23. Иляве «янъы дюнья» газетасыНынъ саифелеринде сыфатларнынъ къулланылувы

Миллетимизни яшатаджакъ яшлардыр!

Ноябрь 29 куню Къырым муэндислик-педагогика университетинде фааль яшларнынъ Тюркиеде яшагъан тарихчымыз Хакъан Къырымлы ве белли журналист Зафер Къаратайнен корюшюв олып кечти. Корюшювнинъ макъсады 1917 сенеси декабрь 9 куню къурулгъан къырымтатар халкъынынъ биринджи Къурултайы акъкъында фикир пайлашмакъ ве бу эмиетли кунни къайд этюв меселелерини музакере этмектен ибарет олды.

Тедбирни фааль генчимиз Айдер Аджимамбетов ачып, корюшювден козьде тутулгъан макъсадны эр кеске анълатты. Сеитлер къасабасындан кельген яш бир огълан исе кемане чалып, махсус Хакъан Къырымлыгъа бир нагъме багъышлады.

Урьметли оджамыз яшларгъа мураджаат этип, озь гъае-фикирлеринен пайлашмакъны риджа этти. «Къардашлыкъ» яшлар джемаат тешкилятынынъ векили Асан Эмирсалиев Джанкойнинъ баш мейданына Номан Челебиджихан ады берильмесини теклиф этти. Бунда да гъайры, Хансарай музейинде къырымтатар халкъынынъ биринджи Къурултайына багъышлангъан махсус серги ачмакъ кереклигини айтып кечти.

Хакъан Къырымлы миллетимизни яшатса да, тек яшлар яшатаджагъыны айрыджа къайд этерек, бугуньки куньде къырымтатарларда миллий менлик дуйгъусы пек зайыф олгъаныны языкъсынып айтты. Буны энъ эвеля озюмиз яхшы анъламакъ ве тек шундан сонъ умумий кутьлеге яйдырмакъ зарур, деген фикирни ортагъа сюрди. Бизни башкъалары да танымалары ичюн озь темсиллеримизни яхшы билип, дигерлерге де танытмакъ керекмиз.

«Якъында 1812 сенесининъ рус-франсыз дженкине багъышлап хатыра тахтасы къоймакъ истеги бильдирильди. Бизим халкътан базы адамлар да бунъа къолтутып, «миллетимиз чар Русиесине япкъан хызметлерини мытлакъа косьтермек зарур» деди. Амма биз мына энди эки юз йылдан берли шу Русиеден тек зарар корьгенимиз азмы? Русие 1783 сенеси бизим девлетчилигимизни ёкъ этип, топракъларымызгъа бастырып киргенини унуттыкъмы ёкъса? Эльбет де, рус чары Петр I-ге эйкель къоймакъ мумкюн, амма эйкель тюбюне «Улу Русие чары» деп дегиль де, «1700 сенесинедже Къырым ханлыгъына берги тёлеген чар» деп язылмакъ керек. Биз чар Русиесининъ азаматлыгъыны медх этиджи абиделер къоюлмасына не ичюндир къолтутамыз, факъат улу Къырым ханларына ич олмадым бир эйкель къоюлдымы, аджеба? Тюркиенинъ Чешме шеэринде I Къаплан хангъа багъышлангъан абиде тура, Къырымда исе бунъа багъышлангъан хатыра тахтачыгъы биле ёкътыр.

Асылында, биринджи демократия айны бизим девлетимизден чыкъкъан, буны яхшы бильмелимиз. Ильк эвеля биз мусульман, тюрк дюньясына япкъан хызметимизни хатыра тахталары, эйкеллернен къайд этип, тек шундан сонъ Русиеге япкъан хызметимизни де косьтермек мумкюн», – дие къайгъылы фикирлеринен пайлашты Хакъан оджа.

Корюшюв иштиракчилерининъ бираз музакерелеринден сонъ Къырымтатар халкъара олимпиадасыны тешкиль этмек хусусында фикир сеслендирилип, илериде къырымтатар яшлар Къурултайында иштирак этеджек генчлеримиз  бу гъаени омюрге кечирюв ёлларыны оджаларнен берабер къыдырмакъ къарарына кельдилер.

Халкъымызда миллий менлик дуйгъусы къавий олмасы ичюн биз энъ эвеля улу девлетнинъ мирасчылары олгъанымызны, дюньяджа мешур алим, оджаларнынъ торунлары олгъанымызны эвлятларымызнынъ анъына даа сабийлик чагъларындан исрарлыкънен синъдирип турмалымыз. Буны ана сютюнен синъирген бала омюри боюнджа Къырымнынъ акъикъий саиби оларакъ эминликнен адым атаджакъ (Ленера Кезлевлми).

Макъаленинъ метининде къулланылгъан сыфатларнынъ талили:

белли – сыфат, нисбий сыфат, адий дередже, джумледе айырыджы;

эмиетли – сыфат, нисбий сыфат адий дередже, джумледе айырыджы;

фааль – сыфат, аслий сыфат адий дередже, джумледе айырыджы;

яш - сыфат, аслий сыфат, адий дередже, джумледе айырыджы;

урьметли – сыфат, аслий сыфат, адий дередже, джумледе айырыджы;

махсус – сыфат, нисбий сыфат, айырыджы;

миллий – сыфат, нисбий (исимге - ий ялгъамасы къошулып, негизден анълашылгъан предметке аитликни сыфат анълата), джумледе айырыджы;

яхшы - сыфат, аслий сыфат, адий дередже, джумледе айырыджы;

умумий - сыфат, нисбий(исимге - ий ялгъамасы къошулып, негизден анълашылгъан предметке аитликни сыфат япыла), джумледе айырыджы;

азаматлы(гъыны) – сыфат, нисбий сыфат, джумледе тамамлайджы;

улу – сыфат, аслий сыфат, адий дередже, джумледе айырыджы;

къайгъылы – сыфат, аслий сыфат, адий дередже, джумледе айырыджы.

халкъара- сыфат, нисбий, джумледе айырыджы;

къавий - сыфат, аслий сыфат, адий дередже, джумледе айырыджы;

мешур - сыфат, нисбий сыфат, джумледе айырыджы;

акъикъий - сыфат, нисбий сыфат, джумледе айырыджы.

Нетидже: « Янъы дюнья» газетасында чокъ аслий ве нисбий сыфатлар расткеле.