5. Перифериялық құрылғыларды көру және жөндеу жұмыстарымен танысу

Перифериялық құрылғыларға мыналар жатады: Жүйелік блок, монитор, пернетақта, тышқын, джойстик, модем, баспа құралдары, сканер және т.б құрылғылар жатады

Жүйелік блок. Жүйелік блокқа дербес компьютердің құрылғылары жинақталған негізгі және қосымша құрылғыларды қосуға арналған қосқыштары орнатылған, сонымен қатар жүйені электр тогына қосатын батырма қойылған. Оның ішіндегілерінің түрін бөлу үшін артқы қақпағын ашу керек. Бірақ корпусы әр түрлі болуы мүмкін жүйелік блоктың алдыңғы тақтасында компьютерді қосу/өшіру батырмасы, дискі жетек, компакті дискден оқитын (компакт-диск) орналастырылған. Кейбір компьютерлердің жүйелік блогынде компьютерді қайта жүктеу батырмасы болады.

Жүйелік блок төмендегідей түрлерде: столға қойатын (горизанталь түрде) «енкейген» немесе тік орналасқан «башня» түрінде жасалуы мүмкін. Башнялық жүйелік блоктың екі түрі болады, олар мини - оны столдың шетіне орналастырады, мини - оны стол үстіне орналастыруға болады.

Монитор. Дисплей – компьютердің экранына информация шығаруға арналған құрылғы. Пішіні жағынан Сыртқы дисплей түрлі түсті телевизордың экранынан аумайды, сондықтан оны көп жағдайда монитор деп те атайды. Дисплейді адамға информация беріп отыратын компьютердің тілі болады деп қарауға. Дисплей электонды-сәулелік трубкадан, оны қоректендіруші (питание) блоктан сәулені бағыттап отыратын және электрондық блоктан тұрады. Дисплей символдық болса, онда экранда символдық информация, графиктік ал болса, онда символдық информациялардан сурет және өзге мониторда график орналастыруға болады. Монитор түрлі түсті немесе монохромды болуы мүмкін. Монитор экранында кез келген көрініс (кескін) түрлі түсті нүктелер (егер болса монитор түрлі түсті) тобынан немесе сұр нүктелер тобынан (монитор монохромды егер болса) тұрады. Ол нүктелерді әдетте пикселдер деп атайды. Әр Түрлі түсті мониторда пиксел қызыл, жасыл көк немесе түстердің бірімен боялғакн кішкентай үш нүктеден тұрады. Тік және жатық жолға орналасқан пикселдер саны монитордың мүмкіндігін көрсетеді. Монитор экранына орналасқан пикселдер саны қанша көп болса, монитордың шешуші мүмкіндігі жоғары болады.

Пернетақта. Пернетақта – компьюрге информация енгізуге арналған құрылғы. Ондағы әріпті және цифрлі пернелер арқылы компьтерге кез келген информация-ларды енгізуге болады. Қазіргі компьютерлердің тақтасында 101 102 болады немесе перне.

Джойстик. Джойстик деген – компьютерлік ойында экранда жылжитын обьектіні басқаруға арналған рычакты манипулятор Джойстик қораптан және қолға ұстағыштан тұрады, қолға ұстағышта немесе қорапта (корпуста) бір немесе бірнеше батырмалар болады. Ұстағышты айналдыру және батырмалар-ды басу арқылы компьютерге басқару әрекетін береді.

Модем – компьютерлерге телефон желілері немесе байланыс желілері арқылы өзара мәлімет алмасуға мүмкіндік беретін құрылғы. Модемнің негізгі сипаттамасы – мәліметтерді жеткізу жылдамдығы (бит/секунд). Недәуір кең тарағандары – стандартты Dial-up модемдер (56кбит/секунд дейін), DSL модемдер (128кбит/секунд дейін) және кабелдік жолдарға арналған модемдер (30 000 кбит/секунд дейін).

Баспа құралдары. Принтер – информацияларды қағазға басып шығаратын құрылғы. Ол арқылы дисплейде не орналасса, соны қағазға шығаруға басуға болады. Принтерде мәтіндік, кестелік, графиктік информацияларды, сурет басып алуға болады. Принтерде информацияларды қалауымыз бойынша ақ-қара немесе түрлі-түсті етіп басуға болады. Принтердің үш түрі болады: матрицалық, сия бүріккіш және лазерлік. Олардың ішіндегі ең қарапайымы матрицалық (инелі) принтер болып табылады. Жұмыс кезінде инелер қағаз бетінде жылжып отырады да, бояу таспаға соғылып, қағаз бетінде із қалдырады. Сия бүріккіш (струйный) принтердің матрицалық принтердің өзгешілігі басу бас тиегінде ғана. Мұнда ине соғылмайды, жіңішке тесіктен сұйық сия бүркіліп отырады да, әр символға сәйкес қағаз боялады. Сия кішкене картрижде (ыдыста) сақталады, оны аустырып отыруға болады. Түрлі түсті көрініс алу үшін принтер алдымен көріністі бір түспен бояйды да, одан басқа соң оның үстіне түсті сия орналастырады. Бояулар араласқан соң қағазда әдемі түрлі түсті сурет пайда болады. Лазерлік принтердің алдыңғы екеуіне қарағанда басу сапасы өте және жоғары тез. Мұнда қағаз ионизацияланады, яғни электрлік өрістің әсерінен арнайы жасалған ұнтақ (парашок-тонер) қағазға тартылады және қатты қызады да, қағазға жабысады.

Сканер. Сканер – қағаздағы көріністі дисплей экранына түсіруге арналған құрылғы Ол арқылы сурет, график мәтіндерді сканерлеуге (енгізуге) болады. Көрініс сканерленгеннен кейін графиктік программалар арқылы оларды өңдеуге (үлкейтуге, кішірейтуге, бояуға және қайта т.б.) болады. Сканер көріністі машина кодына ауыстырып, компьютер жадына жазады. Сканердің жұмыс атқару принципі былай: сәуле жарық жол-жолы бойынша жазып суретті сканерлейді, оның жұмыс принципі электрондық сәуленің дисплей экранның сканерлеуіне ұқсайды. Сканерлер қара-немесе ақ түсті түрлі-түсті болады.Сканерлердің планшетті, барабанды және қолымен істейтін (ручные) түрлері болады.

Перифериялық құрылғыларды жөндеу жұмыстары үшін оның ішкі құрылғыларымен танысу қажет. Мен өндірістік практикалық жұмыс кезінде жүйелк блок, баспа құралдары және сканер құрылғыларын жөндеу жұмыстарымен таныстым.

Жүйелік блоктың ішкі құрылғылары

Қатқыл диск – ақпараттарды ұзақ мерзімде сақтауға арналған құрылғы

Микропроцессор – аналық тақшадағы негізгі микросхема, барлық есептеу процестер осы құрылғыда жүргізіледі

Оперативті сақтау құрылғысы – ақпараттарды қысқа уақыт мензімінде сақтауға арналған құрылғы, оперативті жады

CD, DVD дискжетегі – оптикалық дискілерден ақпараттарды оқуға, сақтауға, өңдеуге арналған құрылғы

Аналық тақша – бұл компьютердің барлық құрамдас бөліктері қосылатын күрделі көп қабатты мөрлік тақша.

Кулер – Жүйелік блоктың ішіндегі салқындату құрылғысы