13 Тақырып. Этикет.

Әдептілік - тәрбиеліліктің белгісі және қоғамның адамға қоятын талабынан туатын әр адамның орындауға тиісті міндеті. Имандылық. Жүздесу, қоштасу, дәмдес-тұздас болу, бірге жол жүру, бір отбасында өмір сүру, бір–біріне қызмет ету, қызметтес болу, бірге оқып, бірге еңбек ету, ықылас-ілтипат білдіру, жиын той өткізу, ондағы түрлі жастағы адамдардың қарым-қатынасына зер салу, амандасу, сәлемдесу т.б. Сыннан өтіп, тәжірибеде жинақталған негізгі әдеп нормалары. Дұрыстап сәлемдесе білу – тәрбиелілікпен, көргенділіктің белгісі. Сәлемдесу рәсімдері. Әдептіліктің адамның сырт пішінінен байқалуы. Әдепті адамға көрсетілген қошемет пен құрмет. Үйдегі, көшедегі, қоғамдық жердегі әдептілік көріністері (асхана, оқу орындары, кинотеатр, дүкен, базар, той, думан, дискотека т.б. жерлердегі сөйлеу, тыңдау әдептері). Дөрекі сөйлемеу, біреуге айқайламау, ешкімді жәбірлемеу, орынсыз ашуланбау, өз міндетін ұқыпты орындау – тәрбиеліліктің белгісі. Басқаға зиян келтірмеу, шама шарқынша жұртқа пайда тигізу – өмір сүрудің басты мақсаты. Ұл мен қыздың бұл жайындағы ұғым-түсініктерінің өзіндік айырмашылықтары. Жазбаша және ауызекі дұрыс сөйлеу, қисынды ойлау, басқаның сөзін тыңдай білу – кісілік белгісі. Мінез-құлық, жүріс-тұрыс, тыныс-тіршілік мәдениеті. Мақсаткерлік пен мақсатсыздық. Жауапкершілдік пен жауапсыздық. Шешендік. Тәртіптік пен ұстамдылық. Дербестік пен иланғыштық. Сабырлылық пен сабырсыздық. Қанағатшылдық пен қанағатсыздық. Нысап. Ақкөңілділік пен тұйықтық. Ұқыптылық пен ұқыпсыздық. Белсенділік пен енжарлық. Рахат пен азап. Бейнет пен зейнет. Ант пен серт. Күнә мен кінә. Үлкенді сыйлау, кішіге қамқорлық. .Білімділік пен білімсіздік. Өнерлілік пен өнерсіздік. Еңбексүйгіштік пен жалқаулық. Елгезектік пен қатыгездік. Тазалық пен салақтық. Табандылық пен табансыздық. Қарапайымдылық пен кішіпейілділік. Елгезектік. Дербестік. Батылдық.

Ұсынылатын әдебиеттер

Негізгі:

1. Абай. Шығармалары. – Алматы, 2011.

2. Құдайбердіұлы Ш. Үш анық. – Алматы, 1999.

3. Жарықбаев Қ.,Ғабитов Т. Әдеп негіздері. – Алматы, 1994.

4. Қазақ этикасы мен эстетикасы // Қазақ халқының философиялық мұрасы. – Т.12. – Астана, 2007

5. Гусейнов А., Апресян Г. Этика. – М., 1998.

Қосымша:

1. Ницше Ф., Фрейд З.,Фромм Э., Камю А.,Сартр Ж.-П. Сумерки богов. – М.,1974.

2. Әуезов М. Абайтану дәрістері. – Алматы, 1994.

3. Базарбаев Ж.,Нұсқабаев Ж. Инабат. - Алматы,1995.

4. Құлсариева А. Этика. – Алматы, 2001.

5. Швейцер А. Культура и этика. – М., 2005

6. Словарь по этике./ Под ред. Гусейнова А.А. и Кона И.С., – М., 1989

7. Кант И. Основы метафизики нравственности. – М., 2000

8.Умберто Эко Пять эссе на тему этики. – СПб., 2007

9. Оразбекова К. Иман және инабат. – Алматы, 1993.

«Қарым-қатынас психологиясы» оқу пәнінің түпнегізді мазмұны

Барлығы 34 сағат, аптасына1 сағат

Қарым-қатынас психологиясы. Жалпы білім беретін мектептің 12 сыныбына арналған оқу бағдарламасы. – Астана: Ы.Алтынсарина ат. ҰБА, 2013. C. 9-13. Құрастырушы: Мадалиева З.Б.