21.Бұрыштық жылдамдық пен бұрыштық үдеу векторлары.

Қатты

дененің айналулары толығымен бұрыштық жылдамдықтың мəні арқылы

сипатталады. Қатты дененің айналуларының барлық сипаттамаларын

бұрыштық айналу жылдамдығының векторы ұғымына біріктіруге болады.

Ол модулі бойынша w=

тең жəне қатты дене нүктелерінің сызықтық

жылдамдығы

= ×

формуласымен бейнеленетіндей жағдайда айналу өсінің бойымен

бағытталған, жəне қатты дене нүктелерінің радиус-векторларының санақ

басы айналу өсі бойында жатыр деп есептелінеді. Элементар бұрыштық

орын ауыстыру вектор болып табылады: . Сондықтан = бұрыштық жылдамдық та вектор болып табылады, өйткені, – вектор, ал dt – скаляр.

Бұрыштық үдеу. Уақыт бойынша бұрыштық жылдамдықтың туындысы бұрыштық үдеу деп аталады:

22.Потенциялық және потенциялық емес күштерге түсініктеме.

Потенциалды (консервативті) күштер. Күштерді олардың қасиеттері

бойынша екі класқа бөлуге болады. Бірінші класс күштері үшін, екі нүкте

арасында орын ауыстыру барысындағы жұмыс осы орын ауыстыру кезіндегі

жүрілген жолға тəуелді емес, ал екінші класс күштері үшін – тəуелді.

Жұмысы траекторияның бастапқы жəне соңғы нүктелеріне тəуелді, бірақ

оның түріне тəуелсіз болатын күштер потенциалды (консервативті) деп

аталады . Бұл күштерге тартылыс күштері жатады.

"Потенциалды күштер" деген атаудың орнына көбінесе "потенциалды

өрістер" делінеді. Потенциалды өріс дегеніміз, ондағы жұмыс, яғни интеграл:

1 жəне 2 нүктелердің орналасу орындарына ғана тəуелді болып, бірақ осы

нүктелерді қосатын жолдың түріне тəуелсіз болса. Бұл анықтамаға басқаша

математикалық пішін беруге де болады:

жəне сөзбен анықтама формасында айтсақ: 1) өріс потенциалды деп

айтылады, егер де өрістің күш жұмысы кез келген тұйық контур бойынша

нөлге тең болса; жəне критерий формасында айтсақ: 2) өріс потенциалды

болу үшін, өрістің күш жұмысы кез келген контур бойынша нөлге тең болуы

қажет жəне жеткілікті.

23.

24.Энергия мен массаның байланысы.

Релятивистік массаға арналған формуланы есте ұстай отырып толық энергияға арналған теңдікті мына түрде жазамыз: E= . Бұл теңдік – физиканың ең іргелі заңдарының бірі болып табылады жəне

масса мен энергия арасындағы арақатынасты береді, оны Эйнштейн

анықтаған

25.Қисық сызықты қозғалыстардың жылдамдық үдеуі.

26.Гюгенс-Штейнер теоремасы.

Егер де біз дискінің

инерция моментін, мысалы, дискіге перпендикуляр жəне оның шетімен

өтетін O'O' өсіне қарасты іздеген болсақ, бəлкім, есептеулер əлдеқайда

күрделірек болып шығар ма еді. Мұндай жағдайларда инерция моментін

табу, егер де Гюйгенс – Штейнер теоремасын пайдаланса, анағұрлым

жеңілденер еді: еркін өске қарасты I инерция моменті берілген өске

параллель жəне дене массасының центрінен өтетін өске қарасты инерция

моментін дененің m массасы мен өстер аралық а қашықтығы квадратының

көбейтіндісіне қосқандағы шамаға тең: