- •М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті
- •5В011300-«Биология» мамандығы бойынша кредиттік оқу жүйесінде оқитын студенттерге арналған Экология және тұрақты даму
- •Пәнінің оқу-әдістемелік кешені Курс – і
- •Барлығы – 90 сағат Орал, 2013 ж.
- •Пәннің типтік оқу жоспары
- •2. Пән бойынша оқыту бағдарламасы - sillabus
- •Дәрістің мазмұны:
- •Әдебиеттер:
- •Дәрістің мазмұны:
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •Дәрістің мазмұны:
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •Дәріс мазмұны:
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •Дәріс мазмұны:
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •Дәріс мазмұны:
- •Әдебиеттер:
- •Ожсөж 12: Сукцессия.
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •Дәріс мазмұны:
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •Дәріс мазмұны:
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •Дәріс мазмұны:
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •Дәріс мазмұны:
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •Дәріс мазмұны:
- •Әдебиеттер:
- •Сөж 24: Қазақстандағы радиациялық жағдай Әдебиеттер:
- •Дәріс мазмұны:
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •2.5. Әдебиеттер тізімі:
- •3. Пән бойынша тапсырмаларды орындау және тапсыру
- •4. Пәннің оқу-әдістемелік қамтамасыз етілуі картасы
- •5. Дәрістік кешен (дәріс тезистері, көрнекілік, таратылу материалдары, қажетті әдебиет тізімі)
- •Дәрістің мазмұны:
- •Дәрістің мақсаты: Экология пәнінің даму тарихы, бөлімдері және зерттеу әдістері туралы жалпы түсінік беру.
- •2 Кредит сағат
- •2. Бейсенова а.С., Шілдебаев ж.Б., Саутбаева г.З. Экология, Алматы, Ғылым, 2001; 72 б.
- •3. Оспанова г.С, Бозшатаева г.Т. Экология.- а., Экономика, 2002.
- •Дәріс мазмұны:
- •Дәріс мазмұны:
- •Дәріс мазмұны:
- •Дәріс мазмұны:
- •Дәріс мазмұны:
- •Дәріс мазмұны:
- •Дәріс мазмұны:
- •Халықаралық Қызыл Кітап. Қр-ның Қызыл Кітабының даму тарихы.
- •Дәріс мазмұны:
- •6. Семинар (практикалық) сабақтардың жоспары
- •7. Пәнді оқыту жөніндегі әдістемелік нұсқаулар. Семинар
- •Экологиялық мониторинг.
- •Экологиялық менеджмент, аудит, сертификация
- •Экологиялық білім беру
- •Пәнді оқыту жөніндегі әдістемелік нұсқаулар.
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •8. Типтік есептеу, графикалық жұмыс, лабораториялық жұмыс, курстық проект(жұмыс) орындалуы бойынша әдістемелік нұсқаулар (Оқу бағдарламасы бойынша жоспарланбаған).
- •9.2. Реферат тақырыптары:
- •10. Оқу, өндірістік және дипломалды сараманды өткізу жөнінде әдістемелік нұсқаулар және есеп құжаттарының түрі (егер пән бойынша қажет болса.)
- •11. Студенттің оқу жетістіктерін бақылау және бағалау материалдары (бақылау тапсырмалары, тестілік тапсырма, өзін-өзі даярлау сұрақтар тізімі, емтихандық билеттер және т.Б.)
- •«Білімді бағалау схемасы»
- •Тест сұрақтары: Аутэкология
- •Атмосфера қандай қабаттардан тұрады: a) Биосфера, ноосфера.
- •Студенттердің білімін тақырыптар бойынша тексеру және емтихан сұрақтары
- •3. Емтиханға дайындық сұрақтары.
- •Тест сұрақтары
- •12. Оқу сабақтарының бағдарламалық және мультимедийлік қамтамасыздандыру (пәннің мазмұнына қарай). Поәк шығыс мәліметтері және мекен-жайы көрсетілуі қажет – кітапхана, кафедра т.Б.
- •13.Арнаулы аудитория, кабинет және лаборатория-лар тізімі.
Тест сұрақтары
1.Экология терминін енгізді?
А) Линней
В) Вернадский
С) Аристотель
Д) Геккель
2. Аталған ғалымдардың қайсысы минимум заңын тұжырымдаған:
А) Ю.Либих
В) А.Тенсли
С) В.Вернадский
Д) Г.Гаузе
3. Аталған ғалымдардың қайсысы толеранттылық заңын тұжырымдаған:
А) В. Вавилов
В) В. Шелфорд
С) В. Сукачев
Д) Б. Коммонер
4. Биомассаның жиналуында қай ағзаның ролі зор:
А) Микроорганизмдер
В) Жануарлар
С) Өсімдіктер
Д) Жануарлар мен өсімдіктер
5. Төменде аталған өзара қарым-қатынастардың қайсысы жыртқыштыққа жатады:
А) Бунақденелілер гүлдің нектарымен қоректенеді
В) Иесінің денесінде биттер тіршілік етеді
С) Қасқырлар ұсақ шөп қоректілермен қоректенеді
Д) Микроорганизмдердің ішекте тіршілік етуі
6. Паразитизмге мысал келтіріңіз
А) Қыналар
В) Сиырдағы бауыр сорғыш құрттар
С) Ара мен гүл
Д) Саңырауқұлақтар
7. Бәсекелестікке қайсысы мысал бола алады;
А) Қорек ұстаған қасқырлар
В) Акула және жабысқақ балық
С) Ағаштар мен микоризалы саңырауқұлақтар
Д) Қыналар
8. Төмендегі ағзалардың ішіндегі консументтерге жатпайтынын атаңыз:
А) Бақа
В) Жылан
С) Микроорганизм
Д) Бүркіт
9. Толеранттылық бұл:
А) Ағзаға тұздың жиналуы
В) Тұрақсыздығы
С) Адаптация
Д) Ағзаның төзімділігі
10. Жануартекті қорекпен қоректенетін организмдер жататын топтар:
А) Зоофагтар
В) Монофагтар
С) Фитофагтар
Д) Эктомофагтар
11. Тірі ағзалардың өзара қарым-қатынасы:
А) Әлеуметтік факторлар
В) Абиотикалық факторлар
С) Антропогендік факторлар
Д) Биотикалық факторлар
12. Жарықтың ұзақтығымен кезеңінің әсеріне байланысты организмнің қызметімен морфологиялық, биохимиялық, физикалық қасиетінің ырғақты өзгерісі
А) Бүлікті ырғақ
В) Жылдық ырғақ
С) Фотопериодизм
Д) Тіршілік ырғақ
13. Гомойотермді ағзалар:
А) Дене температурасы тұрақты
В) Дене температурасы тұрақсыз жануарлар
С) Дене температурасы өзгергіш жануарлар
Д) Дене температурасы тұрақты, қолайсыз кезеңде ұйқыға кететін жануарлар
14. Пойкилотермді ағзалар:
А) Дене температурасы төмен жануарлар
В) Дене температурасы тұрақты жануарлар
С) Дене температурасы тұрақыз жануарлар
Д) Дене температурасы тұрақты, қолайсыз кезеңде ұйқыға кететін жануарлар
15. Жердің су қабаты қабаты қалай аталады:
A) Литосфера
B) Атмосфера
C) Биосфера
D) Гидросфера
16. Озон қабаты:
A) Ультракүлгін сәуледен қорғайды.
B) Жердің жылуын жібермейді
C) Өндірістік ластануды түзеді.
D) Ластаушы заттарды ыдыратады.
17. Ағзаның қоршаған ортаға бейімделуі:
A) Гомеостаз.
B) Сукцессия.
C) Адаптация.
D) Климакс.
18. Су түбін мекендейтін жануарлар жиынтығы:
А) Зообентос
В) Нектон
С) Зоопланктон
Д) Фитобентос
19. Топырақты мекендейтін организмдер:
А) Атмобионттар
В) Эдафобионттар
С) Гидробионттар
Д) Амфибионттар
20. Жер бетінің ауа қабаты:
А) Педосфера
В) Гидросфера
С) Литосфера
Д) Атмосфера
21. Жер бетіндегі өсімдіктер синтездейтін органикалық заттар, бұлар:
А) Ақуыздар
В) Майлар
С) Көмірсулар
Д) Нуклейн қышқылдары
22. Жердің қатты қабаты:
A) Биосфера
В) Литосфера
С) Гидросфера
D) Атмосфера
23. Адамның тірі табиғи ортасын құрайды:
A) Топырақ
B) Микроағзалар, өсімдіктер, жануарлар
С) Тау жыныстары
D) Атмосфера
24. Адамның қоршаған ортасының табиғи компонентіне кіреді:
A) Тірі және тірі табиғат
B) Өлі табиғат
С) Тірі табиғат
Д) Жануарлар әлемі
25. Топырақта тіршіліктің таралу шегі:
A) 50 км
B) 5 м
C) 4 км
D) 55 м
26. Бір түр екінші түр арқылы тіршілік ету барысында оған зиян әкелумен қатар, өліміне себеп болады:
A) Аменсализм
B) Паразитизм
C) Коменсализм
D) Мутуализм
27. Бір түр екінші түрдің жемтігіне айналатын қарым-қатынас:
A) Жыртқыштық
B) Аменсализм
C) Коменсализм
D) Мутуализм
28. «Популяция» терминін ғылымға енгізген кім:
А) А.Тенсли, 1935.
В) В.Н.Сукачев, 1940.
С) В.Л.Иогансен, 1903.
Д) К.Леруа, 1927.
29. Демэкология зерттейді:
А) Популяцияны
В) Биосфераны
С) Бірлестікті
Д) Дараны
30. Биоценоздардың бірқалыпты ауысуы:
А) Эволюция
В) Сукцессия
С) Конверция
Д) Синузия
31. Синэкология нені зерттейді:
А) Популяцияны
В) Дараларды
С) Бірлестікті
Д) Биосфераны
32.Органикалық қалдықтарды бұзатын саңырауқұлақтар мен микроорганизмдер
А) Консументтер
В) Продуценттер
С) Редуценттер
Д) Ет қоректі жануарлар
33. Қоректік тізбек дегеніміз не:
А) Бір биотопты мекендейтін жануарлар тобы
В) Ұқсас биотоптар жиынтығы
С) Бір – бірін жейтін жануарлар
Д) Энергияның бір деңгейден екінші деңгейге өтуі;
34. Күннің жарық энергиясын сіңіруге қабілетті өсімдік организмдері:
А) Гетеротрофты
В) Хемотрофты
С) Фотоавтотрофты
Д) Автотрофтар
35. Су түбін мекендейтін жануарлар жиынтығы
А) Зоопланктон
В) Нектон
С) Зообентос
Д) Фитобентос
36. Өсімдікпен қоректенетін организмдер:
А) Монофагтар
В) Полифагтар
С) Зоофагтар
Д) Фитофагтар
37.Қоршаған орта күйін және биосферамен экожүйеде жүретін процестерді ұзақ бақылайтын жүйе:
А) Мониторинг
В) Модификациялау
С) Модельдеу
Д) Менеджмент
38. Жануартекті қорекпен қоректенетін организмдерге жататын топтар:
А) Фитофагтар
В) Монофагтар
С) Зоофагтар
Д) Эктомофагтар
39.Табиғаттың өлі және тірі элементтері арасындағы тұрақты өзара байланыс негізінде қалыптасқан тірі организмдер бірлестігімен олардың тіршілік орта тұтастығы:
А) Популяция
В) Экожүйе
С) Биосфера
Д) Биоценоз
40. Дайын органикалық заттармен қоректенетін ағзалар:
А) Автотрофтар
В) Гетеретрофтар
С) Продуценттер
Д) Редуценттер
