Polityka kraju eksportującego kapitał – popieranie ekspansji kapitałowej własnych firm

Polityka popierania eksportu inwestycji zagranicznych prowadzona jest w trzech wariantach:

1. informacja i pomoc techniczna

Informacji udzielają inwestorom agencje rządowe lub wyspecjalizowane banki państwowe. Są to informacje o sytuacji ekonomicznej, o kosztach czynników produkcji, o przepisach prawnych i postępowaniu administracyjnym w kraju ewentualnej lokaty. Programy promocji inwestycji zagranicznych dostępne są w formie publikacji, seminarium, konferencji, wystaw handlowych oraz misji inwestycyjnych realizowanych w formie podróży grup biznesmenów i urzędników państwowych do innych krajów lub przyjmowania zagranicznych delegacji z przyszłych miejsc inwestowania.

2. kojarzenie partnerów inwestycyjnych

Bardziej bezpośrednią interwencją jest działalność kojarząca poszczególnego inwestora z konkretną okazją inwestowania. W szerszy sposób pokazuje ona potencjalne sektory inwestowania w kraju goszczącym licząc na inwestorów, którzy poszukują specyficznych projektów. Ponadto w wielu krajach rozwiniętych przewidziane są tzw. studia nad wykonalnością projektu zwykle pokrywające około połowy kosztów ostatecznej decyzji inwestycyjnej. Niektóre programy także oferują pomoc w rozpoczęciu inwestycji. Szczególnie dla mniejszych lub mniej doświadczonych inwestorów. Może to być pomoc w znalezieniu źródeł finansowania dla projektu, przygotowania dokumentów prawnych, przystosowaniu technologii do warunków kraju goszczącego i szkoleniu personelu lokalnego.

3. Bezpośrednia pomoc finansowa I ułatwienia fiskalne oraz ubezpieczenie inwestycji.

Zapewniona jest przez różne typy instytucji finansowych, które łączą pomoc krajom rozwijającym się z poparciem dla prywatnych projektów inwestycji bezpośrednich pochodzących z krajów OECD. Powstają w tym celu korporacje finansowania rozwoju, które mogą zapewnić finansowanie inwestycji bezpośrednich, kierowanych do krajów rozwijających się poprzez pożyczki długoterminowe i emisję akcji. Udział w takich korporacjach zmniejsza ryzyko i pomaga w finansowaniu projektu. Ponadto zarówno kraj inwestora jak i kraj goszczący chętnie powierzają takiej korporacji wykonanie ekspertyz technicznych i orientacji rozwoju.

Np. niemiecka korporacja rozwoju, niemiecka korporacja pożyczek odbudowy i rozwoju itp. Na szczeblu EWG w 1988 roku powstał tzw. Program partnerów inwestycyjnych Wspólnoty Europejskiej. Ma on zapewniać pomoc finansową w celu zwiększenia inwestycji bezpośrednich dokonywanych przez przedsiębiorstwa unijne za granicą, szczególnie w Ameryce Łacińskiej, Azji i krajach śródziemnomorskich (finansowanie joint-ventures i długoterminowych umów licencyjnych). Pomaga w sfinansowaniu wszystkich rodzajów projektów, także wydatków na siłę roboczą i pomoc techniczną. Z programu tego korzystać mogą przede wszystkim małe i średnie przedsiębiorstwa, aby umożliwić im inwestowanie za granicą. Równocześnie EBI rozszerzył swoją działalność finansową w formie pożyczek i gwarancji dla inwestycji bezpośrednich dokonywanych przez inwestorów z UE w krajach Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) oraz w krajach śródziemnomorskich. Finansowanie EBI ma charakter uzupełniający. Z pożyczek banku finansowane są konkretne projekty inwestycyjne zarówno w sektorze prywatnym jak i publicznym. Pożyczka nie może zostać wykorzystana na: przejęcie innej firmy ani na podwyższenie kapitału zakładowego, co ogranicza możliwość jej wykorzystania przez inwestorów. Przyznana jest na okres od 7 do 20 lat lub dłużej. Ułatwia firmom unijnym dokonywanie inwestycji długoterminowych za granicą. W 1994 roku powstał Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI), który udziela gwarancji na finansowanie długoterminowych projektów inwestycyjnych między krajami unii w dziedzinie transportu, telekomunikacji, przesyłania energii elektrycznej oraz wspierania małych i średnich przedsiębiorstw. udziałowcami EFI są EBI w 40%, UE w 30%, a pozostałe 30% udziałów należy do banków i instytucji finansowych w poszczególnych krajach członkowskich. Gwarancje EFI obejmują do 50% kosztów projektu inwestycyjnego.

Narodowe programy zabezpieczenia inwestycji istnieją w większości krajów rozwiniętych w celu zapewnienia pokrycia strat związanych z wywłaszczeniem, wojną i ryzykiem repatriacji. Przybierają one formę gwarancji rządowych. Niektóre programy ubezpieczenia inwestycji wymagają od bezpośrednich inwestycji zagranicznych objętych ochroną aby przynosiły korzyści ekonomiczne. Takie jak: tworzenie nowych miejsc pracy i dochód dla kraju rodzimego, albo służyły innym interesom narodowym. Wśród krajów UE tego rodzaju wymagania swoim inwestorom stawiają: Belgia, Francja i Niemcy.

Kraje UE oprócz własnych przepisów liberalizujących przepływy kapitału tworzą też programy popierania inwestycji według standardów OECD. Spośród wszystkich krajów członkowskich UE jedynie Niemcy i Włochy zapewniają swoim inwestorom wszystkie formy poparcia inwestycji zagranicznych. Niemcy szczególnie rozbudowały programy promocji inwestycji bezpośrednich w krajach rozwijających się oraz w krajach Europy Ś-W. Najmniej form popierania stosują formy Wielkiej Brytanii i Danii. Mimo to Wielka Brytania jest jednym z największych eksporterów inwestycji bezpośrednich na świecie. W połowie lat 90tych UE zwróciła szczególną uwagę na rejon Azji jako teren handlu i inwestycji dotychczas zaniedbany pod względem kontaktów gospodarczych. Władze UE zalecają krajom członkowskim zniesienie barier utrudniających handel i inwestycje bezpośrednie. 1.04.1996 roku w Genewie został opracowany wspólny raport przez KE i ONZ na temat inwestycji europejskich w Azji. Raport zawiera ocenę możliwości inwestycyjnych w tym regionie dla inwestorów z UE, informacje na temat sytuacji politycznej, prawnej, struktury gospodarczej oraz programów popierania wzajemnych inwestycji gospodarczych.

Granica między tymi kategoriami nie jest stała. Często pomoc techniczna wiąże się też z pomocą finansową.