Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
1240_kimshilik__1179__1201__1179_y_1171_y_zhaua...doc
Скачиваний:
4
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
2 Мб
Скачать
☆

5.Мемлекеттік басқару жүйесіндегі азаматтардың құқықтары мен міндеттерін анықтаңыз.

Азаматтардың әкімшілік құқықтық мәртебесі жаппы құқықтық мәртебесінің бөлігі болып табылады және оның төмендегідей әлементтері бар:

  1. әкімшілік құқық қабілеттілігі және әрекет қабілеттілігі;

  2. мемлекеттік басқару саласындағы қүқық пен міндеттер;

  3. азаматтардың бостандығы мен құқығының әкімшілік- құқықтық кепілдігі.

Әкімшілік құқықтың субъектісі болу үшін азаматтар әкімшілік құқық кабілеттілігіне және мемлекетті басқару саласында қүқықтар мен міндеттерге ие болу керек. Жалпы азаматтарда әкімшілік әрекет қабілеттілігі басқа құқықтықсалаларға қарағанда ерте қалыптасады. Мысалы, мектеп оқушылары бұзылған құқықтарды қалпына келтіруге шаралар қолдануды әкімшіліктен талап ете алады, мысалы, жастар ісі жөнінде мемлекеттік органдарға үндеу жариялау сияқты.

Толыққанды әкімшілік әрекет қабілеттілігі 18 жастан ғана басталады. Әкімшілік құқық және әрекет кабілеттілігі тек жас мөлшеріне ғана емес, сондай-ақ денсаулыққа, тұрғылықты жеріне, біліміне және басқа да факторларға негізделіп қалыптасады. Кейбір факторлар әкімшілік құқық және әрекет қабілеттілігін толығымен немесе жартылай шектеуі мүмкін. Мәселен, психикалық аурулар мен мүгедектер транспорт жүргізу құқықтарынан айырылады, соттық жауапкершілікке тартылған және арнайы білімі жоқ азаматтар мемлекеттік аппаратта лауазымды міндет атқару құқығын жоғалтады.

Кез келген құқық субъектісінің және азаматтың әкімшілік-құқықтық мәртебесінің басты әлементі болып, мемлекеттік басқару саласындағы құкық пен міндеттер саналады. Оларды бірнеше себептерге байланысты жіктеуге (классификациялауға) болады. Әкімшілік-құқықтық мәртебе азаматтың конституциялық мәртебесімен тығыз байланысты болғандықтан конституцияға қатысты құқықты бөліп көрсетуге болады. Оған мемлекеттік істерді басқаруға қатысу, мемлекеттік қызмет атқару қүқығы, лауазымды тұлгалар мен мемлекеттік органдардың Іс-әрекеттері мен шешімдеріне сотқа шағымдану құқығы жатады. Сондай-ақ азаматтардың конституциялық құқығын әкімшілік құқық мәртебесінің әлементі ретінде қарастыруға болады. Бүл құқықтар мемлекеттік басқару органының қатысуынсыз және әкімшілік-құқыктық қатынастарынсыз жүзеге аспайды. Мемлекеттік басқару сапасындағы басқа құқықтар конституциялық құқықты дамытады.

6.Республика Президентінің Үкіметке қатысты өкілеттігін жазыңыз.

Республика Президентiнiң Үкiметке қатысты өкiлеттiгi

РеспубликаПрезидентi:        1) Парламент Мәжілісінің келiсiмiмен Республиканың Премьер-Министрiн қызметке тағайындайды; оны қызметтен босатады;        2) Премьер-Министрді тағайындағаннан кейінгі он күн мерзім ішінде оның енгізген ұсынысы бойынша Үкімет құрылымын айқындайды, Республиканың Үкімет құрамына кірмейтін орталық атқарушы органдарын құрады, таратады және қайта құрады, Үкімет мүшелерін қызметке тағайындайды; сыртқы істер, қорғаныс, ішкі істер, әділет министрлерін қызметке тағайындайды; Үкімет мүшелерін қызметтен босатады;      3)Үкiметмүшелерiнiң антын қабылдайды;        4) жүйелi түрде Премьер-Министрдiң Үкiмет қызметiнiң негiзгi бағыттары туралы және оның барлық маңызды шешiмдерi туралы баяндамасын тыңдайды, оның барысында Премьер-Министр Үкiмет жұмысы туралы есеп бередi;        5) Премьер-Министрдiң ұсынысы бойынша Республиканың мемлекеттiк бюджетi есебiнен ұсталатын барлық органдар үшiн қаржыландыру мен қызметкерлердiң еңбегiне ақы төлеудiң бiрыңғай жүйесiн бекiтедi;        6) аса маңызды мәселелер бойынша Үкiмет отырыстарына төрағалық етедi;        7) Үкiметке Парламент Мәжiлiсiне заң жобасын енгiзудi тапсырады;        8) Республика Үкіметі мен Премьер-Министрі актiлерiнiң күшiн жояды не толық немесе iшiнара тоқтата тұрады;        9) егер Үкiмет пен оның кез келген мүшесi өздерiне жүктелген мiндеттердi одан әрi жүзеге асыруы мүмкiн емес деп санаса немесе егер Парламент Мәжілісі не Парламент Үкiметке сенiмсiздiк бiлдiрсе, олар мәлiмдеген орнынан түсуi туралы, сондай-ақ Үкiмет жүргiзiп отырған саясатпен келiспейтiн немесе оны жүргiзбей отырған Үкiмет мүшесi мәлiмдеген орнынан түсуi туралы шешiмдi қабылдайды;        10) Үкiмет немесе оның кез келген мүшесi мәлiмдеген орнынан түсудi он күн мерзiм iшінде қабылдайды немесе қабылдамай тастайды;        11) Үкiметтiң немесе оның мүшесiнiң орнынан түсуiн қабылдамай тастаған ретте оларға өз мiндетiн одан әрi жүзеге асыруды тапсырады;        12) өз бастамасы бойынша Үкiметтiң өкiлеттiгiн тоқтату, Премьер-Министр мен Үкiметтiң кез келген мүшесiн қызметтен босату туралы шешiм қабылдауға хақылы;        13) өз актiлерiмен Үкiметке Республика Конституциясы мен заңдарында белгiленгеннен басқа атқару мiндеттерiн жүзеге асыруды жүктеуге хақылы;        14) Республика Үкiметiне заң шығару тапсырмаларын бередi. 

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]