- •1. Курстық жобаның орындалуы туралы жалпы нұсқаулар
- •1.1. Есептеу-түсіндірме хатын рәсімдеу нұсқалары
- •1.2. Есептеу-тусіндірме хатының құрылымы
- •1.3. Жобаның графикалық бөлімінің мазмұны бойынша жалпы нұсқау
- •1.3.1. Қозғалтқыштың көлденең қимасының сызбасы
- •1.3.2. Қозғалтқыш торабының сызбасы
- •1.3.3. Курстық жобаға тапсырмалар
- •2. Құрастырылған қозғалтқыштың піспектік бөлігінің технико-экономикалық көрсеткіштері және жұмыс процесінің жылулық есептемесі
- •2.1.1. Цилиндрдегі толтырылу процесінің соңындағы ауаның қысымы (сығылудың басы)
- •2.1.2. Толтырылу соңындағы ауа температурасы (сығылудың басы)
- •2.1.3. Толтырылу коэффициенті
- •2.1. Толтырылу процесі
- •2.2. Сығылу процесі
- •2.2.1. Сығылу процесінің параметрлерін есептеу
- •2.3. Жану процесі
- •2.3.1.4. Жанармайдың жануы үшін ауаның нақты сандары
- •2.3.1.5. Жану өнімінің құрамы
- •2.3.1.6. Молекулярлық өзгерудің теориялық (химиялық) және нақты коэффициенттері
- •2.3.1.7. Жану өнімінің және ауаның жылусыйымдылығы
- •2.3.2. Жану процесінің соңғы параметрлерін есептеу
- •2.3.2.1. Жану процесінің соңындағы температура (Тz)
- •2.3.2.2. Жанудың максималдық қысымы (рz)
- •2.3.2.3. Алдын - ала кеңею дәрежесі
- •Кеңею процесі
- •2.4.1. Кеңею процесінің параметрлерін есептеу
- •2.5. Қозғалтқыштың жұмыстық циклінің көрсеткіштерін есептеу
- •Индикаторлық көрсеткіштерді есептеу
- •2.5.1.2. Жанармайдың индикаторлық меншікті шығыны және индикаторлық пәк – і
- •2.5.1.4. Индикғаторлық қуат
- •Эффективті көрсеткіштерді есептеу
- •2.6. Дизельдің жұмыстық цилиндріндегі негізгі өлшемдерді анықтау
- •2.7. Өңделген газды, ауаны және жанармай шығынын анықтау
- •2.8. Индикаторлық диаграмманы тұрғызу
- •2.9. Орташа индикаторлық қысымды графикалық анықтау
- •3. Піспек қозғалысының кинематикалық сипаттамасын анықтау
- •Қисықмойынды - шатунды механизмнің динамикалық есептемесі
- •4.1. Қисықмойынды - шатунды механизмге әсер ететін күштер
- •4.2. Индикаторлық диаграмманың қашауы
- •4.3. Динамикалық күшті есептеу
- •Қолданылған әдебиет тізімдері
2.8. Индикаторлық диаграмманы тұрғызу
Индикаторлық диаграмманы тұрғызу әдісі
Қозғалтқыштың жылулық есептемесі қозғалтқыштың динамикалық және беріктікке есептеу кезінде берілген материалдар деп аталатын индикаторлық диаграммасын тұрғызумен аяқталады.
Индикаторлық диаграмманы тұрғызу аналитикалық әдіспен орындалады.Есептік индикаторлық диаграмма А3 (420*297) немесе А4 (297*210) форматының миллиметрлік қағазына Р-V (қысым-көлем) координата жүйесінде тұрғызылады. Өлшем бірлігі СИ (қысым МПа , көлем м3) жүйесінде өткізіледі .
Диаграмманың кітаптық орналасу кезінде индикаторлық диаграмманы тұрғызу үшін қолданатын масштабтар мына беттерде болады :
формат
А 4 – Va
= A; (А
150 –
170 мм), Ря
= Б; Б =
(170
– 230мм);
формат А 3 – Va = A; (А 180 – 240 мм ) , Ря = Б; Б = (280 – 340мм);
Индикаторлық диаграмманы тұрғызуды мына тәртіппен жүргіземіз :
(Р – О -V`) координата жүйесіне қоямыз
(О -V) координата остеріне
-
көлемнің таңдап алынған масштабында
(О нүктесі) координаттың басынан Vc
=
мм жану камерасының көлеміне тең етіп
кесінді аламыз .(
- сығылу дәрежесінің шамасы ). Кесіндінің
соңы жоғары өлі нүктесімен (ж. ө. н) сәйкес
келеді .
-
осы масштабта Ж. Ө. Н нүктесінен соңы
төменгі өлі нүктесі (т. ө. н) жағдайымен
сәйкес келетін Vh
= Va
– Vc
=
мм цимлиндрдің жұмыстық көлеміне тең
кесіндіні аламыз, соңы төменгі өлі
нүктенің (т. ө. Н ) жағдайымен сәйкес
келеді;
екіырғақты дизель үшін диаграмманың соңғы бөлімін көрсету керек .
Осылайша
Vh
= Vh
· (1 -
)
+ Vh
·
(
- жоғалған жүріс үлесі ) болса, онда ж.
ө.н нүктесінен
- ге тең кесіндіні және соңы т.ө.н
жағдайына сәйкес келетін , содан кейін
·
- ге тең соңғы бөлімін аламыз.
(О-Р) координата остеріне
Қысымның таңдап алынған масштабы бойынша ж.ө.н нүктесіне қайта перпендикуляр етіп сәйкес келетін мәндер нүктесіне белгілейміз:
- (О-V) тіке параллельдік остер арқылы өтетін, үстеме үрлеу қысымы -
Рк =
·
Б мм;
Pz
= Б
мм қысымы
(диаграмманың z
нүктесі)
және Рс
=
·
Б - сығылу
қысымы (диаграмманың с нүктесі).
z
нүктесінен (О -V) осіне параллель етіп
соңында z/
нүктесімен белгіленетін Vz
= Vc
· p = A ·
- ге тең кесіндісін аламыз, (p - алдын-ала
кеңею дәрежесі).
Қысымның таңдап алынған масштабында т.ө.н - ге қайтадан перпендикуляр етіп сәйкес келетін мәндерінің нүктесімен белгілейміз:
-
Ра
=
· Б мм (диаграмманың а нүктесі ) толтырылу
қысымы және
РВ
=
· Б
мм
(диаграмманың в нүктесі) кеңею қысымы.
Екіырғақты
дизель үшін Ра
(диаграмманың а нүктесі) және РВ
(диаграмманың в нүктесі) сәйкес келетін
нүктелері қайта перпендикуляр етілген
·
кесіндінің соңында орналасқан.
(а ) және (с) нүктелері арасында ( nc ) орташа көрсеткішімен сығылу политропын, ал (в) және (г) нүктелері арасына (np) орташа көрсеткішімен кеңею политропын құрамыз.
Сығылу және кеңею политропын тұрғызу
Графикке сығылу және кеңею политропын тұрғызу үшін осы қисықтықтардың бірнеше аралық нүктелерін қою қажет. Бұл ңүктелердің ординаталары мына түрде есептеледі:
(а
- с) сығылу сызығы PCЫҒ
= Ра
·
нүктесінің ординат мәндерінде сәйкес
келетін масштабында және
мәнінде
сығылудың өткен дәрежесінің мәндерін
қоя отырып
= 1 – ден
=
- ға дейін тізбекті түрде орналастырамыз.
(в
- z) кеңею сызығы РКЕҢ
= РВ
·
нүктесінің ординатасында және
мәнінде
=
сығылудың өткен дәрежесінің мәндерін
қоя отырып
=
р интервалынан
=
-
ға дейін тізбекті түрде орналастырамыз.
Сығылудың ағымдағы дәрежесінің мәндері арасындағы интервал сығылудың берілген дәрежесін онға бөлгендегі алынатын тең шамаларында қабылдау қолданылады .
Төртырғақты және екіырғақты циклдің индикаторлық диаграммасының үлгілері 1-суретте келтірілген. Есепті кесте түрінде жасаймыз.
3- кестеде мына мәндер кезіндегі диаграмманың сығылу және кеңею политропын есептеу үлгілері көрсетілген.
Сурет 1. Қозғалтқыштың индикаторлық диаграммасы.
а - төртырғақты, б - екіырғақты.
Кесте 1.
Рb
= PZ
/
кеңею және сығылу политропын есептеу
№ |
|
Сығымдау |
Кеңею |
||||
|
|
|
|
Ррас=
Рв· |
|
||
|
|
|
МПа |
мм |
|
МПа |
мм |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
1 |
1 |
1 |
0,16 |
3,2 |
- |
- |
- |
2 |
r=1,33 |
- |
|
|
1,4 |
0,56 |
11,2 |
3 |
1,7 |
2,05 |
0,33 |
6,6 |
1,95 |
0,76 |
15,2 |
4 |
3,4 |
5,28 |
0,84 |
16,8 |
4,7 |
1,82 |
36,4 |
5 |
5,1 |
9,17 |
1,47 |
29,4 |
7,8 |
3,04 |
60,8 |
6 |
6,8 |
13,6 |
2,17 |
43,4 |
11,2 |
4,33 |
86,6 |
7 |
8,5 |
18,4 |
2,94 |
58,8 |
14,8 |
5,78 |
115,6 |
8 |
10,2 |
23,5 |
3,76 |
75,2 |
18,7 |
7,28 |
145,6 |
9 |
11,9 |
29,0 |
4,64 |
92,8 |
22,7 |
8,83 |
176,6 |
10 |
d=12,78 |
- |
- |
- |
24,8 |
9,67 |
193,4 |
11 |
13,6 |
34,8 |
5,57 |
111,4 |
- |
- |
- |
12 |
15,3 |
40,9 |
6,54 |
130,8 |
- |
- |
- |
13 |
17 |
47,1 |
7,54 |
150,8 |
- |
- |
- |
Берілгені бойынша 5-ші қатарда сығылу сызығы , ал 8-ші қатар бойынша кеңею сызығы құрылады. 2-суретте көрсетілгендей т.ө.н және ж.ө.н ауданында диаграмманы дөңгелектей отырып және сору мен итерілу сызығын ала отырып нақты циклдің диаграммасын аламыз.
