Podstawowe zależności makroekonomiczne

Zmienne endogeniczne Y – dochód C – konsumpcja I – inwestycje X – eksport netto R – stopa procentowa

Zmienne egzogeniczne G – zakupy rządowe M – podaż pieniądza

Zależności między zmiennymi

Y = C + I + G + X	(tożsamość dochodu)
C = a + b(1 – t)Y	(funkcja konsumpcji)
I = e – dR	(funkcja inwestycji)
X = g – mY – nR	(funkcja eksportu netto)
M = (kY – hR)P	(funkcja popytu na pieniądz)

Krzywa IS – pokazuje wszystkie kombinacje stopy procentowej R i dochodu Y, dla których tożsamość dochodu jest spełniona. Inaczej rzecz ujmując – kombinacje stopy procentowej i dochodu, dla których rynek dóbr jest w równowadze: wydatki są równe dochodowi.

Graficzne wyprowadzenie krzywej IS

/ rysunek /

Algebraiczne wyprowadzenie krzywej IS

Y = C + I + G + I = a + e + g + [b(1–t) – m] Y – (d+n)R + G

Rozwiązując ze względu na R:

R = [a+e+g / d+n] – { [1 – b(1–t) + m] / (d+n) } Y + G / (d+n)

Wskazówka: proszę zwrócić uwagę, że matematycznie ogólna postać powyższego równania to y = a + bY + c

Uwagi:

• należy pamiętać o właściwej interpretacji tego równania: wskazuje ono jaki jest dla poszczególnych poziomów produkcji taki poziom stopy procentowej, który zapewnia równowagę na rynku dóbr (wydatki są równe dochodom);

• linię IS nazywamy „krzywą” mimo iż ona na naszych wykresach jest prostą, ponieważ w rzeczywistości na pewno zależności przez nią opisywane nie są liniowe, a jednie dla uproszczenia analizy tak przyjęliśmy.

Nachylenie IS

IS jest nachylona ujemnie (negatywnie, jest opadająca) ponieważ stopa procentowa zmniejsza eksport netto i inwestycje. Oznacza to, że nachylenie to jest określone przez elastyczność eksportu netto n i inwestycji g względem stopy procentowej.

Przesunięcia IS

Równoległe przesunięcie IS może być wynikiem zmian wydatków egzogenicznych, czyli wydatków rządowych G, a także tych części konsumpcji, inwestycji i eksportu netto, które nie zależą od dochodu: a, e, g.

Zmiana nachylenia krzywej is

Zmiany nachylenia mogą być wynikiem zmian krańcowej skłonności do konsumpcji b, krańcowej skłonności do importu m, stopy opodatkowania w gospodarce t.

Przesunięcia i równoczesne zmiany nachylenia krzywej IS

W wypadku zmiany elastyczności eksportu netto n i inwestycji d względem stopy procentowej następują jednoczesne przesunięcie i zmiany nachylenia krzywej IS.

Uwaga: ponieważ cechy gospodarek zmieniają się bardzo powoli, a model analizuje gospodarkę w krótkim okresie, to istotna dla nas będzie przede wszystkim reakcja gospodarki na zmiany w polityce makroekonomicznej, a więc zmiany wydatków rządowych G i podaży pieniądza M.

/ rysunek /

Krzywa LM – pokazuje wszystkie kombinacje stopy procentowej R i dochodu Y, dla których rynek pieniądza jest w równowadze: podaż pieniądza jest równa popytowi na pieniądz.

Graficzne wyprowadzenie krzywej LM

/ rysunek /

Algebraiczna postać krzywej LM

M/P = kY – hR

R = (k/h) Y – (1/h) M/P

Wskazówka: powyższy wzór ujmuje pieniądz w sposób realny, czyli podzielony przez poziom cen. Mówimy wtedy również o „realnej podaży pieniądza” albo „realnych zasobach pieniądza”. Jeśli ceny się nie zmieniają, to pieniądz realny jest równy pieniądzowi nominalnemu. Jeśli przyjąć P=1, to M = kY – hR

Nachylenie LM

LM jest nachylona dodatnio (pozytywnie, jest wznosząca) ponieważ aby rynek pieniądza pozostawał w równowadze przy wyższym popycie na pieniądz, stopa procentowa musi wzrosnąć. Wtedy zmienia się stosunek ilości pieniądza, utrzymywanego z różnym powodów:

• wzrasta ilość pieniądza utrzymywana dla celów transakcyjnych (k wrasta),

• zmniejsza się ilość pieniądza utrzymywana dla celów oszczędnościowych (h wrasta).

Przesunięcia LM

Równoległe przesunięcie LM może być wynikiem zmian podaży pieniądza realnego, co z kolei może być wynikiem zmian nominalnej podaży pieniądza M albo poziomu cen P. Również zmiana wrażliwości popytu na pieniądz na stopę procentową h przesuwa LM.

Zmiana nachylenia krzywej LM

Zmiany nachylenia mogą być wynikiem zmian zarówno elastyczności popytu na pieniądz względem stopy procentowej h, jak i elastyczności popytu na pieniądz względem zmiany dochodu k.

Punkt przecięcia krzywych IS oraz LM opisuje sytuację, kiedy model jest w równowadze, czyli na rynków dóbr i rynku pieniądza istnieje równowaga.

/ rysunek /

7. Analiza polityki makroekonomicznej w modelu IS-LM

Efekt wypierania: G  Y  R  I

wzrost wydatków rządowych 

wzrasta łączny popyt i przez to produkcja 

zwiększa się zapotrzebowanie na pieniądz dla celów transakcyjnych 

przy niezmiennej podaży pieniądza zwiększa się stopa procentowa 

powoduje to zmniejszenie się inwestycji

Uwaga: jeśli spadają wydatki rządowe, to mamy do czynienia z procesem odwrotnym, którego skutkiem jest wzrost inwestycji. Również taką sytuację możemy nazwać efektem wypierania, choć ujemnym do wartości.

Skuteczność polityki – o polityce makroekonomicznej mówimy że jest skuteczna, jeśli niewielkie działania podejmowane w jej ramach powodują duże zmiany wielkości produkcji, natomiast niewielkie zmiany stopy procentowej.