48. Ақиқат өлшемдері. Ақиқаттың нақтылығы. Ақиқат, адасу және жалған. Анықтама беріңіз.

Адамның объективтiк дүниенi танудың алғашқы формалары-дүниенi сезiну және дүниенi қабылдау – эмоционалды-сезiмдiк сфералармен, түйсiктермен байланысты болады. Әрбiр адам жастайынан дүниенi танып бiле бастайды, заттар мен құбылыстар жайында бiлiмдер жинақтайды (мыс.оптимистiк және пессимистiк көзқарастар дүниенi сезiну мен байланысты,ал сол сезiмдер негiзiнде қалыптасқан образдар мен бейнелер мыс.белгiлi бiр өткен немесе келешекте болатын өмiр жағдайларын елестету, дүниенi қабылдау болып табылады). Дүниениетаным дегенiмiз адамның дүниенi түсiнү,оны бағалаудың принциптерi мен әрекеттерi, бiлiмi мен сенiмi,ой-пiкiрлерi мен құндылықтарының синтезi, жинтығы.

Аксиология - құндылықтар ілімі, адам қызметінің бағытталғандығын, адамның іс-қылықтарыныңмотивациясын анықтайтын жалпы маңызды принциптердің философиялық теориясы. Экзистенциализм (тіршілік философиясы) – бурж. Интеллигенцияның көзқарасына сай келетін жаңа дүниетаным жасау әрекеті ретінде 20ғ-да пайда болып, 40-60ж-дары кеңінен етек алған батыс елдері философиясындағы иррационалистік бағыт. Э-нің идеялық қайнар көздері - өмір философиясы, Гуссерльдің феноменологиясы, Кьеркегордың діни – мистикалық ілімі. Э. діни (Марсель, Ясперс, Бердяев, Л.Шестов, М.Бубер ) және атеистік (Сартр, Камю, С.Бовуар) болып екіге бөлінеді. Хайдеггердің түбірлі онтологиясы бұдан оқшау тұр, оны діни Э-ге де, атеистік Э-ге де, үзілді-кесілді жатқыза салуға болмайды. Э.- Ағарту дәуірінің және нем. классификациялық философиясының рационализміне және 19 ғ-дың соңы мен 20 ғ-дың бас кезінде көп тараған кантшылдық ой философияға қайтарылған жауап болды.

49.Сезімдік және рационалдық таным формаларының өзара байланысын көрсетіңіз.

Сезімдік таным дегеніміз сезім мүшелері көру, есту және басқалар арқылы жүзеге асырылатын таным біліу. Сезім мүшелері болса біздің айналамыздағы дүние туралы мәліметтер санамызға келіп кіретін бірден бір арна болып табылады. Сондықтан таным процесінің қандай да болсын матерниалдық заттардың сезім мүшелеріне ықпал ету нәтижесінде туатын негізгі үш формада түйсік, қабылдау, елестеу арқылы жүзеге асырылады.

Сезімдік таным тек заттар мен құбылыстарды тікелей қабылдаумен ғана шектелмейді. Сыптқы заттардың мүшелеріне алуан түрлі әрекет ету нәтижесінде адамның миында белгілі бір іздер сақталып қалады. Онан әрі бұлар еріксіз немес әдейі жандануы және адамның бұрын қабылдаған заттарының нақта образдарының туулуына физиологиялық негіз болуы мүмкін.Елестету дегеніміз қазіргі сәтте сезім мүшелеріне тікелей әсер етпейтін, бірақ бұрын олар белгілі бір формада қабылдаған заттың сезімдік бейнесы.

50.Метод және методология ұғымы. Ғылыми методтар типологиясың.Сипаттаңыз.

Ғылыми таным логикасы мен, методологиясы мен әдістері туралы сөз еткенде міндетті түрде логтка, мнтодология және әдіс деген ұғымдардың мазмұнын ашып көрсету қажет. Ғылым логикасы мен материалистік диалектиканы түсінеміз.

Ғлыми таным методологиясы адамның танымдық және практикалық қызметінің әдістері мен тәсілдері туралы теориялық ілім. Әдіс дегеніміз дегеніміз таным туралы танмыдқ немесе практикалық мәселелерді шешудің амалы. Егер теория белгілі бір заттық саланы түсіндіруге, не оның заңдылықтарын ашуға бағытталған болса, әдіс адамның танымдық және практикалық іс әрекетіне реттеушілік қызмет атқарады.

Метедология гр. таным жолы, ілім деген мағына береді, яғни белгілі бір ғылымда қолданылатын танымдық әдіс тәсілдердің жиынтығы, танымның принципін, формасы мен әдіс тәсілін ұүру жөніндегі ілім. М. адамның теориялық және тәжірибелік қызметін ұйымдастыру мен түзудің түпкілікті прициптері мен тәсілдерін жүйелі түрде сұрыптап, жан жақты талдап,олардың қолдану аясын, мүмкіндіктерін , өзара байланысын шындықтың өз қасиеттері мен заңдылықтарына сәйкестігін анықтап, философиялық логикалық, , танымдық теориялық тұрғыдан негіздеп, таным мен қоғамдық тәжірибені ары қараай ашуға мүмкіндік береді. М ның үш деңгейі бар, философиялық ,жалпы ғылыми, жеке ғылыми. Ғылыми танымға ортақ жүйелік модельдеу, құрылымдылық функционалдық талдау, ықтималдық секілді әдістерді зерттейді.