30.Орта шамалар, олардың түрлері. Өлшемді орта

арифметикалық шаманы есептеу әдістемелері.

Орта шама – жиынтықтың сандық белгілерін сипаттайтын қорытынды мөлшер.Түрлері : Орта арифметикалық,орта квадраттық,орта үйлесімдік.

Өлшемді орта арифметикалық шаманы есептеу формуласы :

М =∑v*p\n

Егер әр вариантаның жиілігі біркелкі болмай кездессе және бақылау санының қосындысы көп болса(n>30)пайдаланылады.

31. Бір- бірімен байланысты жиынтықтар туралы түсінік, олардың айырмашылығының мәнділігін анықтау үшін қолданатын критерилер(белгілер критериі, максимум критерий, Вилкоксон критериі).

Тәуелді таңдамалар (жұп байланысқан таңдамалар) үшін Уилкоксон Т-критерийі қолданылады. Дейінгі және кейінгі мәндердің жұп айырмашылықтары есептелінеді. Жұп айырмашылықтар таңбасы алынбай бір қатарға ранжирленеді (ең кіші абсолютті айырма (таңба қарастырылмайды) бірінші ранг алады, бірдей мәндерге бір ранг беріледі). Жеке түрде оң (Т+) және теріс (Т-) айырмашылықтардың рангілерінің суммасын есептейді. Осындай екі сумманың таңбасына қарамай кішісін критерий ретінде алады.

32. Статистикалық зерттеу бағдарламасының негізгі сұрақтары. Статистикалық кестелердің түрлері.

Негізгі сурактары.

1.Бақылаудың бірлігі болмаса,негізгі белгілерді анықтау

2.есепке алынатын қосымша белгілердің тізімі

3.алғашқы статистикалық құжаттың нұсқасы

4.топтастыру тәсілдерін іріктеу және таблицалардың нұсқасын жасау.

Кестелердің түрлері.3 түрі :

1.Жай статистикалық кесте:онда тек қана бир статистикалық бастауыш болады,барлық мәліметтер бір белгімен алынады.

2.Топтастық статистикалық кесте.Оның бир статистикалық бастауышы және бір-бірімен байланысы жоқ бірнеше белгілер статистикалық баяндауыштың құрамында болады.

3.Қисындастыру статистикалық кесте.Оның бір статистикалық бастауышы және бір-бірімен байланысты бірнеше белгілер статистикалық баяндауыштың құрамында болады.

33.Варияциялық қатар анықтамасы, түрлері және олардың негізгі белгілері ( варианта, жиілік, бақылау саны және т.Б.).

Зерттелетін белгінің сандық мөлшерлерін жоғарылату немесе төмендету ретімен орналастыру.Қарапайым және топтастырылған түрлері бар.Қарапайым түрінде әрбір варианта бөлек беріледі,ал топтастырылған түрінде бірнеше сандық маңызы бірдей варианталар бір топқа топтастырылып,топқа кіргізілген варианталардың барының жиілігі қосылады.

34.Корреляция коэффицентін рангылы әдіспен есептеудің негізгі

Кезеңдері.1.Салыстырылатын белгілерден қатар құру,қатарды х немесе у деп белгілейміз.Бірінші қатаррдың х белгісін өсу немесе төмендеу бойынша реттік санмен белгілеу ,екінші қатардың у мағынасын бірінші қатардағы мағынасына сәйкес келетіндей қарсысына қою керек.

2.Әрбір белгінің өлшемін рангілі номермен белгілеу керек,оны х1 және у1 дейміз.Рангілі қатарда белгінің бірдей мөлшері болса,осы мөлшердің реттік номерлерінің қосындысының орташа саны деп алуға болады.3.х1 және у1 арасындағы рангілердің айырмашылығын анықтау д=х1-у1

4.Әрбір рангінің айырмасын квадратка алу.

5.Рангінің айырмасының квадраттарының қосындысын табу.