Кароткі план

Даты, падзеі

Паняцці

Персаналіі

8 снежня 1999 г. — падпісаны Дага- вор аб стварэнні Саюзнай дзяржавы Беларусі і Расіі.

2000 г. — Беларусь разам з прад- стаўнікамі 189 дзяржаў падпі- сала Декларацию тысячагоддзя — базавы дакумент, накіраваны на да- сягненне к 2015 г. шэрагу мэт, звя- заных з паляпшэннем становішча чалавека, пераадоленнем беднасці, галечы і голаду, умацаваннем здароўя, устанаўленнем міру і забеспячэннем бяспекі, аховай навакольнага асярод- дзя, абаронай правоў і дэмакратыі. 2007 г. — падпісаны Дагавор аб стварэнні адзінай мытнай тэрыторыі і фарміраванні Мытнага саюза паміж Беларуссю, Расіяй і Казахстанам.

2010. г. — ААН па ініцыятыве Беларусі прыняла Глабальны план дзеянняў па барацьбе з гандлем людзьмі, для прадухілення чаго наша краіна прад- прымае вялікія намаганні.

2011. г. — Прэзідэнты Беларусі, Расіі і Казахстана падпісалі Дэкла- рацыю аб еўразійскай эканамічнай інтэграцыі, якая азначала паступовы пераход ад дзеючага Мытнага саюза да фарміравання Адзінай эканамічнай прасторы і стварэння на яе аснове к 2015 г. Еўразійскага эканамічнага саюза

скай Федэрацыі з высокай ступенню палітычнай і эканамічнай інтэграцыі, утворанае 2 красавіка 1997 г.

Усходняе партнёрства — праект, афіцыйна прапанаваны ў 2009 г. Еўрапейскім саю- зам для збліжэння ЕС з краінамі бы- лога СССР, сярод якіх Украіна, Мал- дова, Азербайджан, Арменія, Грузія і Беларусь. Праграма аб’ядноўвае 33 дзяр­жавы, у тым ліку 27 членаў Еўрасаюза і 6 дзяржаў-партнёраў.

Дагматызм — аднабаковае, схематычнае, закасцянелае мысленне, якое аперыруе застылымі, нязменнымі палажэннямі, без уліку канкрэтных умоў развіцця, у адрыве ад жыцця і практыкі. «Партнёрства дзеля міру» — праграма НАТО, накіраваная на стварэнне партнёр­ства як пастаяннага элемента структуры еўрапейскай бяспекі. Асноўныя напрамкі супрацоўніцтва звязаны з узаемадзеян- нем у справе нераспаўсюджвання зброі масавага знішчэння, пры ліквідацыі наступстваў надзвычайнага становішча, з кіраваннем крызіснымі сітуацыямі, ажыццяўленнем кантролю над узброенымі сіламі і абарончымі структурамі, з ба- рацьбой з міжнародным тэрарызмам.

Рух недалучэння — знешнепалітычны курс, накіраваны на недалучэнне да шматбаковых ваенных саюзаў пасля Другой сусветнай вайны. Беларусь стала яго ўдзельнікам у 1998 г.

Білет 23

Масавая народная барацьба супраць нямецка-фашысцкіх акупантаў на тэрыторыі Беларусі: формы, метады, асаблівасці супраціўлення

Баявая дзейнасць парты- занскіх фарміраванняў. Падпольная барацьба на акупіраванай тэрыторыі Беларусі.

30 мая 1942 г. — стварэнне Цэн- тральнага штаба партызанскага руху (ЦІІІПР) пад кіраўніцтвам та- гачаснага першага сакратара Цэн- тральнага камітэта Камуністыч- най партыі (балынавікоў) Беларусі П. К. Панамарэнкі.

Партызанскі pyx — узброеная барацьба шырокіх пластоў насельніцтва, аб’яд- нанага ў арганізаваныя фарміраванні на акупіраваных тэрыторыях, супраць агрэ- сара за дзяржаўную незалежнасць. Партызанская зона — тэрыторыя, якая кантралявалася партызанамі.

Машэраў Пётр Міронавіч — перад вайной працаваў настаўнікам фізікі і матэматыкі. Стварыў і ўзначаліў Расонскае антыфашысцкае падполле. Быў камандзірам партызанскага атра- да і камісарам партызанскай брыгады. Двойчы паранены ў баях. Узначаліў

Кароткі план

Даты, падзеі

Паняцці

Персаналіі

Антыфашысцкая б а - рацьба ў заходніх раёнах Беларусі.

Дапамога мясцовага на- сельніцтва партызанам і падполыпчыкам

Верасень 1942 г. — створаны Беларускі штаб партызанскага руху (БШПР) пад кіраўніцтвам другога сакратара ЦК КП(б)Б П. 3. Калініна.

Жнівень 1943 г. — пачатак першага этапу «рэйкавай вайны».

Другая палова кастрычніка — пача­так лістапада 1943 г. — другі этап «рэйкавай войны» «Канцэрт».

1943 г. — мінскія падполынчыкі разам з партызанамі ажыццявілі аперацыю па знішчэнні генеральнага камісара Беларусі В. Кубэ.

20 чэрвеня 1944 г. — пачатак трэцяга этапу «рэйкавай войны»

Падпольная барацьба — нелегальная дзейнасць органаў і арганізацый, асобных прадстаўнікоў насельніцтва на захопле- най ворагам тэрыторыі, накіраваная на зрыў акупацыйнай палітыкі і аднаўленне нацыянальна-дзяржаўнай незалежнасці. «Рэйкавая вайна» — скаардынава- ныя аперацыі савецкіх партызан і падполынчыкаў па масавым разбурэнні чыгуначных камунікацый (рэек, мастоў, станцый, эшалонаў) у тыле ворага. Армія Краёва — польскія ваенныя фарміраванні, якія змагаліся на тэры- торыі Заходняй Беларусі за вызваленне Полыпчы і аднаўленне яе ў межах да верасня 1939 г.

Вілейскі падпольны абласны камітэт камсамола. У 26 гадоў стаў Героем Савецкага Саюза

Стварэнне і развіццё нацыянальнай сістэмы адукацыі і навукі ў Рэспубліцы Беларусь

Развіццё нацыянальнай сістэмы адукацыі. Развіццё беларускай навукі

1991 г. — Вярхоўны Савет прыняў Закон «Аб адукацыі ў Рэспубліцы Беларусь».

1999 г. — урадам Беларусі была прынята Праграма развіцця нацыя­нальнай сістэмы адукацыі да 2010 г. Распачаўся паступовы пераход базавай школы на 10-гадовы тэрмін абавязко- вага навучання.

2008 г. — у адпаведнасці з Дэкрэтам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь «Аб асобных пытаннях агульнай сярэд- няй адукацыі» адбыліся эвалюцыйныя змены, звязаныя з пераходам агуль­най сярэдняй адукацыі да 11-гадовага тэрміну навучання замест 12-гадовага, рашэнне аб увядзенні якога было пры­нята раней.

2007 г. — адбыўся Першы з’езд вучо- ных Беларусі, на якім былі падведзены вынікі развіцця навукі і вызначаны яе задачы ў аспекце выканання Дзяржаў- най праграмы інавацыйнага развіцця Рэспублікі Беларусь на 2007—2010 гг.

Інавацыя — комплексны мэтанакіраваны працэс стварэння, распаўсюджвання і выкарыстання новаўвядзенняў з пе- ратварэннем іх у прадукцыю (тавары і паслугі) і вывядзеннем яе на рынак для камерцыйнага выкарыстання. Грамадства ведаў — этап у развіцці інфармацыйнага грамадства, на якім вызначальнай рысай лічыцца пераваж- ная роля навукі і тэхнікі ў працэсах вытворчасці інфармацыі, неабходнай для жыццядзейнасці людзей, а веды пераўтвараюцца ў важнейшы фактар грамадскага развіцця.

Балонскі працэс — працэс збліжэння і гарманізацыі сістэм адукацыі краін Еўропы з мэтай стварэння адзінай адука- цыйнай прасторы вышэйшай адукацыі, якая аформлена ў 1999 г., і ўключае ў сябе па стане на 2011 г. 47 краін- удзельніц.

Кодэкс аб адукацыі — дакумент, які стварае адзіны цэласны механізм заканадаўчага рэгулявання пытанняў,

Алфёраў Жарэс Іванавіч — ураджэнец Беларусі, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы ў 2000 г. Яго вынаходніцтвы ў галіне сучасных інфармацыйных тэхналогій, у прыватнасці вынахо- джанне хуткіх транзістараў, лазер­ных дыёдаў, інтэгральных мікрасхем- «чыпаў», дазволілі зрабіць звычай- нымі такія рэчы, як прайгравальнік кампакт-дыскаў, пульт дыстанцый- нага кіравання, сонечныя батарэі, мабільныя тэлефоны.

Антонаў Ігнацій Пятровіч — народ­ны ўрач Беларусі, акадэмік Нацыя­нальнай акадэміі навук Беларусь Быў санінструктарам танкавага батальёна ў час Сталінградскай бітвы. За гады войны вынес з поля бою 128 паране- ных воінаў. Пасля вайны займаўся на- вукай, на працягу 36 гадоў узначаль- ваў Беларускі навукова-даследчы інстытут неўралогіі, нейрахірургіі і фізіятэрапіі. За навуковыя дасягненні, што выкарыстоўваюцца для лячэння

Кароткі план

Даты, падзеі

Паняцці

Персаналіі

2011 г. — уступіў у сілу «Кодэкс аб адукацыі».

2011. г. — створаны Савет па развіцці інфармацыйнага грамадства пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

2012. г. — паспяховы запуск белару­скага касмічнага апарата з касмадро- ма Байканур

якія звязаны з функцыянаваннем усіх узроўняў адукацыі. Так, у агульнай ся- рэдняй адукацыі замацаваны 11-гадовы перыяд навучання, пяцідзённы вучэбны тыдзень, 10-бальная шкала ацэньвання ведаў

хворых ва ўсім свеце, як адна з вы- датных асоб XX ст. узнагароджаны медалём Гонару II тысячагоддзя

Білет 24

Вызваленне тэрыторыі Беларусі ад германскіх захопнікаў. Аперацыя «Баграціён» і яе стратэгічнае значэнне

Пачатак вызвалення Бела­русь

Беларуская наступальная аперацыя «Баграціён»

23 чэрвеня 1943 г. — пачатак апера- цыі «Баграціён».

23 верасня 1943 г. — вызвалены першы раённы цэнтр БССР — г. Камарын. Лета 1944 г. — у вызваленні Беларусі прымаў удзел французскі знішчальны авіяполк «Нармандыя —Нёман».

3 ліпеня 1944 г. — вызвалены г. Мінск.

5 ліпеня — 28 жніўня 1944 г. — другі этап аперацыі «Баграціён».

16 ліпеня 1944 г. — вызвалены г. Гомель, адбыўся партызанскі парад у Мінску, прысвечаны вызваленню сталіцы.

28 ліпеня 1944 г. — вызвалены г. Брэст

Аперацыя «Баграціён» — наступальная аперацыя Чырвонай Арміі з 23 чэрвеня па 28 жніўня 1944 г., у ходзе якой тэры- торыя БССР была вызвалена ад нямецка- фашысцкіх захопнікаў

К. К. — камандуючы 1-га Беларускага фронту.

Захараў Г. Ф. — камандуючы 2-га Беларускага фронту.

Чарняхоўскі I. Д. — камандуючы 3-га Беларускага фронту.

Баграмян I. X. — камандуючы 1-га Прыбалтыйскага фронту.

Жукаў Г. К. і Васілеўскі А. М. — мар­шалы Савецкага Саюза, прадстаўні- кі Стаўкі Вярхоўнага Галоўнакаманда- вання, каардынавалі дзеянні франтоў. Фролікаў Д. Г. — малодшы лейтэнант 2-га гвардзейскага танкавага корпу­са пад камандаваннем генерал.-маёра А. С. Бурдзейнага. Танк Фроліка- ва Д. Г. першым уварваўся у белару- скую сталіцу

Дасягненні беларускага мастацтва і спорту на міжнародным узроўні

Дасягненні прадстаўнікоў беларускага мастацтва. Дасягненні беларускіх спартсменаў у савецкі час. Спартыўныя дасягненні беларускіх алімпійцаў

1956 г. — беларусамі была заваявана першая алімпійская ўзнагарода.

1972 г. — лепшай спартсменкай свету прызнана белорусская гімнастка Воль­та Корбут.

1996 г. — XXVI Алімпійскія гульні, на якіх Рэспубліка Беларусь упершы- ню была прадстаўлена самастойнай нацыянальнай камандай. Залатыя медалі тады заваявала Кацярына Хадатовіч (акадэмічнае веславанне, байдарка-адзіночка).

Славянскі базар у Віцебску —

Міжнародны фестываль мастацтваў, які праводзіцца ў Віцебску з 1992 г. Адна з мэт фестывалю — аб’яднаць творчыя сілы блізкіх па культуры краін і ства- рэнне мірнай супольнасці. Кінафэстываль «Лістапад» — што- гадовы Міжнародны кінафестываль, які праходзіць у Мінску ў лістападзе паводле пастановы Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь. Першапачаткова прадугледжваўся як кінафорум краін

Сідзяк Віктар і Бялова Алена —

фехтавалынчыкі, чатырохразовыя алімпійскія чэмпіёны. Імя А. Бяловай занесена ў Кнігу ракордаў Гінеса. Мядзведзь Аляксандр, трохразовы чэмпіён (XVIII, XIX, XX) Алімпійскіх гульняў па вольнай барацьбе, неадна- разовы чэмпіён свету і СССР. Прызна- ны лепшым барцом вольнага стылю XX ст. і ўдастоены спецыяльнай узна- гароды ЮНЕСКА «За высакароднасць у спорце».

Кароткі план

Даты, падзеі

Паняцці

Персаналіі

2001 г. — лепшай спартсменкай Беларусі была прызнана Яніна Кароль- чык — чэмпіёнка XXVII Алімпійскіх гульняў па штурханні ядра.

2012 г. — на XXX Алімпійскіх гуль- нях у Лондане два новыя сусветныя ракорды ўстанавіў беларускі стра- лок Сяргей Мартынаў. Тэнісістка Вікторыя Азаранка, якая ўпершы- ню ў гісторыі беларускага тэнісу ў 2012 г. стала першай ракеткай све­ту, разам з Максімам Мірным змаглі перамагчы гаспадароў тэніснага корта. У плаванні на 100 м вольным сты- лем Аляксандра Герасіменя заваявала адразу два сярэбраныя медалі.

2014 г. — зімовая Алімпіяда ў Сочы. Золата ў лыжнай акрабатыцы завоевала Ала Цупер. Тры залатыя медалі завоевала Дар’я Домрачава

СНД і Балтыі. 3 2003 г. афіцыйна набыў статус міжнароднага. Адна з мэт кінафестывалю — умацаванне культур­ных сувязей паміж Рэспублікай Беларусь і замежнымі краінамі, а таксама твор- чых сувязей паміж кінематаграфістамі краін-удзельніц кінафоруму. Алімпійскія гульні — найбуйнейшыя міжнародныя комплексный спартыўныя спаборніцтвы сучаснасці, якія право- дзяцца кожныя чатыры гады пад эгідай Міжнароднага алімпійскага камітэта (МАК). Віды спорту, якія ўваходзяць у праграму Алімпійскіх гульняў, на- зываюцца алімпійскімі. Пераможцы спаборніцтваў атрымліваюць пажыццё- вае званне алімпійскага чэмпіёна

Багінская Святлана — трохразовая алімпійская чэмпіёнка па спартыўнай гімнастыцы.

Шчэрба Віталь, чатырохразовы брон- завы прызёр на XXVI Алімпійскіх гульнях, шасціразовы перамож- ца Алімпіяды 1992 г. у Барсело­не па спартыўнай гімнастыцы. Як уладальнік шасці залатых медалёў, заваяваных на адной Алімпіядзе, занесены ў Кнігу рэкордаў Гінеса. В. Шчэрба з’яўляецца 14-разовым чэмпіёнам свету, у тым ліку ва ўсіх дысцыплінах спартыўнай гімнастыкі ў асабістым і камандным першынстве, а таксама на ўсіх шасці гімнастычных снарадах. Прызнаны лепшым спарт- сменам свету ў 1991—2000 гг. Грышын Аляксей — фрыстайліст, на XXI зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 г. атрымаў першае ў гісторыі су- верэннай Беларусі золата ў Банку веры. Домрачава Дар’я — трохразовая алімпійская чэмпіёнка зімовых Алімпійскіх гульняў у Сочы 2014 г. Атрымала тры залатыя медалі ў асабістых лыжных гонках на ад­ной Алімпіядзе. За свой спартыўны подзвіг белорусская біятланістка была ўдастоена звания «Герой Беларусі»

Білетп 25

Уклад беларускага народа ў Перамогу над нацысцкай Германіяй: вынікі і ўрокі Вялікай Айчыннай вайны

Ураджэнцы Беларусі на франтах Вялікай Личинной войны, у партызанскіх отрадах і падполлі.

Удзел у еўрапейскім руху Супраціўлення.

Працоўны гераізм у са- вецкім тыле

Кастрычнік 1943 г. — у Францыі створаны Цэнтральны камітэт былых савецкіх ваеннапалонных

Рух Супраціўлення — рух супраць акупацыйных улад на акупіраваных Германіяй і яе саюзнікамі тэрыторыях у гады Другой сусветнай войны, а так сама ў самой Германіі.

Цэнтральны камітэт былых савецкіх ваеннапалонных — камітэт, які аб’ядноўваў дзейнасць партызанскіх і падпольных труп савецкіх грамадзян

Купрыянаў П. I. — паўтарыў подзвіг А. Матросава пры ліквідацыі акру- жанай групоўкі ворага на тэрыторыі Латвіі.

Катрыч А. М. — здзейсніў гіершы ў гісторыі вышынны паветраны таран. Талаліхін В. В. — здзейсніў першы начны повыдраны таран.

Гаравец А. К. — адзіны ў свеце лёт- чык, які ў адным паветраным баі

Кароткі план

Даты, падзеі

Паняцці

Персаналіі

(на Курскай дузе) збіў 9 самалётаў праціўніка і прыняў бой з 20 варожымі бамбардзіроўшчыкамі. Загінуў у тым жа баі. Пасмяротна яму прысвоена звание Героя Савецкага Саюза. Тусналобана-Марчанка 3. М. — мед- сястрп, якая за 8 месяцаў баёў вынес­ли и поли бою 128 параноных байцоў, цудам эйсталаоя ў жывых пасля ра­нении і абмаражанкн, перенесла 8 аперацый, страціла рукі 1 ногі. Герой Савецкага Саюза. Удастоена вышзй- шай уэнагароды медали Імй Фло рэнс Найтынгейл

Развіццё літаратуры і мастацтва ў Рэспубліцы Беларусь: адлюстраванпе культурна -гістарычнай сішдчыйы і сучаспмн даспгінчіні

Развіццё беларускай літа- ратуры.

Адлюстраванне культурна- гістарычнай спадчыны ў беларускай літаратуры. Выяўленчае мастацтва. Гістарычная тэматыка ў тэатральным і музычным мастацтве, кінаматографе. Ушанаванне памяці гістарычных асоб і дзеячаў культуры ў помніках скульптуры і архітэктуры

1990 г. — абвяшчэнне беларускай мовы дзяржаўнай.

15 сакавіка 1994 г. — Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь заканадаўча за- мацавала дзяржаўны статус белару­скай мовы.

3 1994 г. адзначаецца Дзень белару- скага пісьменства.

2009 г. — прыняты Закон «Аб правілах беларускай арфаграфіі і пунктуацыі», накіраваны на забеспячэнне адзінства правапісных норм беларускай мовы. 2002 г. — па выніках праведзе- нага конкурсу Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь быў зацверджаны Дзяржаўны гімн Рэспублікі Беларусь

Дайноіса Леанід — беларускі ііІсьмсчі- нік, лаўрэат Літаратурнай прэміі Саюза пісьменнікаў Веларусі імя I. Мележа (1988) за рамаи «Меч князя Вячкі», Дзяржаўнай нрэміі Беларусі імя К. Каліноўскага (1990) за творы літаратуры і мастацтва для дзяцей — гістарычныя раманы «Меч князя Вячкі» і «След ваўкалака». Раманы «Меч князя Вячкі», «След ваўкалака», «Жалезныя жалуды» прысвечаны пер- шаму дзяржаўнаму ўтварэнню ўсходніх славян на тэрыторыі Беларусі — Полац- каму княству і перыяду фарміравання Вялікага Княства Літоўскага. Чыгрынаў Іван раманамі «Вяртанне да віны» і «Не ўсе мы згінем» завяршыў пенталогію — эпічнае палатно пра вёску Верамейкі і верамейкаўцаў, іх жыццё і змаганне ў гады Вялікай Ай- чыннай вайны.

Алексіевіч Святлана — беларуская пісьменніца, аўтар кнігі «Чарнобыль- ская малітва». У творы адлюстраваны лёсы людзей, якія пацярпелі ад Чар- нобыльскай катастрофы, і ўвогуле свет пасля Чарнобыля