- •Қышқыл атауларының жасалуы
- •Оксид атауларының жасалуы
- •Аударыңдар
- •Iі. Берiлген сөздер негiзiнен қышқыл атауларын жасаңдар
- •Iiі.Берiлген элементтермен оксидтер атауларын жасањдар
- •IV. Рецептердi аударыңдар
- •Тұздар атаулары :
- •Көмiртектiк радикалдар атауларында қолданылатын сөздiк бөлiктер
- •Рецептегi қысқартулар
- •Химиялық мағынаны беретiн сөздiк бөлiктер
- •I.Аударып, iлiк септiгiне қойыңыз
- •Сан есiм, үстеу, есiмдiк, шылау, жалғаулық Тақырыптың оқытылу мақсаты:
- •Үстеу – Adverbium
- •Рецепте жиi қолданылатын үстеулер:
- •Студенттердiң өздiк жұмысына арналған жаттығулар Оқылу ерекшiлiктерi. Екпiн.
- •Грек терминоэлементтерi
- •2 Септеу түрi.
- •Грек терминоэлементтерi.
- •Грек терминоэлементтерi.
- •Шырайлар
- •Грек терминоэлементтерi
- •Клиникалық терминологияға арналған жаттығулар
- •Фармацевтiк терминологияға арналған жаттығулар
- •Мазмұны:
- •Жанатаев Қазақбай Әбдуәліұлы Латын тілі.
Грек терминоэлементтерi.
1.Терминдер мағынасын түсiндiрiңдер.
a)
Pulmologia Nephrologia Angiologia Oncologia |
Stomatologia Haemotologia Splanchnologia Osteologia |
Cardiologia Dermatologia otorhinolaryngologia |
b)
Haemocultura Haemogramma Haemoglobinum Haemopericardium |
Haemophilia Haematoma Haemangioma Haemostasis |
Haematocoelia Haemophthalmus Haematuria Haematemesis |
c) d)
Hyperaemia Anaemia Leukaemia Glycaemia Hydroemia Polycytaemia |
Pyometra Pyosalpinx Pyoovarium Pyocolpus Pyodermia Empyaema |
Stenocardia Tachycardia Bradycardia Extrasystolia Asystolia Arhythmia |
2.Терминдердi жасањдар.
arthr (0) - буын мағынасын беретiн теримноэлементпен сөз тiркестерiн жасаңыз
буындардың қабынуы
көптеген буындардың қабынуы
барлық буындардың қабынуы
жамбас-бөкселiк буындардың созылмалы қабынуы
буындарды тексеру
операция жолымен буынды қалпына келтiру
b) ectomia – операция жолымен кесiп алып тастау мағынасын беретiн сөзбен терминдер жасаңдар.
Аяқты Өкпенi Бүйректi Көк бауырды Соқыр iшектi |
Операция жолымен кесiп алып тастау
|
mycosis – саңырауқұлақшамен ауру мағынасын беретiн сөзбен терминдер жасаңдар.
Терiнiң
Тырнақтың
Саңырқулақшамен ќұлақтың
ауруға шалдығу бронхтың
itis, itidis - қабыну мағынасын беретiн ж±рнақпен терминдер жасаңдар
өкпенiң бүйректiң бүйрек қалқаншасының терiнiң сүйектiң шемiршектiң терi бездерiнiң сүйек пен сүйектi мидың жұмсақ ми қабығының қатты ми қабығының ми қабықтарының көк бауырдың лимфалық тамырдың |
қабынуы |
2.Латын тiлiнде жазыңдар
Спленомегалия Лапаротомия Уремия Макросомия Пиелектазия Дерматомикоза |
Липома Нефропатия Остеонефроза Токсемия Нефролитиаза Торакоцептеза |
3.Латын тiлiне аударыңдар.
Қуық пен бүйрек калқаншасының жедел қабынуы, iш пердесi қуысын ашқан кездегi жағдай, жүктi әйелдердiң бүйрек ауруы, он жақ бүйректi кесiп алып тастау, аппендикстiң жедел қабынуы, қан құрамында қанттың болуы, пульстiң жиi соғуы, ортанғы құлақтың iрiңдi қабынуы, төтенше пневмоторакс
3-септеу түрi грек жұрнақтары
1. Еске тұсiрiңдер.
a)
Itis, itidis - қабыну жұрнағымен берiлген сөздер әйел тегiнде (f), сөздердiң жалғауларын қойыңдар.
Bronchitis_________________
Gastritis chronic____________
Peritonisis diffus____________
Colitis ulceros______________
Otilis medi_________________
Appendics perforativ_____________
Meningitis seros _________________
Cholecystisis calculos _____________
Post+Acc.- сөз тiркестерiн аудар, жалғауларын қойыңдар.
Post encephalit ________ epidemic _________
Endocardit __________ infectios ___________
Stomatit ___________ulceros _____________
Pleurit ____________excudativ____________
Myocardit__________toxic_______________
b) ma, matis; ema, matis; oma, matis жұрнақтарымен берiлген сөздер, әруақытта орта текке жатады. Жалғауларын толықтырыңдар.
Oedema acut _______________
Emphusema chronic__________
Systema nevros_____________
Glaucoma primar ____________
Coma diabetic_______________
Eczema allergis______________
Propter+Acc.- сөз тiркестерiн аударыңдар.
Porter traum_________mechanic__________
Myom________uter_______________
Carcinom_______hepat____________
Adenom________pulmon__________
c) osis, is; asis, i; esis, is; isis, is – ж9рнақтарымен берiлген сөздер әр уақытта әйел тегi. Жалғауларды толықтырыңдар.
dosis curativ________________
crisis hypertonic______________
neurosis hysteric_____________
paralysis progressiv____________
prognosis optim_______________
haemorrhoides extern___________
stenosis acut__________________
necrosis pancreatic_____________
mononucleosis infectios_________
stomatomycosis diffus__________
post toxicos _________________
cris____________________
thrombos_______________
anamnes________________
cyanos_________________
2.Жекеше және көпше түрдегi формаларын тауып орнына қойыњдар.
a) Nom.sg. b) Nom.pl.
Doses minimae Psychoses postoperative Symptomata morbi Prognoses dubiae Synchondroses cranii |
Crisis gastrica Dosis toxica Haemotoma thoracis Metastasis carcinomatosa Diaphycis ossium |
c)
Nom.sg. |
Gen.sg. |
Nom.pl. |
Basis |
|
|
|
Traumatis |
|
|
|
Oedemata |
Harpes |
|
|
3.Қазақ тiлiне аударыңдар.
а) b)
Laesio iridis Emphysema pulmonum Pleuritis fibrinosa Aneurysma aortae Anamnesis morbi |
Erythema cutis Hyperemesis gravidarum Lichen ruber planus Hydrothorax dexter Coma hepaticum |
с) d)
Glaucoma epidemica Parotitis epidemica Polyposis uteri Oedema laryngis Cirrhosis atrophica hepatis |
Aether pro narcosi Emphysema subcutaneum Stenosis oesophagi Pneumothorax traumaticus Echinococcosis pulmonis |
4. Латын тiлiне аударыңдар..
Ас қорыту жүйесi, өкпе мен мидың iсiнуi, ұшбасты нервтiң параличi (сал болуы), бастың гематомасы, кеуде, клеткасын ашу, қолқалық қақпаның стенозы
бас сүйегi негiзiнiң сынығы, бауыр артериясының аневризмасы.
3-септеу түрi. Сын есiмдер
1. –alis, e -aris, e - жұрнақтары қатысты, тиiстi деген мағынаны бередi. Берiлген сөздерден осындай мағына беретiн сын есiмдер жазыңдар..
Arteria, ae, f - артерия ____________________alis, e
Maxilla, ae, e – жоғарғы жақ ____________________alis, e
Mandibula, ae, f – төменгi жақ ____________________alis, e
Dorsum, i, n – арқа ____________________alis, e
Occiput, itis, n – шүйде ____________________alis, e
Frons, frontis, f – маңдай ____________________alis, e
Latus, eris, n – бiр шетi ____________________alis, e
Pectus, oris, n – кеуде ____________________alis, e
Abdomen, inis, n – iш, құрсақ ____________________alis, e
Pulmo, onis, m - өкпе ____________________alis, e
Ren, renis, m – бүйрек ____________________alis, e
Articulatio, onis, f - буын ____________________alis, e
2. formis, e - ұқсас, тәрiздi мағынасын бередi, осы жұрнақпен сын есiмдер жасаңдар.
____________formis, e – крест тәрiздi (crux, crucis, f - )
____________formis, e – орақ тәрiздi (falx, falcis, f - )
____________formis, e – жiп тәрiздi (fulum, i, n - )
____________formis, e - алмұрт тәрiздi (pirum, i, n - )
____________formis, e - құрт тәрiздi (vermis, is m - )
____________formis, e - кеуек тәрiздi (fungus, i, m - )
3. –bilis, e – мүмкiндiк пен қабiлетiн бiлдiретiн жұрнақ, осы жұрнақпен сын есiм жасаңдар..
Sana ________ - емделедi Insana________ - емделмейдi Opera________ - операция жасауға болады Inopera________ - операция жасауға болмайды Infuldi________ - қан құю үшiн |
Soly________ - ерiтiледi Insoly________ - ерiтiлмейдi Sensi_________ - сезедi Insensi_________ - сезбейдi Injecta_________ - инжектир леу үшiн |
4.Жекеше және көпше түрлерiн тауып орнына қойыңдар.
a)Nom.sg. Nervi spinales Ossa temporalia Musculi intercostales Glandulae salivales Remedia trtanquillantia Pulveres simplices |
b)Nom.pl. Margo lateralis Os breve Arteria perforans Vas afferens Foramen sacrale Musculus biceps |
5.Қазақ тiлiне аударыңдар
а) b)
Canalis inguinalis Hydrothorax bilateralis Ferbis puerperalis Herpes labialis Arteria suprarenalis media Vena centralis retinae |
Insufficienta renalis Medulla spinalis Fluor vaginalis Cataracta senilis Uterus bicornis Ulcus perforans |
с) d)
Infectio viralis Gastrectomia totalis Radiculitis lumbosacralis Liquor celebrospinalis Iniectio intramuscularis Uterus infantilis |
Tabulettae afferverscentes Ligamenta vocalia Dentes permanentes Coniunctivitis catarrhalis Cirrhosis portalis hepatis Stenosis valvulae mitralis |
