мен "санасыз" сұрыптау арасындагы байланыстылық.

Оқшаулану. Изоляция ұғымы, түрлері.

Адаптациялардың классификациялары. Қарапайым қорғану құрылымдары және олардың эволюция процесінде пайда болу жолдары Күрделі адаптациялар. Күрделі мүшелердің құрылысы. Насеком қоректі өсімдіктер және өсімдіктердің қозғалысы, түрлердің өзара бір-біріне бейімделуі табиғи сұрыптау әсерінің нәтижесі. Адаптациялардың салыстырмалы сипаты. Адаптациялардың классификациясы (пайда болу тегі, әртүрлі ортаға сәйкестігі, эволюциялық масштабы және т.б.). Эволюция теориясының адаптация пайда болу проблемасын шешудегі методологиялық маңызы.

Негізгі әдебиеттер: [1-5]

Қосымша әдебиеттер: [9-14]

8-дәріс. Түр-эволюция процесінің негізгі дәуірі

Түрдің пайда болуы - микроэволюция нәтижесі

Түр концепциясының даму тарихы. Номиналистік концепция

(Ж.Б. Ламарк). Түр ұғымы жайлы Ч.Дарвин түсінігі. Түрдің экологиялық. және генетикалық құрылымы жайлы материалдардың жинақталуы. Казіргі заман политипті түр концепциясы. Түр біртұтас генетикалық жүйе

(Н.И.Вавилов). Түрлердің универсалдылығы және биологиялық маңызы. Түр критерийлері (морфологиялық, физиологиялық, биохимиялық, экологиялық. географиялық, генетикалық). Әртүрлі таксондардағы түрлердің құндылыгы. Палеонтологиядағы түр жайлы ұғым (фратрия). Ағымды және облигатты формалардағы түр ұғымы, Түр құрылысы. Генетикалық полиморфизм, биотиптер, таза линиялар.

Жаңа түрлердің қалыптасу жолдары. Аллопатрикалық және симпатрикалық жолмен түрдің пайда болуы. Түрдің пайда болуында будандасу мен полиплоидияның ролі. Ағымды, партеногенетикалық және өздігінен ұрыктанатын формалы жаңа түрлердің пайда болуы. Эволюция ілімінің табиғи популяцияларды басқарудағы, табиғат ресурстарын қорғау және тиімді пайдалану проблемасын шешудегі маңызы.

Негізгі әдебиеттер: [1-5]

Қосымша әдебиеттер: [9-14]

9- дәріс Макроэволюция механизмдері, мәселелері.

Филогенетикалық топтардың эволюциясы. Мүшелердің және функциялардың эволюциясы..

Филетикалық эволюция, дивергенция, конвергенция және параллельділік. Филогенетикалық топтар эволюцияның қағидалары: эволюцияның қайтымсыздығы (Л.Долло). прогрессивті бейімделу ( Ш.Депере), бейімделген ататектер пайда болу ( Э. Коп), адаптационегез фазаларының алмасуы

( И.И.Шмальгаузен, Б.С. Матвеев), адаптивті радиация

(Г.Ф. Осборн), биологиялық системалар интеграциялануының күшеюі. (И.И. Шмальгаузен).

Мүшелер мен функциялардың өзгеру принциптері: негізгі функцияның күшеюі, нашарлауы, функция санының азаюы, функция санының көбеюі, мүшелер мен функциялардың жіктелуі, мүшелердің полимеризациясы, мүшелердің олигомеризациясы, функциялардың алмасуы, адаптивті нормалардың алмасуы. (А.Дорн, К. Клейненберк, А.Н.Северцов, И.И. Шмальгуазен, В.А.Догель және т.б. зерттеу жұмыстары). Гетеробатмия және компенсация принциптері. Мүшелердің рудименттену және редукциялану себептері мен механизмдері. Атавизмдер, Мүшелер мен функцияның эволюциялану қарқындылығы (Дж.Симпсоннын, А.Л.Тахтаджанның және басқа ғалымдардың зерттеулері).

Негізгі әдебиеттер: [1-5]

Қосымша әдебиеттер: [9-14]

10-дәріс. Антропогенез. Гоминидтер және Homo туысы эволюциясы. Жерде тіршіліктің дамуының негізгі кезеңдері. Эволюция ілімінің маңызы.

Антропогенездің қозғаушы күштері. Саналы адам эволюциясының негізгі дәуірлері. Антропогенездің бнологиялық және әлеументтік факторлары және олардың әсер ету ерекшеліктері. Адамның пайда болғани орталықтары жайлы жорамалдар. Адам нәсілдері және олардың қалыптасу жолдары. Қазіргі замандағы адам нәсілдерінің эволюциялық-генетикалық біртұтастығын дәлелдеу. Әлеуметтік дарвннизмді сынау және нәсілшілдік. Қазіргі замандағы адам нәсілдерінің эволюциялық-генетикалық эволюциялану ерекшеліктері. Түркі халыктарының, соның ішінде қазақ халкының генофонды жақсартудағы практикалық әрекеттер.

Қазақстандағы экологиялық апаттарға ұшыраған аймақтар, олардың себептері және биосфераның эвояюциясына әсері. Эволюция ілімінің проблемалары және перспективалары. Эволюция іліміндегі қазіргі уақыттағы дискуссиялар /айтысулар/. Эволюцияның бағыттылығы және шектелмегендігі, макроэволюциядағы моно және полифилияның арақатынасы, тұқым қуаламайтын өзгергіштіктің ролі және т.б. Микроэволюция проблемаларын талдау қажеттілігі. Эволюцияның элементарлы факторларының өзара әсері, түр проблемасы, филетикалық даму, эволюциялық механизмдердің эволюциясы, микро және макро эволюцияның арақатынасы. Эволюцияны модельдеу проблемасы, макроэволюция проблемалары, биогеоценоздар эволюциясы, эволюция факторларының арақатынасы.

Эволюция ілімі және қоршаған ортаны қорғау. Эволюция теориясының методологиялық негізі.

Негізгі әдебиеттер: [1-5]

Қосымша әдебиеттер: [9-14]