Elektrik energiýanyň aralyga berlişi
Elektrik energiýasyny ulanyjylar hemme ýerde bardyr. Ýöne welin elektrik
energiýasy hemme ýerde öndürilmän ýangyç we gidroresurs çeşmeleriniň
ýakynynda öndürilýär. Elektrik energiýasyny uly masştablarda
konserwirlemek başartmaýar. Ol alnandan soňra derrew ulanylmalydyr.
Şonuň üçin elektrik energiýany daş aralyklara bermeklik gerek bolýar.
Şeýle
berliş ep-esli ýitgi bilen baglanşyklydyr. Çünki elektrik togy
berliş simlerini gyzdyrýar. Joulyň-Lensiň kanunlaryna görä,
geçirijiniň simlerini gyzdyrmaga gidýän energiýa
formula bilen kesgitlenilýär. Bu ýerde R geçirijiniň garşylygy.
Geçiriji has uzyn bolan energiýany umuman ykdysady taýdan amatsyz
bolmagy hem mumkindir. Geçirijiniň garşylygyny has kiçeltmek
amaly usulda örän kyn. Şonuň üçin togyň güýjini azaltmaly
bolýar. Togyň kuwwatynyň togyň güýjiniň naperzeniýa
köpeldilmegine proporsionaldygyna görä, berilýän kuwwaty
saklamak üçin geçirijidäki naperzeniýany artdyrmalydyr. Özem
geçiriji näce uzyn bolsa, şonçada naperzeniýeden peýdalanmak
amatlydyr. Meselem, SSKP-nyň XXII gurultaý
adyndaky Wolga derýasynda GES-den Moskwa çenli ýokary woltly
geçirijide 500 kV naperzeniýeden peýdalanýarlar. Şeýle-de bolsa üýtgeýän
togyň generatorlaryny 15-20 kV-dan uly bolmadyk naperzeniýelere hasaplap
gurýarlar. Has ýokary naperzeniýe generatoryň sargylaryny we onuň beýleki
böleklerini izolirlemek üçin has çylşyrymly ýörite çäreleri görmekligi talap
edýär.
Ullanylan edebiýatlar:
G.Ý. Mýakişew. 10-njy synp fizika kitaby.
Ullanylan internet sahypalar:
www.google.com www.dubizzle.com www.rcdesign.ru