V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру. Жасушадағы энергетикалық алмасу немесе организмнің тыныс алуы

Сабақ№________ Сыныбы_________ Күні_________

Тақырыбы: Лимон қышқылы айналымының сатылары . Пируваттың өзгеруі

Мақсаты:

Білімділік: Лимон қышқылы айналымының сатыларына жалпы сипаттама беру

Дамыту: Өз бетінше ізденіспен шығармашылық тұрғыда жұмыс істеуге дағдыландыру. Өз ойларын еркін де сауатты, нақты жеткізу қабілеттерін арттыру.

Тәрбиелік: Жан-жақтылыққа, ізденімпаздыққа баулу, тыңдай және сөйлей білу мәдениетін арттыру. Гигиеналық тәрбие беру

Болжамдап отырған нәтиже Лимон қышқылы айналымының сатыларымен танысқан тұлға.

Сабақтың типі: Жаңа білім беру сабағы

Сабақтың түрі: Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: 1. Сұрақ-жауап. 4. Б.Ү.Ү. кестесі.

2. Әңгіме-дәріс. 5. Кестемен жұмыс.

3. Топтастыру. 6. Тірек-сызбамен жұмыс.

Сабақтың көрнекілігі: Қосымша деректер, оқулық, т.б.

Сабақтың жоспары:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

2. Топтастыру.

3. Кестемен жұмыс.

4. Тірек сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушыларды түгендеу, оқу құралдарын дайындатып, зейіндерін сабаққа аударту.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

1. Дарвин ілімін қалыптастыруға ықпал еткен қандай алғышарттарды білесіңдер

2. Жасанды сұрыптау деген не?

3. Жаңа қолтұқым алудың негізі

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

Жаңа сабақ әңгіме-дәріс беруден басталады.

Лимон қышқылының айналымын 1930жылдары ағылшын биохимигі Г.Кребс ашты.

Қорытып айтқанда лимон қышқылы айналымының нәтижелері мынадай:

1.​ Біз тыныс ау мүшелеріміз арқылы көмірқышқыл газы өнімдерін бөліп шығарамыз.Ол өнімдер

пируват молекуласы реакцияға түскен кезде пайда болады.

2.​ Сутек атомдары лимон қышқылдарының айналымының әрбір сатысында ыдырайды да

олар электрондардың акцепторына беріледі.

3.​ Лимон қышқылының әр айналымында АТФ-тің бір молекуласы синтезделеді.

Митохондрияның сыртқы мембранасында Н+ оң зарядты бөлшектер, ,ал ішкі жағына теріс зарядты бөлшектер аниондар жинақталады.

Зарядталған бөлшектердің жинақталатын орны қойма деп аталады.

Электрондар қоймаларға тасымалдаушы молекулалар арқылы жеткізіледі.

Тасымалдаушы молекулалалрдың қызметтерін НАД*А , ФАД *Н2 атқарады. Тыныс алу туралы ілімнің негізін орыс ғалымы М.В. Ломоносов және фр ғалымы А.Л Лавуазье қалады. Олар: «Жану дегеніміз жанатын дененің ауадағы оттекпен қосылуы» деген болатын Сондықтан заттардың оттекпен қосылуы - тотығу , ал ыдырауы тотықсыздану деп аталады. Тірі организмде жүретн мұндай реакциялар биологиялық тотығу реакциялары.

Көмірқышқылдардың лимон қышқылына дейін ашуы. Қанттың лимон қышқылына айналуында зең саңырауқұлақтары, оның ішінде аспергиллус нигер негізгі роль атқарады.

Сондықтан бұл микроорганизм техникалық жолмен қанттан лимон қышқылын алуда кеңінен қолданылады. Соңғы кездерге дейін лимон қышқылы лимон жемісінен алынатын. Онда 7—9%-тей лимон қышқылы болады. Әрине едәуір мөлшерде лимон кышқылын өндіру үшін көп мөлшерде лимон жемісі қажет болар еді және лимон қышқылын бұлай ндіру өнеркәсіп үшін экономикалық жағынан тиімсіз. Сондықтан да ғылым бүл мәселені микроорганизмдерді пайдалана отырып шешу керектігін үсынды. Лимон қышқылын алу үшін алдымен аспергиллус нигерді қүрамында 20% қанты бар, 0,3% азот қышқыл аммоний түзы бар қоректік ортада +30—32°-та өсіреді. Екі тәуліктен кейін бүл ортаның бетінде саңырауқүлақ қалың қыртыс түзіп өседі. Осы кезде оның астындағы коректік ортаны ағызып алады да саңырауқүлақты кайнатылып суытылған сумен жуады. Осы ыдысқа енді таза, алдын ала қайнатылған қүрамында қоректік түздары жоқ таза қант ерітіндісін құяды. Осы кевде саңырауқұлақ қанттан лимон қышқылын тез арада түзе бастайды. Мүндағы ашыту үшін салынған қанттың 50—60%-тейі лимон қышқылына айналады. Бұдан әрі оны тазартады да техникалық қажетке жұмсайды. Лимон қышқылымен бірге ерітіндіде көбінесе кымыздық қышқылы да түзіледі. Бұл процестің биохимиялық табиғаты жөнінде ғылымда бірқатар көзқарастар бар. Бірак қай-қайсысы болмасын бүл құбылысты әлі толық дәлелдей алмай отыр.

Ферменттердің қатысуымен глюкозаның тотыға отырып, ыдырауын гликолиз процесі дейді.

2. Топтастыру.

4. Тірек-сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

Білгенім

Үйренгенім

Үйренгім келеді

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Үйге: Лимон қышқылы айналымының сатылары.Пируваттың өзгеруі

Сабақ№________ Сыныбы_________ Күні_________

Тақырыбы: Өсімдік жасушаларындағы пластикалық және энергетикалық алмасулардың ерекшеліктері. Фотосинтез

Мақсаты:

Білімділік: Өсімдік жасушаларындағы пластикалық және энергетикалық алмасулардың ерекшеліктері. Фотосинтезге

жалпы сипаттама беру

Дамыту: Өз бетінше ізденіспен шығармашылық тұрғыда жұмыс істеуге дағдыландыру. Өз ойларын еркін де сауатты, нақты жеткізу қабілеттерін арттыру.

Тәрбиелік: Жан-жақтылыққа, ізденімпаздыққа баулу, тыңдай және сөйлей білу мәдениетін арттыру. Гигиеналық тәрбие беру

Болжамдап отырған нәтиже Өсімдік жасушаларындағы пластикалық және энергетикалық алмасулардың ерекшеліктері. Фотосинтез бен

танысқан тұлға.

Сабақтың типі: Жаңа білім беру сабағы

Сабақтың түрі: Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: 1. Сұрақ-жауап. 4. Б.Ү.Ү. кестесі.

2. Әңгіме-дәріс. 5. Кестемен жұмыс.

3. Топтастыру. 6. Тірек-сызбамен жұмыс.

Сабақтың көрнекілігі: Қосымша деректер, оқулық, т.б.

Сабақтың жоспары:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

2. Топтастыру.

3. Кестемен жұмыс.

4. Тірек сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушыларды түгендеу, оқу құралдарын дайындатып, зейіндерін сабаққа аударту.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

1. Дарвин ілімін қалыптастыруға ықпал еткен қандай алғышарттарды білесіңдер

2. Жасанды сұрыптау деген не?

3. Жаңа қолтұқым алудың негізі

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

Жаңа сабақ әңгіме-дәріс беруден басталады.

Хлоропласт қос мембраналы органоид . Ол сыртқы және ішкі мембраналардан тұрады. Ішкі мембранада жалпақ тақташалар болады, оны тилакоид деп атайды.

Осы тилакоидтар жиынтығын граналар деп атайды.

Фотосинтез процесі барлық жасушаларды жүрмейді. Ол тек негізгі құрылымы граналарда жүреді. Строма дегеніміз – хлоропласт пен жасушаның цитоплазмасын бөлентін қабықша .

Дайын ағзалық заттармен қоректенетін ағзалар гетеротрофтар деп аталады.

Органикалық заттарды өзі түзетін ағзалар автотрофтар деп аталады.

Су фотолизі- судың электролизіне ұқсас реакция. Ол күн энергиясы әсерінен ыдырайды. Бұл реакцияның жүру механизмін алғаш рет 1939 жылы Роберт Хилл дәлелдегендіктен Хиллдің атымен аталады.

Лимон қышқылының айналымын 1930жылдары ағылшын биохимигі Г.Кребс ашты.

Қорытып айтқанда лимон қышқылы айналымының нәтижелері мынадай:

4.​ Біз тыныс ау мүшелеріміз арқылы көмірқышқыл газы өнімдерін бөліп шығарамыз.Ол өнімдер

пируват молекуласы реакцияға түскен кезде пайда болады.

5.​ Сутек атомдары лимон қышқылдарының айналымының әрбір сатысында ыдырайды да

олар электрондардың акцепторына беріледі.

6.​ Лимон қышқылының әр айналымында АТФ-тің бір молекуласы синтезделеді.

Митохондрияның сыртқы мембранасында Н+ оң зарядты бөлшектер, ,ал ішкі жағына теріс зарядты бөлшектер аниондар жинақталады.

Зарядталған бөлшектердің жинақталатын орны қойма деп аталады.

Электрондар қоймаларға тасымалдаушы молекулалар арқылы жеткізіледі.

Тасымалдаушы молекулалалрдың қызметтерін НАД*А , ФАД *Н2 атқарады. Тыныс алу туралы ілімнің негізін орыс ғалымы М.В. Ломоносов және фр ғалымы А.Л Лавуазье қалады. Олар: «Жану дегеніміз жанатын дененің ауадағы оттекпен қосылуы» деген болатын Сондықтан заттардың оттекпен қосылуы - тотығу , ал ыдырауы тотықсыздану деп аталады. Тірі организмде жүретн мұндай реакциялар биологиялық тотығу реакциялары.

Ферменттердің қатысуымен глюкозаның тотыға отырып, ыдырауын гликолиз процесі дейді.

2. Топтастыру.

4. Тірек-сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

Білгенім

Үйренгенім

Үйренгім келеді

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Үйге: Өсімдік жасушаларындағы пластикалық және энергетикалық алмасулардың ерекшеліктері. Фотосинтез

Сабақ№________ Сыныбы_________ Күні_________

Тақырыбы: Фотосинтездің қараңғы фазасында жүретін реакциялар .Хемосинтез

Мақсаты:

Білімділік: Хемосинтезге жалпы сипаттама беру

Дамыту: Өз бетінше ізденіспен шығармашылық тұрғыда жұмыс істеуге дағдыландыру. Өз ойларын еркін де сауатты, нақты жеткізу қабілеттерін арттыру.

Тәрбиелік: Жан-жақтылыққа, ізденімпаздыққа баулу, тыңдай және сөйлей білу мәдениетін арттыру. Гигиеналық тәрбие беру

Болжамдап отырған нәтиже Хемосинтезбен танысқан тұлға.

Сабақтың типі: Жаңа білім беру сабағы

Сабақтың түрі: Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: 1. Сұрақ-жауап. 4. Б.Ү.Ү. кестесі.

2. Әңгіме-дәріс. 5. Кестемен жұмыс.

3. Топтастыру. 6. Тірек-сызбамен жұмыс.

Сабақтың көрнекілігі: Қосымша деректер, оқулық, т.б.

Сабақтың жоспары:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

2. Топтастыру.

3. Кестемен жұмыс.

4. Тірек сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушыларды түгендеу, оқу құралдарын дайындатып, зейіндерін сабаққа аударту.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

Жаңа сабақ әңгіме-дәріс беруден басталады.

Фотосинтездің қараңғы фазасында негізгі рольді көміртек оксиді атқарады. Органикалық заттардың синтезіне жарық энергиясы қолданылмайтындықтан , фотосинтездің қараңғы фазасы деп аталады.

Қараңғы фазада бес көміртекті көмірсу реакцияның бастапқы заты ретінде қатысып , нәтижесінде үш көміртекті қосылыс түзіп отырады. Оны Калвин циклі деп атайды.

Бұл циклді ашқаны үшін 1961 жылы американдық биолог М.Калвинге Нобель сыйлығы берілді.

Хлоропласт қос мембраналы органоид . Ол сыртқы және ішкі мембраналардан тұрады. Ішкі мембранада жалпақ тақташалар болады, оны тилакоид деп атайды.

Осы тилакоидтар жиынтығын граналар деп атайды.

Фотосинтез процесі барлық жасушаларды жүрмейді. Ол тек негізгі құрылымы граналарда жүреді. Строма дегеніміз – хлоропласт пен жасушаның цитоплазмасын бөлентін қабықша .

Дайын ағзалық заттармен қоректенетін ағзалар гетеротрофтар деп аталады.

Органикалық заттарды өзі түзетін ағзалар автотрофтар деп аталады.

Су фотолизі- судың электролизіне ұқсас реакция. Ол күн энергиясы әсерінен ыдырайды. Бұл реакцияның жүру механизмін алғаш рет 1939 жылы Роберт Хилл дәлелдегендіктен Хиллдің атымен аталады.

Лимон қышқылының айналымын 1930жылдары ағылшын биохимигі Г.Кребс ашты.

Қорытып айтқанда лимон қышқылы айналымының нәтижелері мынадай:

7.​ Біз тыныс ау мүшелеріміз арқылы көмірқышқыл газы өнімдерін бөліп шығарамыз.Ол өнімдер

пируват молекуласы реакцияға түскен кезде пайда болады.

8.​ Сутек атомдары лимон қышқылдарының айналымының әрбір сатысында ыдырайды да

олар электрондардың акцепторына беріледі.

9.​ Лимон қышқылының әр айналымында АТФ-тің бір молекуласы синтезделеді.

Процестің аты

Энергия көзі

Түзілген заттар

4. Тірек-сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

Білгенім

Үйренгенім

Үйренгім келеді

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Үйге: Фотосинтездің қараңғы фазасында жүретін реакциялар . Хемосинтез

Сабақ№________ Сыныбы_________ Күні_________

Тақырыбы: Пластикалық алмасу.Нәруыз биосинтезі.Транскрипция

Мақсаты:

Білімділік: Пластикалық алмасу.Нәруыз биосинтезі.Транскрипцияға жалпы сипаттама беру

Дамыту: Өз бетінше ізденіспен шығармашылық тұрғыда жұмыс істеуге дағдыландыру. Өз ойларын еркін де сауатты, нақты жеткізу қабілеттерін арттыру.

Тәрбиелік: Жан-жақтылыққа, ізденімпаздыққа баулу, тыңдай және сөйлей білу мәдениетін арттыру. Гигиеналық тәрбие беру

Болжамдап отырған нәтиже: Пластикалық алмасу.Нәруыз биосинтезі.Транскрипциямен танысқан тұлға.

Сабақтың типі: Жаңа білім беру сабағы

Сабақтың түрі: Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: 1. Сұрақ-жауап. 4. Б.Ү.Ү. кестесі.

2. Әңгіме-дәріс. 5. Кестемен жұмыс.

3. Топтастыру. 6. Тірек-сызбамен жұмыс.

Сабақтың көрнекілігі: Қосымша деректер, оқулық. т.б.

Сабақтың жоспары:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

2. Топтастыру.

3. Кестемен жұмыс.

4. Тірек сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушыларды түгендеу, оқу құралдарын дайындатып, зейіндерін сабаққа аударту.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

1. пластидтер деген не?

2. Хлоропластарға жалпы сипаттама?

3. Хромопластарға жалпы сипаттама

4.лейкопластарға жалпы сипаттама?

5. Пластидтер қызметі

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

Жаңа сабақ әңгіме-дәріс беруден басталады.

2. Топтастыру.

ДНҚ әр түрге тән қасиеттер мен ата анадан берілген ақпаратты өзінде сақтай отырып , оларды келесі ұрпақтарға нәруыздың биосинтезі арқылы беріледі.

Генетикалық кодтың ролін нуклеотидтер атқарады. Бұл нуклеотидтер үш –үштен үйлесімділік жасағанда ,олардың саны 64 болады. Ол 20 аминқышқылын кодтауға артығымен жетеді.

Нуклеотидтердің комплементарлық принципіне сай ДНҚ дан ақпараттық РНҚ тіліне аударылып жазылу принципін транскрипция деп атайды.

Транскрипция процесі жасушаның ядросында жүзеге асырылады яғни информосомада жазылады. Информосома синтезделуге тиісті нәруыз молекуласының құрылымы туралы ақпарат жазылған денешік .Информосоманы қазақ ғалымы М.Ә Айтқожин ашқан

3. Кестемен жұмыс.

Бірінші негіз

Екінші негіз

Үшінші негіз

А

Г

Т

Ц

А

Фен

Фен

Лей

Лей

Сер

Сер

Сер

Сер

Тир

Тир

-

-

Цис

Цис

-

Три

А

Г

Т

Ц

Г

Лей

Лей

Лей

Лей

Про

Про

Про

Про

Гис

Гис

Глн

Глн

Арг

Арг

Арг

Арг

А

Г

Т

Ц

Т

Иле

Иле

Иле

Мет

Тре

Тре

Тре

Тре

Асн

Асн

Лиз

Лиз

Сер

Сер

Арг

Арг

А

Г

Т

Ц

Ц

Вал

Вал

Вал

Вал

Ала

Ала

Ала

Ала

Асп

Асп

Глу

Глу

Гли

Гли

Гли

Гли

А

Г

Т

Ц

4. Тірек-сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

Білгенім

Үйренгенім

Үйренгім келеді

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Үйге: Пластикалық алмасу.Нәруыз биосинтезі.Транскрипция

Сабақ№________ Сыныбы_________ Күні_________

Тақырыбы: Нәруыз синтезі- тіршіліктің негізгі көзі

Мақсаты:

Білімділік: Нәруыз синтезіне жалпы сипаттама беру

Дамыту: Өз бетінше ізденіспен шығармашылық тұрғыда жұмыс істеуге дағдыландыру. Өз ойларын еркін де сауатты, нақты жеткізу қабілеттерін арттыру.

Тәрбиелік: Жан-жақтылыққа, ізденімпаздыққа баулу, тыңдай және сөйлей білу мәдениетін арттыру. Гигиеналық тәрбие беру

Болжамдап отырған нәтиже: Нәруыз синтезімен танысқан тұлға.

Сабақтың типі: Жаңа білім беру сабағы

Сабақтың түрі: Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: 1. Сұрақ-жауап. 4. Б.Ү.Ү. кестесі.

2. Әңгіме-дәріс. 5. Кестемен жұмыс.

3. Топтастыру. 6. Тірек-сызбамен жұмыс.

Сабақтың көрнекілігі: Қосымша деректер, оқулық. т.б.

Сабақтың жоспары:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

2. Топтастыру.

3. Кестемен жұмыс.

4. Тірек сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушыларды түгендеу, оқу құралдарын дайындатып, зейіндерін сабаққа аударту.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

1. пластидтер деген не?

2. Хлоропластарға жалпы сипаттама?

3. Хромопластарға жалпы сипаттама

4.лейкопластарға жалпы сипаттама?

5. Пластидтер қызметі

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

Жаңа сабақ әңгіме-дәріс беруден басталады.

2. Топтастыру.

Тіршілік материя қозғалысының ерекше күрделі формасы, оның негізі зат алмасуға келіп тіреледі.

Зат алмасу нәруыздар мен нуклеин қышқылдарына байланысты.

Нәруыздың физикалық және химиялық қасиеттері де организмнің тіршілік қасиеттеріне негізделген.

1839 жылы нидерлендық ғалым Мульдер нәруыздың тіршіліктегі маңызына көңіл аудара келе оны протеин деп атауды ұсынды.

Нәруыздың биосинтезі , әсіресе жас организмде қарқынды жүреді, оның дамуы мен өсуіне зор ықпалын тигізеді.

Нәруыздар тіршіліктің негізгі нышаны, оның физикалық және химиялық қасиеттері де организмнің тіршілік әрекетінің негізін құрайды.

ДНҚ әр түрге тән қасиеттер мен ата анадан берілген ақпаратты өзінде сақтай отырып , оларды келесі ұрпақтарға нәруыздың биосинтезі арқылы беріледі.

Генетикалық кодтың ролін нуклеотидтер атқарады. Бұл нуклеотидтер үш –үштен үйлесімділік жасағанда ,олардың саны 64 болады. Ол 20 аминқышқылын кодтауға артығымен жетеді.

Нуклеотидтердің комплементарлық принципіне сай ДНҚ дан ақпараттық РНҚ тіліне аударылып жазылу принципін транскрипция деп атайды.

Транскрипция процесі жасушаның ядросында жүзеге асырылады яғни информосомада жазылады. Информосома синтезделуге тиісті нәруыз молекуласының құрылымы туралы ақпарат жазылған денешік .Информосоманы қазақ ғалымы М.Ә Айтқожин ашқан

3. Кестемен жұмыс.

Бірінші негіз

Екінші негіз

Үшінші негіз

А

Г

Т

Ц

А

Фен

Фен

Лей

Лей

Сер

Сер

Сер

Сер

Тир

Тир

-

-

Цис

Цис

-

Три

А

Г

Т

Ц

Г

Лей

Лей

Лей

Лей

Про

Про

Про

Про

Гис

Гис

Глн

Глн

Арг

Арг

Арг

Арг

А

Г

Т

Ц

Т

Иле

Иле

Иле

Мет

Тре

Тре

Тре

Тре

Асн

Асн

Лиз

Лиз

Сер

Сер

Арг

Арг

А

Г

Т

Ц

Ц

Вал

Вал

Вал

Вал

Ала

Ала

Ала

Ала

Асп

Асп

Глу

Глу

Гли

Гли

Гли

Гли

А

Г

Т

Ц

4. Тірек-сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

Білгенім

Үйренгенім

Үйренгім келеді

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Үйге: Нәруыз синтезі- тіршіліктің негізгі көзі

Сабақ№________ Сыныбы_________ Күні_________

Тақырыбы: Жыныс жасушаларының бөлінуі. Митоз

Мақсаты:

Білімділік: Митозға жалпы сипаттама беру

Дамыту: Өз бетінше ізденіспен шығармашылық тұрғыда жұмыс істеуге дағдыландыру. Өз ойларын еркін де сауатты, нақты жеткізу қабілеттерін арттыру.

Тәрбиелік: Жан-жақтылыққа, ізденімпаздыққа баулу, тыңдай және сөйлей білу мәдениетін арттыру. Гигиеналық тәрбие беру

Болжамдап отырған нәтиже: митоз құбылысымен танысқан тұлға.

Сабақтың типі: Жаңа білім беру сабағы

Сабақтың түрі: Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: 1. Сұрақ-жауап. 4. Б.Ү.Ү. кестесі.

2. Әңгіме-дәріс. 5. Кестемен жұмыс.

3. Топтастыру. 6. Тірек-сызбамен жұмыс.

Сабақтың көрнекілігі: Қосымша деректер, оқулық, кескін карта, карта т.б.

Сабақтың жоспары:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

2. Топтастыру.

3. Кестемен жұмыс.

4. Тірек сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушыларды түгендеу, оқу құралдарын дайындатып, зейіндерін сабаққа аударту.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

1. пластидтер деген не?

2. Хлоропластарға жалпы сипаттама?

3. Хромопластарға жалпы сипаттама

4.лейкопластарға жалпы сипаттама?

5. Пластидтер қызметі

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

Жаңа сабақ әңгіме-дәріс беруден басталады.

2. Топтастыру.

Топтастыру арқылы мебранасыз органоидтарға жалпы сипаттама беріледі

Жасушаның бөлінуі екі кезеңнен тұрады, оның бөлінуге дайындық кезеңі –интерфаза, ал бөліну кезеңі митоз деп аталады.

Итоз бес фазаға бөлінеді: профаза, прометафаза, метафаза, анафаза және телофаза

Хромосомалардың толыөқ жиынтығын диплоидты ,оның жартысын гаплоидты дейді. Дене жасушалары митоздық жолмен бөлінеді. , ал қарапайымдар амитоз жолымен бөлінеді.

4. Тірек-сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

Білгенім

Үйренгенім

Үйренгім келеді

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Үйге: Жыныс жасушаларының бөлінуі. Митоз

Сабақ№________ Сыныбы_________ Күні_________

Тақырыбы: Организмдердің көбею жолдары

Мақсаты:

Білімділік: Организмдердің көбею жолдарына жалпы сипаттама беру

Дамыту: Өз бетінше ізденіспен шығармашылық тұрғыда жұмыс істеуге дағдыландыру. Өз ойларын еркін де сауатты, нақты жеткізу қабілеттерін арттыру.

Тәрбиелік: Жан-жақтылыққа, ізденімпаздыққа баулу, тыңдай және сөйлей білу мәдениетін арттыру. Гигиеналық тәрбие беру

Болжамдап отырған нәтиже: Организмдердің көбею жолдарымен танысқан тұлға.

Сабақтың типі: Жаңа білім беру сабағы

Сабақтың түрі: Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: 1. Сұрақ-жауап. 4. Б.Ү.Ү. кестесі.

2. Әңгіме-дәріс. 5. Кестемен жұмыс.

3. Топтастыру. 6. Тірек-сызбамен жұмыс.

Сабақтың көрнекілігі: Қосымша деректер, оқулық, кескін карта, карта т.б.

Сабақтың жоспары:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

2. Топтастыру.

3. Кестемен жұмыс.

4. Тірек сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушыларды түгендеу, оқу құралдарын дайындатып, зейіндерін сабаққа аударту.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

1. пластидтер деген не?

2. Хлоропластарға жалпы сипаттама?

3. Хромопластарға жалпы сипаттама

4.лейкопластарға жалпы сипаттама?

5. Пластидтер қызметі

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

Жаңа сабақ әңгіме-дәріс беруден басталады.

2. Топтастыру.

Топтастыру арқылы мебранасыз органоидтарға жалпы сипаттама беріледі

Жасушаның бөлінуі екі кезеңнен тұрады, оның бөлінуге дайындық кезеңі –интерфаза, ал бөліну кезеңі митоз деп аталады.

Итоз бес фазаға бөлінеді: профаза, прометафаза, метафаза, анафаза және телофаза

Хромосомалардың толыөқ жиынтығын диплоидты ,оның жартысын гаплоидты дейді. Дене жасушалары митоздық жолмен бөлінеді. , ал қарапайымдар амитоз жолымен бөлінеді.

Жыныстық жолмен көбею деп сперматозоид пен жұмыртқа жасушалары ядроларының қосылуын айтады. Ендеше аталық және аналық жыныс бездерінде гаметалар дамиды.

Табиғатта сирек болатын жыныстық көбеюдің ерекше түрөзгерістерін партоногенез деп атайды. Бұл құбылыс өсімдіктер мен жануарлардың көптеген түрлерінде кездеседі. Мысалы, балара, жабайы ара, бақбақ т.б

Партеногенездің рекшелігі ұрықтанбаған жұмыртқалардан тек аналықтар , ал ұрықтанғандарынан аталықтар дамиды.

4. Тірек-сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

Білгенім

Үйренгенім

Үйренгім келеді

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Үйге: Организмдердің көбею жолдары

Сабақ№________ Сыныбы_________ Күні_________

Тақырыбы: Жыныс жасушаларының бөлінуі. Мейоз

Мақсаты:

Білімділік: Мейозға жалпы сипаттама беру

Дамыту: Өз бетінше ізденіспен шығармашылық тұрғыда жұмыс істеуге дағдыландыру. Өз ойларын еркін де сауатты, нақты жеткізу қабілеттерін арттыру.

Тәрбиелік: Жан-жақтылыққа, ізденімпаздыққа баулу, тыңдай және сөйлей білу мәдениетін арттыру. Гигиеналық тәрбие беру

Болжамдап отырған нәтиже: мейоз құбылысымен танысқан тұлға.

Сабақтың типі: Жаңа білім беру сабағы

Сабақтың түрі: Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: 1. Сұрақ-жауап. 4. Б.Ү.Ү. кестесі.

2. Әңгіме-дәріс. 5. Кестемен жұмыс.

3. Топтастыру. 6. Тірек-сызбамен жұмыс.

Сабақтың көрнекілігі: Қосымша деректер, оқулық, кескін карта, карта т.б.

Сабақтың жоспары:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

2. Топтастыру.

3. Кестемен жұмыс.

4. Тірек сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушыларды түгендеу, оқу құралдарын дайындатып, зейіндерін сабаққа аударту.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

1. пластидтер деген не?

2. Хлоропластарға жалпы сипаттама?

3. Хромопластарға жалпы сипаттама

4.лейкопластарға жалпы сипаттама?

5. Пластидтер қызметі

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

Жаңа сабақ әңгіме-дәріс беруден басталады.

2. Топтастыру.

Топтастыру арқылы мебранасыз органоидтарға жалпы сипаттама беріледі

Жыныс жасушалары мейоздық жолмен бөлінеді , ол екі кезеңнен тұрады. Мейоздың бірінші бөлінуі –редукциялық, ал екінші бөлінуі эквационды деп аталады.

Мейозды бөліну митозды бөліну сияқты төрт фазадан тұрады: прфаза, метафаза, анафаза, телофаза

Редукциялық бөліну сатысы өте күрделі .Ол бірін бірі толықтыра жүретін бірнеше сатыдан тұрады .Атап айтканда

А. жіңішке жіпшелер сатысы.

Б. Қосарланған жіпшелер сатысы

В. Жіпшелердің бір бірінен алыстау сатысы

Мейоздың биологиялық маңызы

1. Коньюгация және айқасу барысында гендердің комбинациялануы жүреді . Ата аналардың қасиеттері алмасып жыныс жасушаларында тұқым қуалайтын өзгергіштік күшейіп мутация пайда болады.

2. Хромосомалардың комбинациялануы нәтижесінде тұқым қуалайтын өзгергіштік күшейіп ,жаңа формалар қалыптасады .

3. Мейоздың биологиялық мәні - хромосомалар саны екі есе азайып , гаплойдты хромосомалары бар гаметалар түзеді.

Редукциялық бөліну митоз сияқты 4 фазадан тұрады: Профаза, метафаза, анафаза, телофаза

Лептотена

Бұл сатыда хромосомалардың жіпшелері екі еселеніп шумақ түзеді

4. Тірек-сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

Білгенім

Үйренгенім

Үйренгім келеді

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Үйге: Жыныс жасушаларының бөлінуі. Мейоз

Сабақ№________ Сыныбы_________ Күні_________

Тақырыбы: Жыныс жасушаларының дамуы .Ұрықтану , оның генетикалық маңызы

Мақсаты:

Білімділік: Жыныс жасушаларына жалпы сипаттама беру

Дамыту: Өз бетінше ізденіспен шығармашылық тұрғыда жұмыс істеуге дағдыландыру. Өз ойларын еркін де сауатты, нақты жеткізу қабілеттерін арттыру.

Тәрбиелік: Жан-жақтылыққа, ізденімпаздыққа баулу, тыңдай және сөйлей білу мәдениетін арттыру. Гигиеналық тәрбие беру

Болжамдап отырған нәтиже: жыныс жасушаларымен тереңірек танысқан тұлға.

Сабақтың типі: Жаңа білім беру сабағы

Сабақтың түрі: Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: 1. Сұрақ-жауап. 4. Б.Ү.Ү. кестесі.

2. Әңгіме-дәріс. 5. Кестемен жұмыс.

3. Топтастыру. 6. Тірек-сызбамен жұмыс.

Сабақтың көрнекілігі: Қосымша деректер, оқулық, кескін карта, карта т.б.

Сабақтың жоспары:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

2. Топтастыру.

3. Кестемен жұмыс.

4. Тірек сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушыларды түгендеу, оқу құралдарын дайындатып, зейіндерін сабаққа аударту.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

1 Мейоздың фазалары

2. Редукциялық бөліну деген не?

3. Эквационды бөліну

4. Мейоздың биологиялық маңызы

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

Ұрықтанудың гентикалық маңызы

1. Ұрықтану нәтижесінде генетикалық материал жаңарады.

2. Ұрықтану кезінде әр түрге тән хромосомалардың диплоидті жиынтығы қалпына келеді.

3. Ұрықтану негізінде аталық және аналық тұқым қуалай аппараттары қосылып , комбинативтік өзгерістер пайда болады.

4 Ұрықтану кезінде сперматозоид жұмыртқа жасушасында жоқ центриольді алып келеді.

5. жұмыртқа жасушасы болашақ ұрпақтың дамуына ядролық материалдан басқа цитоплазмалық та материал да береді.

Ұрықтану дегеніміз гаплоидты хромосома жиынтықтары бар аналық және аталық жыныс жасушалары ядроларының қосылуы. Ұрықтанған жасушаны зигота дейді.

Кейбір жағдайда жұмыртқа жасушасына бірнеше сперматозоидтар енеді мұндай құбылысты полиспермиялы ұрықтану дейді.

Тақырып түйіні

1. Жыныс бездерінде аталық және аналық гаметалардың дамып жетілуін гаметогенез деп атайды. Аталық гаметалардың дамуын сперматогенез ,ал аналық гаметалардың дамуын овогенез деп атайды.

2. Гаплоидты хромосома жиынтықтары бар жыныс жасушасының ядроларының қосылып , әр түрге тән хромосомалардың диплоидты жиынтықтарының қалпына келуін – ұрықтану деп атайды, ал ұрықтанған жасушасны зигота деп атайды. Ұрықтану нәтижесінде генетикалық материал жаңарады.

3. Көптеген жағдайда сүтқоректілердің бір жұмыртқасы ұрықтанады , оны момнспермиялы , ал бірнешеуі ұрықтанса поли спермиялы дейді.

2. Топтастыру.

Топтастыру арқылы прокариоттарға жалпы сипаттама беріледі

4. Тірек-сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

Білгенім

Үйренгенім

Үйренгім келеді

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Үйге: Жыныс жасушаларының дамуы .Ұрықтану , оның генетикалық маңызы

Сабақ№________ Сыныбы_________ Күні_________

Тақырыбы: Қосарланып ұрықтану

Мақсаты:

Білімділік: Қосарланып ұрықтануға жалпы сипаттама беру

Дамыту: Өз бетінше ізденіспен шығармашылық тұрғыда жұмыс істеуге дағдыландыру. Өз ойларын еркін де сауатты, нақты жеткізу қабілеттерін арттыру.

Тәрбиелік: Жан-жақтылыққа, ізденімпаздыққа баулу, тыңдай және сөйлей білу мәдениетін арттыру. Гигиеналық тәрбие беру

Болжамдап отырған нәтиже: Қосарланып ұрықтанумен тереңірек танысқан тұлға.

Сабақтың типі: Жаңа білім беру сабағы

Сабақтың түрі: Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: 1. Сұрақ-жауап. 4. Б.Ү.Ү. кестесі.

2. Әңгіме-дәріс. 5. Кестемен жұмыс.

3. Топтастыру. 6. Тірек-сызбамен жұмыс.

Сабақтың көрнекілігі: Қосымша деректер, оқулық, т.б.

Сабақтың жоспары:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

2. Топтастыру.

3. Кестемен жұмыс.

4. Тірек сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушыларды түгендеу, оқу құралдарын дайындатып, зейіндерін сабаққа аударту.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

1 Мейоздың фазалары

2. Редукциялық бөліну деген не?

3. Эквационды бөліну

4. Мейоздың биологиялық маңызы

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

Аналық жыныс жасушалары түйінде дамиды. Ондағы пісіп жетілген жұмыртқа жасушасы екіге бөлініп , гаплоидты жиынтығы бар төрт жасуша пайда болады. Төрт жасушаның үшеуі жойылып , ұрықтануға бір үлкен жұмыртқа қатысады.

2. Аталық гаметалар тозаңқаптың тозаң түтікшелерінде дамып, мейоз жолымен екі рет бөлінеді де , төрт ірдей спермий түзеді.

3. Бір мезеттегі диплоидты хромосома жиынтығы бар жасушадан ұрық дамып , триплоидты хромосома жиынтығы бар жасушадан эндосперм қабатының түзілуін қосарлы ұрықтану деп атаймыз.

4. Гүлді өсімдіктердің қосарланып ұрықтану жолдарын орыс ғалымдары С.Г Навашин мен оның баласы М.С Навашин ашты.

Ұрықтанудың гентикалық маңызы

1. Ұрықтану нәтижесінде генетикалық материал жаңарады.

2. Ұрықтану кезінде әр түрге тән хромосомалардың диплоидті жиынтығы қалпына келеді.

3. Ұрықтану негізінде аталық және аналық тұқым қуалай аппараттары қосылып , комбинативтік өзгерістер пайда болады.

4 Ұрықтану кезінде сперматозоид жұмыртқа жасушасында жоқ центриольді алып келеді.

5. жұмыртқа жасушасы болашақ ұрпақтың дамуына ядролық материалдан басқа цитоплазмалық та материал да береді.

Ұрықтану дегеніміз гаплоидты хромосома жиынтықтары бар аналық және аталық жыныс жасушалары ядроларының қосылуы. Ұрықтанған жасушаны зигота дейді.

Кейбір жағдайда жұмыртқа жасушасына бірнеше сперматозоидтар енеді мұндай құбылысты полиспермиялы ұрықтану дейді.

Тақырып түйіні

1. Жыныс бездерінде аталық және аналық гаметалардың дамып жетілуін гаметогенез деп атайды. Аталық гаметалардың дамуын сперматогенез ,ал аналық гаметалардың дамуын овогенез деп атайды.

2. Гаплоидты хромосома жиынтықтары бар жыныс жасушасының ядроларының қосылып , әр түрге тән хромосомалардың диплоидты жиынтықтарының қалпына келуін – ұрықтану деп атайды, ал ұрықтанған жасушасны зигота деп атайды. Ұрықтану нәтижесінде генетикалық материал жаңарады.

3. Көптеген жағдайда сүтқоректілердің бір жұмыртқасы ұрықтанады , оны момнспермиялы , ал бірнешеуі ұрықтанса поли спермиялы дейді.

2. Топтастыру.

Топтастыру арқылы прокариоттарға жалпы сипаттама беріледі

4. Тірек-сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

Білгенім

Үйренгенім

Үйренгім келеді

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Үйге: Қосарланып ұрықтану

Сабақ№________ Сыныбы_________ Күні_________

Тақырыбы: Онтогенез- организмдердің жеке дамуы

Мақсаты:

Білімділік: Онтогенезге жалпы сипаттама беру

Дамыту: Өз бетінше ізденіспен шығармашылық тұрғыда жұмыс істеуге дағдыландыру. Өз ойларын еркін де сауатты, нақты жеткізу қабілеттерін арттыру.

Тәрбиелік: Жан-жақтылыққа, ізденімпаздыққа баулу, тыңдай және сөйлей білу мәдениетін арттыру. Гигиеналық тәрбие беру

Болжамдап отырған нәтиже: Онтогенезбен танысқан тұлға.

Сабақтың типі: Жаңа білім беру сабағы

Сабақтың түрі: Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: 1. Сұрақ-жауап. 4. Б.Ү.Ү. кестесі.

2. Әңгіме-дәріс. 5. Кестемен жұмыс.

3. Топтастыру. 6. Тірек-сызбамен жұмыс.

Сабақтың көрнекілігі: Қосымша деректер, оқулық, т.б.

Сабақтың жоспары:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

2. Топтастыру.

3. Кестемен жұмыс.

4. Тірек сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушыларды түгендеу, оқу құралдарын дайындатып, зейіндерін сабаққа аударту.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

1 Мейоздың фазалары

2. Редукциялық бөліну деген не?

3. Эквационды бөліну

4. Мейоздың биологиялық маңызы

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

Эмбриология ғылымының негізін қалауда К.Бэр, А.О Ковалевский, И.И Мечников және қазақстандық И.Чагиров, Қ.Баймұханбетов сияқты ғалымдардың еңбегі өте зор.

Сарыуызы аз организмдердің ұрықтанған жасушасы толықтай бөлшектенеді. Ал сарыуызы мол мол тауық жұмыртқасының тек ұрық дискісі ғана бөлшектенеді.

Онтогенез бластула , гаструла және нейрула сатыларының негізінде дамиды.

Организмнің жұмыртқа қабығын жарып шыққаннан кейінгі дамуын постэмбриондық даму деп атайды. Ол екіге бөлінеді тура даму және түрленіп даму

4. Тірек-сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

Білгенім

Үйренгенім

Үйренгім келеді

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Үйге: Онтогенез- организмдердің жеке дамуы

Сабақ№________ Сыныбы_________ Күні_________

Тақырыбы: № 5 зертханалық жұмыс. Постэмбриондық даму

Мақсаты:

Білімділік: Онтогенезге жалпы сипаттама беру

Дамыту: Өз бетінше ізденіспен шығармашылық тұрғыда жұмыс істеуге дағдыландыру. Өз ойларын еркін де сауатты, нақты жеткізу қабілеттерін арттыру.

Тәрбиелік: Жан-жақтылыққа, ізденімпаздыққа баулу, тыңдай және сөйлей білу мәдениетін арттыру. Гигиеналық тәрбие беру

Болжамдап отырған нәтиже: Онтогенезбен танысқан тұлға.

Сабақтың типі: Жаңа білім беру сабағы

Сабақтың түрі: Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: 1. Сұрақ-жауап. 4. Б.Ү.Ү. кестесі.

2. Әңгіме-дәріс. 5. Кестемен жұмыс.

3. Топтастыру. 6. Тірек-сызбамен жұмыс.

Сабақтың көрнекілігі: Қосымша деректер, оқулық, т.б.

Сабақтың жоспары:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

2. Топтастыру.

3. Кестемен жұмыс.

4. Тірек сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Сабақтың барысы:

Мақсаты: Постэмбриондық дамудың ерекшеліктерімен танысу. Постэмбриондық дамудың биологиялық ерекшеліктерін білу.

Құрал жабдықтар. «Жорғалаушылардың дамуы», «Құрбақаның дамуы» деп аталатын сұйық препараттар мен кестелер т.б

Жұмыстың барысы: Препараттармен кестелермен берілген сұрақтарға жауап беріңдер.

1. постэмбриондық даму деген не?

2. Толық түрленіп даму деген не?

3. Омыртқалы және омыртқсыз организмнен мысал келтіріңдер.

4. Түрленіп даму деген не?

Берілген кестені толтырыңдар.

Ұрық қабаттары

Ұрық дамудың қай кезеңінде түзіледі?

Қандай ұлпалар мен мүшелер түзіледі ?