162.Атеросклерозбен(20)жақсарады

Бұны ауызда өт қышқылы көбеюі үшін жасайды. өт қышқылының синтезіне холестерин қолданылатыны үшін ағзадан өт қышқылы көп шыққан сайын соншалықты осы қышқылдың жаңа молекуласының синтезіне холестерин көп керек болады. Атеросклероз (atherosclerosіs; гр.athrа — ботқа және sklrsіs — қатаю) — қан тамырларының ішкі бетіне холестериннің сіңіп, жиналып, түйін тәрізді шоғырланып қалуы. Холестерин сіңіп қалған орын бастапқы кезде сары жолақ дақ түрінде болса, келе-келе қатайған түйінге айналады.

1. Өт қышқылдары бауырда холестериннің ыдырауы нәтижесінде түзіледі.

2. суық сусындар, тұзды тағамдар, бал, тәтті өнімдер, көкөністер, қабықты жемістер, қара нан, қарақұмықты ботқа, айран, қара өрік, шие, қарақат, қызанақ, қырыққабат

191.А және Д витамин (22)неліктен Майда ерітін витаминдер организмде қор ретінде жиналады. Барлық витаминдер майда және суда еритіндер деп екі топқа бөлінеді.1)Майда еритіндерге А, D, Е, К витаминдері жатады.Суда еритін витаминдерге С, РР және В тобындағы барлық витаминдер жатады. соңғы кезде витаминдерді классификациялап үлкен 4 топқа боледі: алифатты , алициклды, ароматикалық, гетероциклды,2)Майда еритін витаминдерА витамині (ретинол) ағзаның өсуіне, дамуына әсер етіп, түрлі ауруларға қарсы тұра алу әрекетін арттырады. Іңірде, түнде көруді жақсартады. А витамині шаштың, тырнақтың өсуі мен терідегі жасушалардың мүйізденуіне әсер етеді. Ол жетіспегенде тері құрғап жарылып, түсі күңгірттенеді. Май бездерінің құрамы өзгереді, көздің касаң кабығы бұзылады. Адам іңірде, түнде нашар көреді. Бұл ауруды ақшам соқыр(куриная слепота) деп атайды. А витамині бауырда, сүтте, жұмыртканың сарысында көп болады. Өсімдіктердің кызыл, сары жемістерінде,сәбізде, кызанақта, өрікте, асқабақта кездеседі. А витаминінің ағзаға қажет тәуліктік мөлшері 2,5-10,5 мг.D витамині (кальциферол) адамның терісінде күннің ультракүлгін сәулелерінің әсерінен түзіледі. Ол кальций мен фосфордың ішектен бөлінуін жылдамдатып, сүйек ұлпасының мықтылығына әсер етеді. Адам ағзасы D витаминін тағамның құрамынан да қабылдайды. Жас сәбилерде D витаминінің жетіспеуінен болатын ауру мешел (рахит) деп аталады. Суда еритін витаминдер С витамині (аскорбин қышқылы). Ағзаның жұқпалы ауруларға қарсы тұра алу әрекетін арттырады. Сүйекке және тіске беріктік қасиет береді. С витамині биологиялық тотығу кезінде зиянды заттардың түзілуін тежейді. Ол қарсы денелерді түзетін ферменттердің құрамына кіреді. Терідегі қантамырлардың қабырғасының бүлінуіне де кедергі жасайды.