28. Потенциалдар түйін әдісі

Түйін санын анықтаймыз

Бір түйінді базистік түйін ретінде қарастырамыз және оның потенциалын 0-ге теңестіреміз: d- базис, φd=0.

Барлық шын токтардың бағытын белгілейміз.

Қалған m-1 түйінге 1-Кирхгоф заңын қарастырамыз.

Ом заңы арқылы әрқайсы токты потенциалдар арқылы жазамыз. Осы теңдеуді 4-пунктағы теңдеуге қоямыз.

Потенциалдар арқылы әрқайсы шын токтың мәнін анықтаймыз.

29. Ток контурларынң әдісі

1. m, n, n_mk, k анықтаймыз

m-түйіндер саны

т-тармактар саны

n_mk- ток кози бар тармактар саны

к-негізгі контур саны

K=n-m- n_mk +1

2. Әрқайсы тармақта шын токтың бағытын белгілейміз. Әрқайсы контурды белгілейміз.

3.Әрқайсы контурда бүкіл элементтер арқылы тек қана бір контурлы ток жүреді деп есептейміз. Оны I_кк деп белгілейміз. R=1:K(1 ден негізгі контур санына дейін өзгереді) әрқайсы контурдың бағытын белгілейміз.

4. Контур арқылы II Кирхкоф заңы бойынша К теңдеуін құрастырамыз

5. Шын токтың мәндерін контур арқылы анықтаймыз

30. Қабаттасу әдісі.

Қабаттасу әдісі бойынша электр тізбектер есептеулері мынадай тәртіп бойынша жүреді. Электр тізбегінде жалғыз ЭҚК көзі мен кернеуді қалдырып басқаларын алып тастайды. Электр тізбегінде барлық резистивті элементтерді, ток көзінің ішкі кедергісін қалдырып есептеу жүргізіледі. Көрсетілген кернеудегі ток көзі ішкі кедергілері нөлге тең деп есептеледі. Тура осылайша қанша ток көзі бар, сонша есептеу жүргізіледі. Әрбір тармақ үшін жиынтық ток барлық ток көзінен пайда болған токтардың алгебралық қосындысы ретінде анықталады.

Барлық көздердің тогын анықтағаннан кейін қосынды токтың оң бағытын таңдаған дұрыс, сонда қосынды токтардың бағыты токтардың шын бағытымен сәйкес келеді.

Қабаттасу әдісі электр тізбектерінде параметрлер өзгергенде қандай құбылыстар болып жатқанын талдау үшін өте қолайлы әдіс болып табылады.

Қабаттасу әдісінің қолдану этаптары:

n_тк- анықтаймыз

n_тк- ток көзі саны

n_кк- кернеу көзі

n_Е- жалпы энергия көзі

n_Е= n_тк+ n_kк

Әрқайсы тармақтағы шын токтың бағытын белгілейміз.

Электр тізбегінде тек бір энергия көзін қалдырамыз, ал басқаларының орнына олардың ішкі кедергісін қоямыз, кернеу көзі болса, r=0 бұл тармақта ешқандай элемент болмайды.

r= болса, онда тармақ болмайды.

1-ші энергия көзі беретін бөлшек токтарын табамыз. Оны бір штрихпен белгілейміз.

3-ші пункті n_i –рет қайталаймыз.

Шын токтың мәні әрқайсы тармақтың бөлшек токтарының алгебралық қосындысына тең болады.

31.Эквивалентті генератор әдісі

Эквивалентті генератор әдісі – электр тізбектерін түрлендіру әдісі, схема ЭҚК көзінен бірнеше бұтақтардан тұратын, эквивалентті мәнмен бір бұтаққа келтіріледі.

Эквивалентті генератор әдісі күрделі схемаларды есептеу кезінде қолданылады, жүктеме кедергісі ретінде бір бұтақ бөлінеді, және тізбектің жүктеме кедергісінің шамасына токтың тәуелділігін алу және зерттеу қажет етіледі.

Осы әдіске сәйкес схеманың өзгертілмеген бөлігі бір бұтаққа қайта құрылады, ЭҚК және ішкі эквивалентті генератор кедергісіне ие.

Эквивалентті генератордың ЭҚК мына формуламен анықталады:

Мұнда - тізбек аумағының өткізгіштігі, тең.

Эквивалентті генератор кедергісін анықтау үшін тізбекті және параллельді қосылған кедергілердің есебі қолданылады.

Эквивалентті генератордың параметрлерін анықтағаннан кейін формула бойынша жүктемедегі кез келген кедергінің мәнімен жүктемедегі токты анықтауға болады:

Кез келген күрделі активті екіполюстілікті эквивалентті генератор деп қарастыруға болады, ЭҚК екіполюстіктің қысқышының бос жүріс кернеуіне тең, ал ішкі кедергі пассивті екіполюстіктің сол қысқышының кіріс кедергісіне тең. Кіріс кедергіні анықтау кезінде барлық қорек көздері өзінің ішкі кедергілерімен ауыстырылған болуы керек – ЭҚК көздері қысқартылады (закорачиваются), ал ток көздері ажыратылады.