12. Билет

1.Өлшегіш құрылғының біріздендірілген (унифицирленген) сигналыТехникалық және экономикалық мәселелерді орынды шешу мақсатында басқару мен бақылау құралдарының әр түрлі өнеркәсіп салаларының автоматтандыру құралының бейімделу мен реттеу әдісі қажет.

Өнеркәсiптiк аспаптың мемлекеттiк жүйесi және автоматтандыру құралдары (ӨМЖ).

ӨМЖ–ны құрастыру негiзінің қағидалары: функционалдық белгiлер бойынша құрылымның ерекшеленуi, бұйымның номенклатурасының минимизациялауы, техникалық құралдарды блокпен-модулдiк құрастыру, жүйенің агрегаттық құрылысы, аспаптың және бергіштің үйлесімділігі.

Блок-модулді құрастыру құралының қағидасын әр түрлі функциональды жағынан қиын құрылымды өте қарапайым біріздендірілген блок пен модульдерді ұзарту мен ұштастыру арқылы жасауды мемлекеттік жүйе өнеркәсібі қамтамасыз етеді, ал жүйелердiң агрегаттық құрастыруы өлшегiш қондырғы мен кез - келген күрделi жүйенi құруға мүмкiндiк бередi.

Өлшеу құралының энергиясы мен мемлекеттік жүйе өнеркәсібінің қосалқы құрылымына байланысты дербес төрт тармақтарға бөледі: электрлік, пневматикалық, гидравликалық және қосалқы энергияны қолданушы емес. Биомедициналық өлшеу техниканың құралдары мемлекеттiк жүйе өнеркәсiбінің бiрiншi және төртiншi тармақтарына жатады.

2.Тензорезистивные преобразователи. Тензодатчик -измерительный преобразователь деформации твердого тела, вызываемой механическими напряжениями в электрический сигнал, предназначенный для последующей обработки. Бывают металлические (проволочные, фольговые, пленочные) и полупроводниковые (пластинчатые).

1.1. Металлические В основе принципа работы металлических тензорезисторов лежит явление тензоэффекта, заключающееся в изменении электрического сопротивления проводящего материала при его механической деформации. Основной характеристикой чувствительности материала к механической деформации является коэффициент относительной тензочувствительности , определяемый как отношение относительного изменения сопротивления к относительному изменению длины проводника.

3. Қан қысымының инвазивтық емес өлшемдерiнiң құралдары Қан қысымын инвазивтық емес өлшемдерiнiң барлық құралдарының жұмысында өлшеуді түрлендіру әдісі қолданады, өлшеу техникасында программалық теңестiру әдiсінiң бiр түрі қолданылады. Өлшеу түрлендіргішін жазатын әдiсiнiң схемасы 13.6-шы суретте көрсетiлетiн өлшеу құрылымның жұмысымен түсiндiруге болады. Р- ның өлшенетiн шамасының мәнi бұл жерде бағдарлама бойынша арнайы генератормен қалыптасып өзгеретiн (t ) PM- нiң шамасын теңестіруші мәнiмен (салыстыру құрылымы ) компараторда теңеседi.

13.6-шы сурет. Өлшеу түрлендіргішін жазатын әдiсті iске асыратын өлшеу құрылымның схемасы: 1 - компаратор; 2 – шаманы теңестіру генераторы; 3 - кiлт

Артерия қысымының өлшемдерiнiң аускультативтi немесе дыбыстық әдiстемесi 1905 жылы С.Коротков ұсынды, ол шынтақтың иілісі диастолалық қысым жоғалмайтын декомпрессиялық процессте систолалық пайда болатын (Коротковтың дыбысы) дыбыстар тепе-теңдiкте қолданудың мүмкiндiгi ретiнде орнатады.

Өлшеудiң аускультативтi әдiстемесiн iске асыру үшiн (13.7-шi сурет, г) мембрана немесе сынап манометрмен жабдықталған қан қысымын өлшейтiн аспап және шынтақтың иілісінде аускультатив iске асатын фонендоскоп қолданылады.

13.7-шi сурет. Артерия қысымының пальпатор және аускультативтi өлшеудi орындау әдiстерiн iске асыру схемалары: 1 - манжет; 2 - тастау шұрасы; 3-резеңке груша; 4, 5-резеңке тұрбалар; 6-сынапты манометр; 7-мембрана манометрi; 8 - фонендоскоп

Дәл қазiр белгiлi жартылай автоматты және автоматты қан қысымын өлшейтiн аспаптарды (оларды артерия қысымының өлшеуiштерi деп атайды) келесiдей ерекшелеуге болады: аускультативтi, ультра дыбысты, осциллометрлік және электрлiк.

Артерия қысымының ультра-дыбысты өлшеуiшi( 13.8-шi сурет). Оның жұмысында тепе-тең күйін анықтауы үшiн Допплер эффектi пайдаланады. Бұл құралдың манжетінде қорек көзі және ультрадыбыстың қабылдағышы болатын пьезоэлектрлік пластиналар орналасады.

13.8.сурет. Артерия қысымының ультра-дыбысты өлшеуiшiнiң схемасы : 1-пьезоэлектрлік сәуле таратқыш; 2 - манжет; 3 - күре тамыр; 4-жұмсақ мата; 5 - ультрадыбыстың қабылдағышы; 6 - корпус; 7 - басқарылатын электр клапаны; 8 - микрокомпрессор; 9 - мәлiмет бейнесiнiң құрылымы; 10-микропроцессорлық есептеуiш құрылым; 11, 15-электрондық күшейткiштер; 12 - детектор; Л?-тензорезистор қысым датчигi; 14 - араластырғыш; 16 - генераторф