1.Нарықтағы жағдайды талдау, бірлік көрсеткіштерін анықтау, модельдерді өңдеу, обьектіні салыстырудағы модельдерді қолдану.

Лицензиялау үлгісіне қатысты құқық, қорғау құжаты - өнеркәсіп үлгісінің патентімен дәлелденіп, шүбәсізданады. Патент бойынша үлгіге деген меншік құқығы сол патентте көрсетілген тұлғаға тиесілі.

Патент өнеркәсіп үлгісінің авторына ғана емес сонымен қатар кәсіпорынға да берілуі мүмкін, егер үлгі жұмыс берушінің нақты тапсырмасы негізінде жұмыскермен қызмет бабымен орындалған болса, Сөйтіп көркем-құрылымдық нәтижелерді пайдалану, ие болу, өкім ету құқығы оның өзіне тиесілі.

Өнеркәсіп үлгісін пайдалануға қатысты патент бойынша айрықша құқық патент иесіне төмендегі мүмкіндіктерді береді:

- қорғалатын өнеркәсіп үлгісін қолданып өз қарауы бойынша тауарларды шығарып сатуды іске асыруға;

-конкуренттердің үлгіні пайдалануына тиім салуға. Құрамында өнеркәсіп үлгісі бар тауарларды шетелден әкелуге, оларды кейін сату үшін сақтауға т.б. тыйым салуға:

- патенттелген үлгіні өзінің айрықша меншігі ретінде пайдалануға, мысалы - қолдануға, сыйлауға, мұра етіп қалдыруға, объектінің өзін не оған деген құқықты жалға беруге;

- кез келген жасанды үлгіні сот бойынша қудалап, шығындар мен айрылып қалған пайданы қайтаруды талап етуге.

Өнеркәсіп үлгісіне патент өтінім Патент ведомствосына келіп түскен күннен саналып 10 жыл күшінде болады. Патент иесінің қалауы бойынша бұл мерзім Роспатентпен бес жылға дейін созылады.

Өнеркәсіп үлгілері үшін уақытша қорғау тәртібі жасалуы мүмкін. Ол шешім қабылданған жағдайда өтінім етушіге өнеркәсіп үлгісінің өндірісін іске қосуына болады. Уақытша қорғау тәртібі өтінім берілген жағдайда жасалуы мүмкін. Конкуренттерге өтінімнің берілгендігі жайлы хабарлап, Патент ведомствосы бюллетенінде патент жайлы мәліметтер жарық көрген сәтіне дейін өтінім иесі оларға тауар маркировкасымен коммерциялық іс әрекет жасауға тыйым сала алады.

Патент иесінің айрықша құқықтарын бұзу болып табылмайтын іс-әрекеттер өнеркәсіп меншігін қорғау бойынша Париждік конвенцияда қарастырылған. Атап айтар болсақ, көлік құралдары, транзит кезінде пайдалану сонымен қатар ҒЗЖ, төтенше жағдайлар мен тәжірибелер жасаған кезде.

Мерзімінен бұрын пайдалану құқығы өнертабыстардағы сияқты реттеледі. Өнеркәсіп үлгілері авторлық құқық жүйесінде қорғалатын елдерде мерзімінен бұрын пайдалану деген жөн. Патенттелген өнеркәсіп үлгісін пайдалануға деген құқықтар лицензиялық келісім-шарт бойынша іске асырылады.

Лицензиялық шарт, дизайнерді меншік қатынастарына қатыстырудың бір түрі болып табылады. Толық деңгейде бұл айрықша құқық өкілеттілігі негізінде іске асырылады.

Патент иесінің айрықша құқығы, үлгіні коммерциялық мақсаттарда пайдалануға мүмкіндік беріп жаңа үлгінің жасалуына төмендегідей жолдармен көмектеседі:

- патент иесі, паттенттің күшінде болу мерзімінде өнеркәсіп үлгісін пайдалануға қатысты монополиясының арқасында пайда табады;

- тұтынушы сырт пішіні ерекше тауарды таңдайды;

- конкурент жаңа шешімдерді әзірлеуге мәжбүр болады;

- өнеркәсіп үлгісінің авторы, патенттің күшінде болу уақытында пайдаланушымен арадағы келісім бойынша сыйақы алады.

Өнеркәсіп үлгісіне қатысты патент иесі, сол патентті кез келген меншік иесі сияқты пайдаланып, оған өкім ету құқығына ие болады. Сол себепті өнеркәсіп үлгісіне деген меншік, коммерциялық мәміленің толыққанды объектісі бола алады.

Өнеркәсіп меншігіне патент, кез келген тауар сияқты:

- сатылады;

- лицензия бойынша кез келген тұлғаға пайдалануға, беріледі;

- тікелей инвестиция ретінде, несие алу үшін кепілдік ретінде, сонымен қатар құнды тауар функциясын орындай отырып коммерциялық кәсіпорынның жарғылық қорының бөлігі ретінде пайдалануға болады.

Өнеркәсіп үлгісіне өтінімді толтыру

1. Патент ведоствосына өтінімді автор, жұмыс беруші, немесе олардың құқық мұрагерлері тапсырады. Өтінім етуші патенттік сенім білдірілгеннің көмегін пайдалана алады. Шетелдік өтінім етуші үшін бұл міндетті талап.

Өтінім, өнеркәсіп үлгісінің тек біреуіне қатысты жазылу керек. Өнеркәсіп үлгісінің варианттары ретінде, ӨҮХК өнеркәсіп үлгілерін халықаралық классификациялаудың бір түріне жататынбір бұйымның көркем-құрылымдық шешімдері болуы мүмкін. Шешімдер бұйымның эстетикалық және эргономикалық ерекшеліктерін айқындайтын негізгі белгілерінің жиынтықтары жағынан ұқсас бірақ бірдей болмауы керек.

2. Өтінім етіліп отырған өнеркәсіп үлгісі бір бұйымға немесе бұйымдар жиынтығына қатысты болуы мүмкін.

Бір бұйымға бүтін бұйым немесе оның кез келген бөлшегі кіреді.

Бұйымның бөлшегі өтінім етіледі егер онда дербес функция, композизиясының аяқталуы болса, және ол бірқатар бұйымдарда қолданылуға жарайтын болса.

3. өнеркәсіп үлгісі өтінімнің құжаттар тізбесіне кіреді мыналар:

- өтінімнің берілуі жайлы өтіні

Жаңалық критериі, шешім оған деген өтінімді берерден бұрын жарияланып не пайдаланып қойған жағдайларда қажет. Әлемде көпшілік қол жеткізуі мүмкін деректердің арасында бұйымның эстетикалық, эргономикалық ерекшеліктерін анықтайтын нақты белгілердің жиынтығы жоқ болса, РФ Патенттік заңы бойынша ол жаңа болып есептеледі.

Жаңалығын анықтаған кезде РФ-на басқа тұлғадан ертерек келіп түскен үлгілеріне қатысты өнімдер, оның ішінде патенттелгендері де ескеріледі. Жаңалығы өтінім етілген және оған ұқсас аналог болып табылатын үлгінің негізгі белгілерін салыстыру арқылы белгіленеді.

Негізгі белгілер жиынтығының толық ұқсастығы, олардың бірдей екенін білдіріп, өтінім үлгі жаңалық талбына сәйкес келмейді.

Егер ақпарат деректерінде (іздеу қашықтығы 10 жылдан кем емес) ұқсас үлгі табылмаса, сараптау үлгінің жаңа екенін хабарлайды.

Өтінім келіп түскенге дейінгі 10 жыл бойы өте ұқсас үлгілер РФ территориясында ашық қолданылып, сипатталып келген болса өтінім етілген ұлгі жаңа деп саналмайды.

Өнеркәсіп үлгісінің патенттелуге жарамдығын тексерудің бір өзгешелігі, үлгі қолданған бұйымның эргономикалық ерекшеліктерінің жаңалығы да тексеріледі. Бұл үлгі иесіне толығырақ қорғау алуға мүмкіндік береді. Әсіресе "адам мен машина" жүйесінде бұл өзекті болып табылады.

Өтінім етілген өнеркәсіп үлгісінің жалған еместігінде және оны басқаларымен шатастыру қиындығында, үлгі ерекшелігі өлшемдерінің ішкі мәні жатыр. Ерекше өнеркәсіп үлгісін ұқсас өзгерістер арқылы айналып өтуге болмайды.

Анықтама бойынша ерекшелік талаптары орындалмады деп саналады мына жағдайларда:

- егер белгілі элементтердің саны ғана өзгертілсе;

- егер пропорционалдық түрде белгілі шешімнің мөлшерлері өзгертілсе;

- егер тек технология мен материалдар өзгертілсе;

- егер белгілі модель сурет түрінде іске асырылса.

Егер элемент үлгілерінің бәрі басқасынан алынған, бірақ олардың комбинациясы өзінше шығармашылық ерекшелікке ие болса, бұндай үлгі жаңа және ерекше деп танылады.

Жаңалығын анықтаған кезде сараптау автор өтінім еткен өнеркәсіп үлгісінің негізгі белгілерінің жиынтығын тексеретін болса, ерекшелік жағдайларын тексерген кезде осы белгілердің шығармашылық сипаты, белгілі үлгінің имитациясын ғана жасап тұрған жоқ па екендігі есепке алынады.

Сөйтіп, қорғаудың патенттік түрі үлгіні тек қана көшіріп алудан емес, оның имитациясын жасау талпыныстарынан да заң жүзінде қорғау береді.

Үлгінің өнеркәсіпте қолданымдылығы, заң бойынша сол бұйымды көп етіп шығару мүмкіндігін білдіреді. Өнеркәсіпте қолданымдылығының өлшемі, тек өнеркәсіп тәсілмен кез келген қажетті санда шығарып шаруашылық айналысқа енгізуге болатын үлгілерге ғана құқықтық қорғауды қамтамасыз етеді. Осы өлшем бойынша патентпен құқықтық қорғау тұтыну заттары болып табылмайтын мәдениет саласына қатысты демек бірегей бұйымдарда қолданылып шешімдерге қолданылмайды. Таралымдау кезінде бұндай үлгілер эстетикалық құндылығын жоғалтады. Осындай үлгілерді авторлық құқық нормалары бойынша қорғау жұрыстырақ. Бұл халық кәсіпшілігі бұйымдарына, архитектура туындыларына және басқа да теңдесіз объектілерге қатысты.

14 -тақырып. Жерді қолдану құқығы және жер бағасының теориялық негізі. Жер бөліктерінің алып сату тәртібі және шарты (2 сағат)

Сұрақтар:

1.Қазақстандағы жер қатынастары.

2.Жекеменшік жерлердің түрлері.

3.Жердің нарықтық құны.

4.Жердің нормативтік бағасы.

5.Мемлекеттік жер кадастрі.

6.Жердің нарықтық бағасы.

Жер телімдерін бағалау әдістері

Өнертабысқа құқықтық қорғауды алу үшін патенттің берілу жайлы өтінімді толтыру қажет. Птенттің берілу жайлы өтінімді автор, жұмыс беруші,құқық мұрагері РК ның Мемлекеттік патенттік ведомстваны Бүкілресейлік мемлекеттік патенттік сараптаудың ғылым зерттеу институтына тапсырылады.

Ресейден тысқары тұратын заңды және жеке шетелдік тұлғалар, өздерінің патенттерін алуға және олардың күшін сақтауына қатысты жұмыстарын РФ Патенттік ведомствасында тіркелген патенттік сенім білдірген тұлғалары арқылы шешеді.Патенттік сенім білдірілгеннің өкілеттілігі өтінім берушіден алынған куәлік арқылы анықталады.

Патент алу жайлы өтінім белгіленген ережелер мен пішінде толтырылуы тиіс, оған төмендегі құжаттар кіреді:

-патенттің берілу жайлы өтініш, құжатты өзіне сұрап отырған автор немесе басқа тұлғанның аты жөні мен мекен жайы;

-қорғау объектісінің сипаттамасы, іске асыруға қажетті дәрежеде толық ашу;

-өнертабыс формуласын, толығымен сипаттамасына негізделген, ішкі мәнін ашатындай етіп жасау;

-сызбалар және басқа да материалдар, егер олар өнертабыстың ішкі мәнін ашуға қажет болса;

-реферат.

Өтініммен төмендегі құжаттар қоса беріледі:

-белгіленген мөлшерде баж төлеуді, немесе онытөлемеу не аз мөлшерде төлеуді куәландыратын құжат;

-өтінімді сенім білдірілген тұлға арқылы тапсырған кезде өтінушінің оған берген сенімхаты;

-конвенциялық басымдыққа сұрау жасағае кезде бекітілген бірінші өтінімдердің көшірмелері;

Патенттің берілу жайлы өтініш орыс тілінде жазылады.Қалған құжаттар орыс немесе басқа тілдерде орыс тілдегі аудармасымен қосып беріледі. Патент беру жайлы өтініш, сипаттама өнертабыс формуласы, сызбалар және реферат үш данасымен қалған құжаттар бір данамен беріледі.

Патент беру жайлы өтініш арнайы түрпішінде толтырылады, онда патенттің кімге сұралып жатқаны, демек өнертабысқа деген айрықша құқықтар кімге тиісілі болатыны жайлы деректер болуы тиіс. Өтініште сонымен қатар өнертабыс авторы жайлы мәліметтер беріледі: автормен өтінім берушінің мекен жайы немесе тұратын жері, мемлекеттің ресми атауы, адрес, өнертабыс атауы, Птенттік ведомстваға өтінім беруден ертерек орын алған басымдық бекіту жайлы өтініш, патенттік сенім білдірілген тұлға жайлы мәліметтер т.б. Өтінішке қол қояды өтініш беруші, және өтініш беруші болып табылмайтын, куәлікте аты жазылған оның иесі. Заңды тұлға атынан жазылған өтініште ұйымның басшысы қол қояды,қызмет аталып қолы мөрмен бекітіледі. Өтініш сенім білдірілген тұлға арқылы тапсырылса қолды сол қояды.

Өнертабыс сипаттамасы, өнертабысты іске асыруға болатындай дәрежеде толық ашуы қажет. Патент берілген жағдайда сипаттама өнертабыс формуласын түсіндіріп, патентпен белілетін құқық көлемін анықтауға қызмет етеді.

Өнертабысты сипаттау оның атауынан және МКИ(ХПК) (Халықаралық патенттеу классификациясы) индексін көрсетуден басталады.

Сипаттау тексті төмендегі бөлімдерден тұрады:

-өнертабысқа қатысты техника саласы;

-техника деңгейі;

-сызба мүсіндері және басқа да бейнелердің тізімдері;

-өнертабысты іске асыру мүмкіндігін куәландыратын деректер.

1.Өнертабыс атауы объектінің ішкі мәніне сәйкес келіп, өнертабыстың жұмсалу мақсатын білдіруі тиіс. Бұл бір рет көрсетіледі. Бірнеше рет айтылуы тиіс атаулар бұған кірмейді(химиялық қосындыларға жататын, жалпы құрылымдық формуламен қамтылатын атаулар)

2. «Өнертабысқа қатысты техника саласы» бөлімінде өнертабыстың қолданатын саласы көрсетіледі. Егер мұндай салалар бірнеше болса, арасындағы басымдысы көрсетіледі.

3 «Техника деңгейі» бөлімінде өнертабыс аналогтары, демек сондай мақсаттарда жұмсалатын құралдар аталады.Өнертапқыштың мәселені шешу аясындағы сол аналогтардың артықшылыұтары мен жетіспеушіліктері көрсетіліп, ең жақын аналог прототип анықталады. Ол өтінім етілген өнертабысқа ең ұқсайтын көптеген белгілерінің жиынтығын сипаттайды. Өнертабыс жоққа шығаратын прототипке бар жетіспеушіліктерді, немесе қажетті техникалық нәтеже алуға кедергі болып тұрған себептерді ерекше көрсеткен жөн. Бұл бөлімде әр аналогқа қатысты библиографиялық ақпарат деректерін көрсету керек,өнертабыстар тобын сипаттаған кезде әр өнертабыс үшін аналогтар жайлы деректер жеке келтіріледі ( егер аналогтар әртүрлі болса).

4.«Өнертабыстың ішкі мәні» бөлімінде өтінім етіліп отырған өнертабыстың шешетін мәселесі тыйанақты ашылып, өнертабысты іске асырудан шығуы мүмкін техникалық нәтиже көрсетіледі. Бұл бөлімде өнертабыс формуласы негізінде сол өнертабысты сипаттайтын негізгі белгілер көрсетіледі.Протиптен ерекшеленетін белгілер, өтінім етіліп отырған өнертабыстың негізгі белгілерінің жиынтығы мен қол жеткізетін техникалық нәтиже арасындағы себеп-салдық байланыс аталады.

5. Әрі қарай мүсіндер,сызбалар, басқада графикалық бейнелер және олар жайлы қысқаша түсіндірме мәтіндер келтіріледі.

6.«Өнертабысты іске асыру мүмкіндігін куәландыратын мәліметтер»бөлімінде өтінім етуші күткен техникалық нәтиженің шығуы мүмкіндігін куәландыратын мәліметтер көрсетіледі.

Қондырғы үшін ең алдымен оның статикалық күйдегі сипаттамасы сызбаларға сілтеме жасалып беріледі. Сызбалардағы позициялар сілтемелер жасай отырып, қондырғыны немесе пайдалану тәсілін сипаттамаумен қатар келтіріліп отырылады. Өтінім етілген қондырғыны іске асыру мүмкін екендігін дәлелдеу үшін, шынайы деректерді келтіре отырып нақты орындалу үлгісі жасалады.Бұл жерде мүмкін ноу-хаудың ашылып қалмауынан сақтану керек. Қорытындыда өнертабыстың аналогтармен салыстырғандағы пртықшылықтар жайлы айтылады. Дәлелдер ретінде тәжірибе мен есептеулер нәтижелері келтірілуі мүмкін.

Тәсілге жататын өнертабысқа қатысты көрсетіледі: матиралдық объектіге істелетін әрекеттер (тәсілдер, операциялар), сол әреккеттерді істеу тәртібі мен жағдайлары, пайдаланылатын заттар, қондырғылар, штаммдар.

Жаңа қондырғыларды, заттарды, штаммдарды тәсілде қолданған кезде олардың сипаттамасы, қажет жағдайда графикалық бейнесі мен алу тәсілі келтіріледі. Тәсілді сипаттаған кезде сілтемелер графикалық бейнелерге жасалады (егер олар бар болса). Тәсілдің артықшылықтары дәлелденіп,оның іске асырылуының бірнеше нақты мысалдары келтіріледі.

Затқа жататын өнертабыс үшін келтіріледі: белгілі әдістермен дәлелденген жеке химиялық қосындының құрылымдық формуласы; физико - химиялық константалар; жаңа қосындыны шығарған тәсіл сипаттамасы. Бұл қосындының белгілі мақсатта жұмсалуы дәлелденеді. Ал биологиялық активті қосындылар үшін активтілігі мен токсинділігінің сипаттамасы басқа да көрсеткіштер.

Егер өнертабыс құрылымы белгіленген жалпы құрылымдық формуламен сипатталатын жеке химиялық қосындылардың жаңа тобына жататын болса, бұл бүкіл топ қосындыларын алу мүмкіндігін және нақты топ қосындыларын алууды көрсететін үлгілердің схемалары арқылы расталады.

Композициялар үшін қоспалар,ерітінділер, құйма тапсырылады: композиция құрамына кіретін ингридиенттер белгіленген үлгілер; олардың сипаттамасы мен сандық арақатынасы және алу тәсілінің сипаттамасы. Келтірілген мысалдарда ингредиенттердің сандық арақанынасын пайызбен берген кезде олардың жалпы құрамы 100%- ке теңелуі тиіс.

Штаммға қатысты өнертабыстар үшін штаммның қайдан шыққаны жайлы номенклатуралық деректер, қорек орталарының сандық және сапалық құрамы, баулу жағдайлары, ферментация уақыты, биосинтез сипаттамасы, пайдалы азық түлік, шығуы жайлы, штамм белсенділігінің және оны анықтаудың тәсілдері туралы деректер болуы керек.

Микроағзалар, жануарлар мен өсімдіктер консорциумдары үшін төмендегі деректер келтіріледі: компоненттерді тексеру тәсілі, даралау тәсілі мен белгілері, ұзақ баулу кезіндегі консорциум тұрақтылығы.

Штаммға немесе тәсілге жататын өнертабысты іске асыру мүмкіндігі, сол штамм қайдан және қалай алынатынын көрсету арқылы дәлелденеді. Штаммды алу мүмкіндігі, оны алу тәсілін немесе сақтауға беру жайлы белгілі тәртіпте толтырылған құжатты көрсету арқылы дәлелденеді. Бұл жерде сақтауға беру күні өнертабыстың басымдық алған күнінен ертерек болуы керек.

Қондырғыны, тәсілді, затты, штаммды жаңа мақсаттарда пайдалануға қатысты өнертабыстар үшін осы мақсатты іске асыру мүмкіндігін дәлелдейтін деректер келтіріледі.

Түсіндірме материалдар фотосуреттер, кесте, графикалық материалдар диаграммалар түрінде берілуі мүмкін.

Графикалық материалдардың оң жақ жоғарғы бұрышында өнертабыс атауы көрсетіледі. Графикалық материалдар қара түсті сызықтар мен штрихтар арқылы туштелмей, боялмай жасалады.Графиклық бейне элементтері сипаттамаға сәйкес араб сандарымен белгіенеді.