Кароткі план

Даты, падзеі

Паняцці

Персаналіі

1940 г. — у Маскве адбылася Пер­шая дэкада беларускага мастацтва і літаратуры, у якой удзельнічалі прафесійныя і самадзейныя творчыя калектывы, пісьменнікі, кампазітары, мастакі, дзеячы тэатра і кіно

на Сажы», «Электрастанцыя над Дзвіной», «БелДРЭС»; I. Давідовіч — «Карагод» і «Курлоўскі расстрэл». Архітэктура: I. Лангбард — Дом ура- да, Дом Чырвонай Арміі, будынкі Акадэміі навук, Тэатра оперы і балета. Г. Лаўроў — Дзяржаўная бібліятэка БССР імя У. I. Леніна, галоўны кор­пус Беларускага політэхнічнага ін- стытута.

Кінематограф: У. Корш-Саблін — «Першы ўзвод», «Шукальнікі шчас- ця», «Маё каханне», «Сонечны паход», «Залатыя агні», «Дачка Радзімы», «Вогненныя гады» і інш.

Станаўленне суверэннай Рэспублікі

і Беларусь: асноўныя этапы і напрамкі развіцця

Афармленне дзяржаўнага суверэнітэту Рэспублікі Беларусь.

Этапы і напрамкі развіцця Рэспублікі Беларусь. Фарміраванне белару- скай мадэлі сацыяльна- эканамічнага развіцця

27 ліпеня 1990 г. — прыняцце Дэкларацыі аб дзяржаўным суверэ- нітэце БССР.

19 верасня 1991 г. — зацвярджэнне новай назвы краіны — Рэспубліка Бе­ларусь і яе дзяржаўных сімвалаў.

8 снежня 1991 г. — спыненне існавання СССР. Стварэнне Садружнасці Неза­лежных Дзяржаў.

1999 г. — дагавор аб стварэнні Саюз- най дзяржавы.

2001 г. — стварэнне ЕўрАзЭС. У су- вяз! з утварэннем Еўразійскага экана- мічнага саюза спыніла сваё існаванне 1 студзеня 2015 г.

Дзяржаўны суверэнітэт — незалежнасць і самастойнасць дзяржавы ва ўнутранай і знешняй палітыцы, якая не дапускае замежнага ўмяшання.

Рэферэндум — усенароднае галасаванне. Глабалізацыя — працэс складвання сус- ветнага рынку капіталаў, тавараў, пас- луг, інфармацыі, устанаўлення ўзаема- сувязей паміж рознымі краінамі ў экана- мічнай, палітычнай, культурнай галінах. Еўразійскае эканамічнае супольніцтва (ЕўрАзЭС) — міжнародная эканамічная арганізацыя, надзеленая функцыямі, звязанымі з фарміраваннем агульных знешніх мытных межаў дзяржаў, якія ўваходзілі ў яе (Беларусь, Казахстан, Кыр­гызстан, Расія, Таджыкістан), выпра- цоўкай адзінай знешнеэканамічнай палітыкі, тарыфаў, цэн і іншых складнікаў функцыянавання агульнага рынку

Білет 17

Заходняя Беларусь у складзе Полынчы: палітычная і сацыяльна-эканамічная сітуацыя

Палітычныя і сацыяльна- эканамічныя ўмовы жыц-

18 сакавіка 1921 г. — падпісанне Рыжскага мірнага дагавора, па якім

Асаднікі — былыя афіцэры польскай арміі, якім за заслугі ў Польска-савецкай

Васіль Захаравіч Корж і Кірыла Пракопавіч Арлоўскі — кіраўнікі

Кароткі план

Даты, падзеі

Паняцці

Персаналіі

ця беларускага насель- ніцтва.

Асноўныя напрамкі на- цыянальна-вызваленчага руху ў Заходняй Бела­русь

Дзейнасць палітычных партый і арганізацый

да Польшчы адышлі Гродзенская, усходнія раёны Віленскай і заходнія раёны Мінскай губерняў.

1923. г. — стварэнне ў Вільні Каму- ністычнай партыі Заходняй Беларусі (КПЗБ), якая дзейнічала ў 1923— 1928 гг. як частка Польскай каму- ністычнай партыі.

1924. г. — створаны Камуністычны Саюз моладзі Заходняй Беларусі (КСМЗБ).

1925. — 1927 гг. — дзейнасць Беларус- кай сялянска-рабочай грамады (БСРГ) пад арганізацыйным уплывам КПЗБ.

1926. г. — устанаўленне ў Польшчы і Заходняй Беларусі палітычнага рэжы- му «санацыі».

1927. г. — расстрэл дэманстрацыі ў мя- стэчку Косава (Палескае ваяводства), якія выступілі супраць забароны БСРГ. 1935 г. — паўстанне нарачанскіх ры- бакоў.

1935 г. — КПЗБ распрацавала курс на супрацоўніцтва з прадстаўнікамі нацыянальна-дэмакратычнага напрам- ку ў вызваленчым руху.

1938 г. — роспуск Камуністычнай пар- тыі Польшчы і яе састаўной часткі — Камуністычнай партыі Заходняй Бела- русі

вайне 1919 — 1920 гг. польскія ўлады раздавалі ўчасткі заходнебеларускіх зямель.

«Крэсы ўсходнія» — афіцыйная назва заходнебеларускіх зямель у складзе Полыычы.

Палітыка «санацыі» — комплекс сацыяльна-эканамічных і палітычных мерапрыемстваў, якія праводзіліся ў Польшчы, у тым ліку ў Заходняй Беларусі, кіраўніком Польскай дзяржа- вы Ю. Пілсудскім.

Камасацыя — добраахвотнае і прымусо- вае высяленне сялян на хутары. Парцэляцыя — свабодны продаж праз зямельны банк невялікіх участкаў па- мешчыцкай і дзяржаўнай зямлі (пар- цэл), галоўным чынам асобам польскай нацыянальнасці.

Пацыфікацыя («уціхамірванне») — кар- ныя экспедыцыі на тэрыторыі «ўсходніх крэсаў».

Дэфензіва — тайная палітычная палі- цыя

партызанскага руху супраць польска- га прыгнёту.

Лагіновіч Іосіф Каятанавіч — стар- шыня ЦК КПЗБ.

Прытыцкі Сяргей Восіпавіч (1913— 1971) — дзяржаўны і палітычны дзеяч Беларусі. Адзін з арганізатараў камса- мольскага падполля і партызанскага руху ў Беларускай ССР у гады Вялікай Айчыннай вайны, палкоўнік. Харужая Вера Захараўна (1903 г., Бабруйск — 1942 г., Віцебск), сакра- тар ЦК КСМЗБ з 1924 г., Герой Савец- кага Саюза, партызанская актывістка, сувязная паміж Цэнтральным Камі- тэтам КП Беларусі і камандаваннем фронту.

Тарашкевіч Браніслаў Адамавіч —

беларускі вучоны, рэвалюцыянер і грамадскі дзеяч, кіраўнік БСРГ. Пра- грама БСРГ прадугледжвала самавыз- начэнне Заходняй Беларусі, утварэнне рабоча-сялянскага ўрада, перадачу зямлі сялянам без выкупу, знішчэнне сістэмы асадніцтва

Тэатральнае, музычнае і выяўленчае мастацтва БССР у другой полове 1950-х — 1980-я гг.: адлюстраванне нацыянальна-культурных асаблівасцей і гістарычнага мінулага

Тэатральнае мастацтва. Музычнае мастацтва. Жывапіс.

Кіно.

Скульптура

Сярэдзіна 1950—1960-х гг. — на

экранах з’явіліся вядомыя дзіцячыя гісторыка-прыгодніцкія кінастужкі «Міколка-паравоз», «Дзяўчынка шу- кае бацьку», «Паланэз Агінскага». 1955 г. — зацверджаны Дзяржаўны гімн БССР.

1969 г. — створаны ВІА «Песняры» пад кіраўніцтвам У. Мулявіна.

Сатыра (ад лац. satira) — рэзкая праява камічнага ў мастацтве, якое прадстаўляе сабой паэтычную зневажальную засця- рогу з’яў пры дапамозе розных каміч- ных сродкаў: сарказму, іроніі, алегорыі, пародыі і інш.

Макаёнак Андрэй — камедыі «Святая прастата», «Лявоніха на арбіце». Савіцкі Міхаіл — беларускі жыва- пісец, акадэмік, народны мастак СССР і Беларусі, першы кавалер ор- дэна Францыска Скарыны. Удзель- нік Вялікай Айчыннай вайны, удзель- нік абароны Севастопаля, вязень фашысцкіх канцлагераў. Цыклы

Кароткі план

Даты, падзеі

Паняцці

Персаналіі

Ансамбль спачатку пазіцыянаваўся як фальклорны. Аснову рэпертуару складалі апрацаваныя беларускія на- родныя песні. Паступова «Песняры» вынайшлі свой уласны стыль — спа- лучэнне актуальнай замежнай музыкі з беларускімі напевамі.

1970—1980-я гг. — належнае месца ў рэпертуары беларускіх тэатраў заня­ла нацыянальная тэматыка.

1971 г. — у Мінску адкрыўся Дзяр- жаўны тэатр музычнай камедыі БССР. 1974 г. — створаны ВІА «Сябры». За- служаны калектыў Рэспублікі Бела­русь. Кіраўнік — А. Ярмоленка.

1970—1980-я гг. — фільм «Белыя Ро­сы», шматсерыйны тэлефільм «Дзяр- жаўная граніца».

Сярэдзіна 1980-х гг. — у Беларусі па­ступова пашыраецца нацыянальна- культурнае адраджэнне

карцін «Лічбы на сэрцы», «Беларусь партызанская».

Шчамялёў Леанід — карціны «Навала. 22 чэрвеня 1941 года», «Першы дзень міру», «Край мой, Міншчына». Багатыроў Анатоль — на аснове на- роднай песеннасці стварыў арыгі- нальную шматчасткавую кампазіцыю «Беларускія песні».

Туранкоў Аляксей — напісаў оперу «Яснае світанне», прысвечаную тэме ўз’яднання Заходняй Беларусі з БССР. Семяняка Юрый — напісаў першую беларускую аперэту «Паўлінка», оперу «Зорка Венера», прысвечаную жыццю і творчасці М. Багдановіча.

Смольскі Дзмітрый — опера «Фран- цыск Скарына».

Мулявін Уладзімір — народны ар- тыст БССР і СССР, кіраўнік вакальна- інструментальнага ансамбля «Пес­няры».

Ярмоленка Анатоль — народны ар- тыст Беларусі, мастацкі кіраўнік і вядучы саліст ансамбля «Сябры». Пташук Міхаіл — кінарэжысёр, фільмы: «Вазьму твой боль», «Чорны замак Алынанскі», «Знак бяды»

Білет 18

Стан культуры ў Заходняй Беларусі ў 1920-я — 1930-я гг.: характэрныя рысы і асаблівасці

Адукацыя. Таварыства бе- ларускай школы. Літаратура, жывапіс, му- зычнае мастацтва. Праваслаўная царква і каталіцкі касцёл. Неаўнія ў Заходняй Беларусі

1918 г. — пасля аднаўлення Полынчы яе тэрыторыя была аб’яўлена Ваты- канам місіянерскай тэрыторыяй, на якой пашыралася неаўнія.

1921 г. — стварэнне Таварыства бела- рускай школы (ТБШ).

1921 г. — створана Беларускае на- вуковае таварыства, якое працава- ла ў Вільні. Займалася навуковымі даследаваннямі гісторыі і культуры беларускага народа.

Паланізацыя — сістэма мерапрыемстваў, якія праводзіліся польскімі дзяржаў- нымі органамі, культурнымі ўстановамі, каталіцкім духавенствам па распаў- сюджанні польскай мовы і культуры, па асіміляцыі (далучэнні да палякаў) белару­скага насельніцтва ў Заходняй Беларусі. Таварыства беларускай школы (ТБШ) — легальная масавая культурна-асветніцкая арганізацыя, якая выступала супраць паланізацыі. Свае намаганні засяродзіла

Скурко Яўген Іванавіч (Максім Танк) — беларускі паэт. Тройчы арыштоўваўся польскімі ўладамі, а за выданне свайго першага паэтыч- нага зборніка — кнігі вершаў «На этапах» — быў нават асуджаны. Напісаў гераічную паэму «Нарач» пра паўстанне нарачанскіх рыбакоў. Пестрак Піліп — беларускі паэт, пра- заік. За сваю рэвалюцыйную дзей- насць правёў звыш 10 гадоў у польскіх