- •«Психологиядағы математикалық әдістер» пәні бойынша емтихан сұрақтары
- •Психология мен математика ғылымдары арасындағы байланыс.
- •Полевой (далалық) эксперимент және оның түрлері.
- •Стъюдент әдісі (t - критерий) туралы түсінік.
- •Психологияда математиканың қолданылуы.
- •Гипотеза түсінігі, түрлері.
- •Психологиядағы математикалық әдістерді жіктеу.
- •Бас жиынтық және таңдау көлемі
- •Математикалық статистика туралы түсінік.
- •Орташа шамалар, түрлері, есептеу амалдары.
- •Тесттің валидтылығы.
- •Медиана және мода түсініктері.
- •Параметрлер емес кейбір критериялар.
- •Зерттеудің логикалық ұйымдастыру кезеңінің ерекшелігі.
- •Сыналушы мен экспериментаторлар
- •-Критериясы.
- •Экспериментаторға қойылатын талаптар
- •Экспериментатор мен сыналушының өзара қарым-қатынасы.
- •Сауалнама түсінігі және қолданылатын түрлері, негізгі қойылатын психологиялық талаптар.
- •Кэмпебеллдің ішкі валидтылықты таңдау факторлары.
- •Варианталар түсінігі және олардың статистикалық жиынтыққа қатысы.
- •Сұхбат әдісі және оның түрлері.
- •Өлшеу шкалалары және типтері.
- •Ассиметрия және эксцесс түсінігі.
- •Рангілеу түсінігі.
- •Бөлу заңы туралы түсінік және оның түрлеріне шолу.
- •Орташа мәндер түрлері және мода мен медиана түсінігі.
- •Мәліметтер және оның түрлері (сандық, сапалық, реттік).
- •Варианта. Жиынтық көлемі. Жиілік түсініктері.
- •Математикалық статистиканың негізгі принциптері.
- •Гипотезаны тексеру: нөлдік гипотеза және альтернативті гипотеза түсініктері.
- •Психология мен математика ғылымдары арасындағы байланыс.
- •Математикалық статистикадағы орташа мәндердің түрлері.
- •Репрезентативтілік түсінігі.
- •Медиана және мода түсініктері.
- •Таңба критериясы.
- •Эксперименталды өзара қарым-қатынасты ұйымдастыру.
- •Рангілік корреляция әдістері.
- •Психологиядағы математикалық әдістер» курсының мақсаты мен міндеті.
- •Параметрлер емес кейбір критериялар.
- •Сериялы критерия.
Экспериментаторға қойылатын талаптар. 1. Субъективизмге бармау; 2. Психологиялық дамуы қалыпты болуы керек; 3. Психологиялық сауаттылығы мен потенциалдылығы, жеке басының этикасы, психологиялық, құқықтық, этикалы нормаларды игеруі қажет.
Бөлу заңы: биномалды, нормалды, Пуассондық бөлу. Бөлу заңы варианталар мәні мен оларға сәйкес ықтималдықтар арасында байланыс орнататын математикалық арақатынас. Теориялық және классикалық бөлуді 3-ке бөледі: биномалды, нормалды, пуассондық бөлу. Биномалды бөлу – берілген жағдайдың математикалық моделі, классикалық ойынның ықтималмалдығын суреттейді. Нормалды бөлу – биномалды бөлудің шеткі жағдайларының бірі, санау санын шексіз ұлғайта алады. Тәуелсіз кездейсоқ шамалардың үлкен сандарының бөлу заңы нормалды бөлу бола алады. Кездейсоқ шаманың қосындысы бөлудің нормал заңына бағынады, ал ықтималдықтар мен әсерлер шексіз аз шаманы береді. Пуассондық бөлу – биномалды бөлуден шығарылады. Бір парамертмен суреттеледі. Бөлудің орта мәнін және кездейсоқ мәндердің шашырау өлшемін сипаттайды.
Мәнділік деңгейі. Гуманитарлық ғылымдарда мына жағдайға рұхсат етілген, екі таңдау арасындағы айырмашылықтардың соларға сәйкес популяциялардың арасындағы айырмашылықты шын мәнінде көрсете алады, ол үшін қателесу ықтималдығы 5 пайыздан аспауы керек. Осы жағдайларды айырмашылықтардың мәнділік деңгейі деп атайды. Егер осы деңгей 5 пайыздан асып кетпесе, онда біз тапқан айырмашылық шындығында популяциядағы жағдайды көрсете алады деген ықтималдықты бекіте аламыз.осыған байланысты бұл деңгейді кейде ықтималдылық табалдырығы деп атаймыз.
Ықтималдық теориясы туралы түсінік. Ықтималдылық теориясы дегеніміз – жаппай кездейсоқ құбылыстардың математикалық моделі. Ықтималдықтар теориясының алғашқы ұғымдарын дүниеге келтірген есептер сақтандыру істерін дамытуға байланысты пайда болған. Ы .т. негізін салған белгілі неміс математигі – Р. Лицес. Қазіргі кезде ы. Т көптеген ғылымдарды қолданылады: медицина, биология, косманавтика, лингвистика, психология теориясы т.б.
Экспериментаторға қойылатын талаптар
Χ – Фридман критерийі және T – Вилкоксон критерийі.
Вилкоксон критерийі Т – бір ғана зерттелінушілер тобын екі әр түрлі жағдайда зерттеуде алынған көрсеткіштерді салыстыруда қолданылады.
Фридман критерийі - бір ғана зерттелінушілер тобын үш және одан көп әр түрлі жағдайда зерттеуде алынған көрсеткіштерді салыстыруда қолданылады.
Математикалық психология және психологиялық математика. 1963 ж математикалық психология пайда болуна байланысты «математикалы психология» термині қолданысқа ие болды. 1964 ж бастап АҚШ-та математикалық психология журналы жарыққа шықты. Мате. Пси.я дамуы 2 10жылдыққа бөліп қарастырылды: 1. 1964-1973; 2. 1974-1980 ж. Алғашқы 10ж мате.қ пси.ң басты тақырыбы: үйрету, ес, математикалық сигналдарды табу, ойын теорияларын, шешім қабылдауды зерттей білуі. Сондай-ақ өлшеу теориясын, әлеуметтік топтың мінез-құлық уақыт реакциясын модельдеу секілді тақырыптар ғалымдардың еңбектерінде қарастырылды.
Эксперимент өткізу орны, уақыты, дайындық т.б. мәселелерді алдын-ала ұйымдастыру. Эксперимент өткізу орны, уақыты, дайындық т.б. мәселелерді алдын-ала ұйымдастыру туралы. Экспериментті ұйымдастыру барысында бірнеше ескертулерді ескеру қажет: 1. Іс-тәжірибе уақыты сыналушылардың субъективті жағдайына сәйкесс анықталуы керек. Бұл үшін кейде өзіндік бағалау жағдайының шкаласы – өзіндік сезіну, белсенділік, көңіл-күй шкалалары қолданылады. 2. Эксперимент өтетін орын ішкі ықпал әсерлерден оңашаланған болуы қажет. Экспериментке қатысы жоқ аппараттар болмауы тиіс. 3. Экспериментке дайындық. Іс-тәжірибе барысында қажетті аппаратура сыналушылардың көзінше икемге келтірілуі керек. Себ сыналушылардың экспериментке деген көңіл-күйінің әлсіреуі және зерттеудің міндеттері барыснда ашылуына жағдай туынтады.
Топтық таблица немесе корреляциялық тор – корриляцияға зерттелінетін өзгерген екі қатардың біріккен топтардың нәтижелері. Торда варианталармен берілген параметрлер қойылады.
Психологиядағы математикалық әдістердің жіктелуі: ұйымдастыру, эмпирикалық, статистикалық, өңдеу әдістері.
Ұйымдастыру әдісі:
-салыстыру
-лангитюдті
-кешенді
Эмперикалық әдісі:
-абцервациялық
-бақылау
-өзін-өзі бақылау
-өзін-өзі өзгерту
Эксперименталды әдісі:
-лабораториялық
-псих-қ
-пед-қ
Психодиогностикалық
-тест
-сауалнама
-сұхбат
-әңгімелесу
Проксеметриялық әдіс:
Хронометрия
Іс-әрекетті бағалау
модельдеу
кибернетикалық
матем-қ
статистикалық
Іс-әрекетті өңдеу әдісі:
-сандық
-сапалық
-интерпритация
-статистикалық
