9. Лаңкестер кепілдікке алған адамдардың өзін-өзі ұстау жолдарын көрсетіңіз

Терроризм идеологиялық ж\е күш қолдану арқылы жүргізілетін саяси күрес. Оның негізгі мәні урей мен күш корсету. Ягни террорды жүйелі түрде қолдануға негізделген саясат. Ланкестіктіктің екі түрі болады. Жекеленген терроризм бір екі адам арқылы іске асса ұйымдасқан терроризмде белгілі бір ұйымдардың жоспарымен дүзеге асырылады. Терроризм өз мақсатына қарай ұлттық ж\е діни түрлері көп айтылады. Мұның алғашқысы ұлт азаттық сипатта көрініс береді. Ал діни ланкестк дін аралық қақтығыстар немесе дін ішілік жан жалда қолданылады.қазіргі уақытта терролық әрекет кезінде жарылғыш заттар көп қолданып жүр.сонымен қатар мемлекеттік терроризм деген термин бар. Мұндай жағдайда халыққа азаматтарға қарсы аяусыз күш қолданылады. Саяси экстермизм дегеніміз өандай да бір асаяси әрекеттермен көз қарастардың шарықтау шегі.

10. «Жер сілкіні» ұғымына анықтама беріңіз, пайда болу себептерін атаңыз

Жер қабатының кенеттен жылжуы және жарылуы нәтижесінде серпінді тербеліс түрінде пайда болатын, орасан зор аймаққа тарайтын жер дүмпулері мен жер бетіндегі тербеліс жер сілкіну деп аталады. Жерсілкіну-жер асты дүмпуі күштерінің әсерінен Жердің беткі қыртысының тербелуі. Жер сілкінісін сейсмология ғылымы зерттейді. Оның туындауына және дамуына байланысты құбылыстарды сейсмикалық құбылыстар деп атайды.

Жер сілкінісі – геологиялық құбылыс. Олар – кез-келген жерде пайда болуы мүмкін. Жер сілкінісінің ошағы жер қойнауында қалыптасады. Геологиялық ортадағы жылжулар, бірігулер, жарылулар,ортаюлар секілді тез өзгерістер жер сілкінісінің пайда болу себебіне жатады.Әрбір жер сілкінісі кезінде осы жарылыс нәтижесінде жер қойнауында жинақталған энергияның бір бөлігі сыртқа шығарылады. Жер сілкінісінің басты себептері ретінде жер қыртысы платформаларының қозғалысы мен қимылдауын айтуға болады. Мұндай қозғалыстар орын алған аймақ жер сілкінісінің ошағы деп аталады. Ал жер сілкінісі ошағының жер бетіндегі нүктесі эпицентрі болып саналады.

Жер сілкінісінің барысында адамдар қаза болады, үйлер, жолдар, көпірлер, каналдар, тоғандар мен басқа да инженерлік ғимараттар, су құбырлары, канализация, электр беру жүйесі қирайды, байланыс желісі бұзылады, қар көшкіні, сел, сырғыма мен қопарылыс пайда болады. Тау жыныстарынан тастар құлайды, адамдарда үрей пайда болады. Сондай – ақ жер сілкінісімен бірге өрт пайда болады. Геологиялық ортаның экологиясы бұзылады, қопарылма сырғыма, сел тасқыны, т.б.шаруашылыққа қосымша залал әкеледі.

Жер сілкінісі – геологиялық құбылыс. Олар – кез-келген жерде пайда болуы мүмкін. Жер сілкінісінің ошағы жер қойнауында қалыптасады.Геологиялық ортадағы жылжулар, бірігулер, жарылулар,ортаюлар секілді тез өзгерістер жер сілкінісінің пайда болу себебіне жатады.Әрбір жер сілкінісі кезінде осы жарылыс нәтижесінде жер қойнауында жинақталған энергияның бір бөлігі сыртқа шығарылады.Жер бетінің шайқалуы сейсмикалық толқындардың нәтижесінде болады.Осындай толқындар көлемді(жер денесіне таралады) және үстінгі беттегі (жердің үстіңгі қабатын қамтитын) секілді 2 түрлі болады.Көлемді толқындар жердің үстіңгі қабатындағы толқындарға қарағанда шапшаң жүреді және де жер сілкінісінің болғандығын хабарлайтындай бақылау нүктесінде алғашқы серпіліс байқалады.Жердің үстіңгі қабатындағы толқындар бірнеше секунд кеш болады.Олар әдетте келесі қатты соққыны әкеледі.

Әр түрлі балдағы жер сілкіністерінің төмендегі белгілерінің адамдардың мінез–құлқымен іс қимылына, сілкістердің мүмкін болатын әсеріне, құрылыстар мен ғимараттардың жағдайына, жер қабатындағы табиғи құбылыстарға, жер қабатындағы және жер бетіндегі судың жағдайының өзгеру белгілеріне назар аударыңыздар.

1 балл- мүлдем байқалмайтын жер сілкінісі;

2 балл- дірілді жоғары қабаттағы кейбір адамдар ғана сезеді;

3 балл- дүмпу аз ғана адмға білінеді, терезе дірілдеп, ілме шамдар теңселеді;

4 балл- дүмпуді ғимарат ішіндегі адамдардың бәрін сезеді, ыдыс- аяқ сылдырлайды;

5 балл- дүмпуді барлық адамдар сезеді;

6 балл- діріл жүруге кедергі келтіреді, ғимарат теңселеді, сөрелерден ыдыс- аяқ құлайды, сылақтарда жарықшақ пайда болады;

7 балл- адамдарды үрей билейді, жиһаз құлайды, блоктар, каркастар, панельдер арасындағы қиылыстар жарылады;

8 балл- адамдар өзін- өзі әрең ұстайды, беткейдегі топырақта жарықшақ пайда болады, ғимараттар қатты зақымдалады, қабырғалар мен қоршаулар қирайды;

9 балл- адамдар жүре алмайды, топырақ беті жарылады, ғимараттар жаппай зақымдалады;

10 балл- ғимараттар толық қирайды;

11 балл- апат;

12 балл- жер бедерінің қатты өзгерісі.