Тақырып 5. Микроэволюция ілімі. Эволюцияның элементарлы факторлары Популяция-эволюцияның элементарлы құрылымы

Тапсырма № 1. Берілген әдебиеттермен танысу.

Тапсырма № 2. Сұрақтарға жауап беріңіз:

1.Микроэволюция ілімінің мақсаты мен міндеттері?

2. Мутация терминін қашан және кім ұсынған?

Қандай мутациялар спонтанды және индукцияланған деп

аталады?

3.Фенотип бойынша өзгеруіне байланысты мутациялар қалай

жіктеледі?

4.Генотип бойынша өзгеруіне байланысты мутациялар қалай

жіктеледі?

5.Комбинативтік өзгергіштіктің механизмі қалай?

6.Гендік мутация негізінде не жатыр, оны қалай анықтауға

болады?

7.Қандай мутациялар хромосомалық деп аталады?

8.Хромосомалық мутациялар қалай жіктеледі?

9.Қандай мутациялар геномдық деп аталады?

10.Геномдық мутациялар қалай жіктеледі?

11.Полиплоидтардың шығуының генетикалық механизмі?

12.Мутациялық өзгергіштіктің табиғаттағы және практикадағы

маңызы?

13.Қандай факторлар мутагендік деп аталады, қалай жіктеледі?

14.Табиғатта өзгергіштіктің қандай түрлері бар?

15.Модификациялық өзгергіштіктің мутациялық өзгергіштіктен

айырмашылығы не?

16.Реакция нормасы дегеніміз не?

17.Реакция нормасы қалай анықталады?

28.Модификациялық өзгергіштікті қандай әдіспен зерттейді?

Тапсырма № 3.

Тұқьім қуалау өзгергіштігінің гомологтік қатарлар заңының практикалық маңызы қандай? Мысалдар келтір.

Тапсырма № 4. Суретте генотиптік өзгергіштіктің қандай түрі көрсетілген?

Тапсырма № 5 Хромасомаішілік қайта құрылымның қандай түрі суретте көрсетілген?

Тапсырма №6.Суретте хромасомааралық қайта құрылымның қандай түрі көрсетілген?

тапсырма № 7. Популяцияның генетикалық құрылымының өзгеруі -эволюцияның элементарлы құбылыстарын сипаттау Тапсырма № 8. Сұрақтарға жауап беріңіз

1. Қандай факторлар популяциядағы генетикалық тепе-теңділікті

бұзады?

2. Популяция динамикасы ұғымын мысал келтіре отырып талдау. 3. Популяция кұрылымын сипаттандар: а) ареал мөлшері,

б)сан мөлшері, в)жасы мен жынысы, г)генетикалык. гетерогендігі.

4.Харди-Вайнберг заңының мәні неде? Бұл заңның қолданылу

мүмкіндігі қандай?

5.Коадаптация-популяция генофондындағы аллельдердің өзара

бейімделуі.

6. Популяцияны неліктен эволюцияның карапайым өлшем бірлігі деп білеміз?

7. Популяцияның гетерогенділігі дегенді қалай түсінесің?

Тапсырма № 9. Эволюцияның элементарлы факторлары

1.Элементарлық эволюциялық факторларға не жатады?

2. Элементарлық эволюциялық материал деп нені айтады?

3. Мутацияның негізгі типтерін ата.

4. Элементарлық эволюциялық құбылыс деп нені айтады?

5.Оқшаулануды неге элементарлық факторға жатқызамыз.

6. Популяциялық толқындардың элементарлық фактор екендігін

дәлелде. Классификациясын бер.

Еске сақтау: гендер жиілігі, нақтырақ айтсақ, берілген геннің аллельдер жиілігі дегеніміз- жеке особьты емес, особьтар тобын сипаттайтын статистикалық ұғым.

Әдістемелік нұсқау.

Харди-Вайнберг заңы "Даралар еркін будандаса алатын үлкен таза популяцияларда доминантты және рецессивті аллельдердің, генотип-тердің сандық жиілігі" үрпақтан-үрпаққа езгеріссіз түракты беріліп отыратынын көрсетеді.

Егер популяцияның генофондысы мысал ретінде, А жөне а гендерінің жұп аллельдерінен тұрса, онда А геннің популяцияда көріну жиілігі р-ға, ал а геннің жиілігі g -ға тең, сонда популяциядағы осы екі аллельдің аракатынасы мына формулаға сөйкес келеді:

рА + g а = 1 (1).

Осы формуланың екі бөлігін квадраттасак: (рА + gа)² = 1, енді жакшаны алгебралық жолмен ашатын болсак, біз генотиптердің жиілігін керсететін формула аламыз:

р²АА +2 р g + g ²аа = 1 (2)

Тапсырма № 3. «Популяция құрылымы, динамикасы» тақырып аясында презентациялық слайд дайындап, оны қорғау.

Негізгі әдебиеттер: [1-5] Қосымша әдебиеттер: [9-14]