20.Бюджеттік мекемелердін негізгі құралдарыдын жүктілеуі және құрамы

Негізгі құралдарға - өндірістік ғимараттар, басқада ғимараттар, тасымалдау құралдары, құрылғылар, станоктар, жұмыс және күш беру машиналары, жұмыс малдары және өнім беруші малдар тағы сол сияқтылар жатады.

Негізгі құралдардың есебі типтік шоттар жоспарында

2400 «Негізгі құралдар» кіші бөліміндегі төмендегі күрделі, активті шоттар бойынша жүргізіледі:  2410 - Негізгі құралдар;  

2420 - Негізгі құралдардың амортизациясы;  

2430 - Негізгі құралдардың құнсыздануынан шеккен зиян.

Кәсіпорын меншігіндегі негізгі құралдар- құрамына және атқаратын міндетіне қарай әр түрлі нысанда болады. Негізгі құралдар есебін жүргізу үшін, олардың түрлеріне, атқаратын міндетіне, өндірістік процеске қатысу сипатына, шаруашылық саласына, пайдалану дәрежесіне және меншік түріне қарай топтастыру немесе жіктеу қажет.

Негізгі кұралдар есебін жүргізудің байырғы тәжірибесіне сай негізгі құралдар түрлеріне карай мына төмендегіше жіктелуі мүмкін:

1. Жер учаскелері, ғимараттар;

2. Құрылғылар;

3. Күш беру құралдары;

4.Машиналар және жабдықтар;

5.Тасымалдау кұралдары;

6.Саймандар;

7.Өндірістік мүліктер және қажеттіліктер;

8.Шаруашылык мүліктері;

9.Өнім және жұмыс малдары. Негізгі құралдарды түрлеріне қарай жіктеу негізгі құралдар есебін жүргізуді және олардың қолда бары мен қозғалысы жөніндегі есептілік жасау үшін қажет. Өндірістік және шаруашылықтық міндет атқаруына қарай негізгі құралдар - өндірістік және өндірістік емес болып бөлінеді. Өндірістік сипаттағы негізгі құралдарға машиналар, станоктар, аспаптар, саймандар, есептеу техникалары, сондай-ақ өндірістік процеске арналған негізгі және көмекші қызмет көрсету ғимараттары немесе кәсіпкерлік қызметке байланысты қоймалар ғимараттары, тасымалдау құралдары, шаруашылық мүліктері, жиһаздар және басқада табыс келтіруге, пайда табуға арналған негізгі құралдар жатады. Өндірістік емес сипатттағы негізгі құралдар өндірістік процеске тікелей қатыспайтын, бірақта кәсіпорын еңбеккерлеріне мәдени-тұрмыстық қызмет көрсетуді қамтамасыз ететін (тұрғын үй - коммуналдық, емдеу, дәрігерлік көмек көрсету, мәдениет үйі, спорт алаңы, бала бақшалар т.с.с.) негізгі құралдар жатады. Салалық экономикаға байланысты негізгі құралдар -өнеркәсіптік, ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы, көлік, байланыс, құрылыс, сауда, қоғамдық тамақтандыру, тұрғын үй коммуналдық шаруашылығы, денсаулық сактау, білім, мәдениет, т.б.   салалар бойынша жіктеледі. Өндірістік     және    шаруашылықтық    процесте дәрежесіне  қарай   негізгі  құралдар  -  қор   құрамында пайдаланудағы, кызметі тоқтатылған, жалдағы болып бөлінеді.

21.Бюджеттік мекемелердің бас бухгалтерледің құқығы және міндеттері

Мемлекеттік мекеменің бас бухгалтері лауазымына басшы тағайындайды және босатады және мемлекеттік мекеменің басшысына тікелей бағынады.       Мемлекеттік мекеменің бас бухгалтері барлық жүзеге асырылатын шаруашылық операцияларының бухгалтерлік есеп шотында көрінуі мен бақылануын, шұғыл операцияның ұсынылуын, қаржы есептілігінің белгіленген мерзімде жасалуын қамтамасыз етеді.      Бас бухгалтер мемлекеттік мекеме басшысымен бірлесіп банк құжаттарына және материалдық құндылықтарды және ақша қаражатын қабылдау мен беруге негіз болатын құжаттарға, сондай-ақ қаржы міндеттемелері мен мемлекеттік сатып алу туралы шарттарға қол қояды. Мемлекеттік мекеменің басшысы бас бухгалтердің ұсынымы бойынша банк құжаттары мен бухгалтерлік құжаттарға қол қою құқығын уәкілетті тұлғаларға бере алады. Осы өкілеттіктер мемлекеттік мекеме басшысының бұйрықтары негізінде жүргізіледі. Бас бухгалтердің немесе оны алмастыратын тұлғаның қолтаңбасыз құжаттар жарамсыз болып есептеледі және орындалуға қабылданбайды.      Бас бухгалтер атқаратын лауазымынан босатылған (жұмыстан шығарылған, басқа жұмысқа тағайындалған, ауыстырылған) кезде Қазақстан Республикасы еңбек заңнамасына сәйкес лауазымға тағайындалған бас бухгалтерге, ал соңғысы болмаған кезде мемлекеттік мекеме басшысының бұйрығымен тағайындалған қызметкерге істерді тапсыру жүргізіледі.

Сәйкестікте заңмен “бухгалтерлік есеп туралы және қаражаттық есептіліктің” негізгі бухгалтер лауазымға тағайындалады және мекеме бастығымен лауазымнан азат болады.

Негізгі бухгалтер ұйым бағынады - бастығына және бухгалтерлік есеп басқаруының артынан, толық және ең анық бухгалтерлік есептілік дер кезінде ұсынуы жауаптылық алып жүреді.

Негізгі бухгалтер Қазақстан Республикасының заң шығаруына барлық шаруашылық операциялардың сәйкестігін қамсыздандырады, бақылау мүлік қозғалысының ар жағында және міндеттемелердің орындалуымен.

Негізгі бухгалтер талаптары шаруашылық операциялардың деректі дайындауымен және қажетті құжаттардың бухгалтериясына ұсынуға және мәлімдеулерді ұйым барлық қызметкерлері үшін міндетті.

Мекемеде барлық бухгалтерлік құжаттар, байлаулылар қаржыландыру жоспары атқаруымен қаражаттық құралдармен мекеме бастығымен және негізгі бухгалтермен қол қояды.

Мекеме бастығы аралық келіспеушіліктердің оқиғасында және негізгі бухгалтермен бөлек операциялармен алғашқы есептік құжаттар атқаруға олардың үстілерімен қабылданған бола алады мекеме бастық жазбаша рұқсаттары, бухгалтерлік есепке олар туралы тап осы сондай операциялардың зардабына арналған толық жауаптылық және қосу алып жүреді және есептілік.

Негізгі бухгалтер бухгалтерия қызметкерлеріне арналған лауазымды нұсқаулар бекітеді.

Орындалусыздың артынан өз міндет немесе - орындалуы негізгі бухгалтер заң шығарумен сәйкестікте жауаптылықты алып жүреді.

Белгіленген негізгі бухгалтерге жаңадан негізгі бухгалтер босатуы жанында істердің беруі шығарылады, барысында қайсының бухгалтерлік есеп күй-жағдай тексеруі шығарылады және анықтықтың есеп беру тап осылардың акті құрастырушысымен, бастықпен бекітілетін органның.