- •7 Дәріс. Радияциялық қауіп. Иондық сәулерлерден қорғану. Электромагниттік сәуле, түрі, бастауы. Қорғаныс амалдары.
- •Медициналық шаралар.
- •Ұжымдық және жеке қорғаныс құралдары.
- •Құтқару және басқа да маңызды жұмыстарды ұйымдастыру және жүргізу негіздері (ҚжБшж). ҚжБшж мақсаты, мазмұңы және орындау шарттары. Оларды орындауға қатысатын күштер мен құралдар.
- •Бақылау сұрақтары:
- •Тіршілік қауіпсіздігін басқарудың заңды және нормативті құқықтық негіздері. Негізгі заңды және нормативті құқықты актілердің сипаттамасы: бағытталуы, реттелетін объектілер және негізгі ережелер.
- •Ақ құрылымдары, бағытталуы және олардың құрылу тәртібі
Медициналық шаралар.
Жергілікті халықты қорғау бойынша медициналық шаралар зардап шеккендерге дәрігерлік көмек көрсету, төтенше жағдайлардың адамдарға әсер етуін әлсіздендіру немесе болдырмауға бағытталған, сонымен қатар құтқарылған халықты орналастыру орындары мен ТЖ аудандарында санитарлы-эпидемиологияны қамтамасыз етуге бағытталған ұйымдастырылған, емдеу-сауықтыру, санитарлы-гигиеналық және індетке қарсы шаралардың жиыны болып келеді.
Ол халықтың қамтамасыз етуi құрама бөлiгі медицина-санитарлық болып көрiнедi және құтқарушы құрамаларды төтенше жағдай аймақта жеке құрамды жоспарлайды және тартумен қызмет ету МТЖ режiмiне байланысты күштенген және министрлiктердiң құралдары және МТЖдың адамдардың өмiрi мен денсаулығының қорғанысын мiндет тiкелей шешетiн мекемелер сонымен бiрге мамандандырылған функционалдық iшкi жүйелерi жүзеге асады: шұғыл дәрiгерлiк жәрдем, санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау, жасау жолымен және құраманың жазуы және апаттарды медицинаның қызметiнiң мекемелерi. Ұйымдастыру - әдiстемелiк басшылық және ҚР, жергiлiктi өзiн-өзi басқарудың органдары, кәсiпорындар, мекемелердi күштi атқарушы органдарды қызметтiң үйлестiруiн және ұйым МО тиiстi басқару органдарының мамандарын осы облыста жүзеге асырады. Мынау мiндеттердi аумақтық деңгейде ҚР МТЖ күштi атқарушы органдарды медициналық қорғаныс, басқару органдары құрылымдық бөлiмшелердi орындайды. Халықтың қорғанысы бойымен медициналық шараларды орындауға дайындық мақсатындалар: арнаулы медициналық қалыптастыруларды күнi бұрын жасайды және мекеме және төтенше жағдайлардағы жұмысқа олардыңның тұрақты дайындығы қамтамасыз етiледi; денсаулық сақтаудың кереуеттерiнiң қосымша ауруханалық күәлiктерiнiң жазуына дайындық жүргiзедi; жасайды және қорғаныстың медициналық қаражаттары, медициналық мүлiктiң резервтерi жиналады және медициналық құрамаларды жабдық үшiн техника және мекемелер; халықтың дайындығы жүзеге асады және бiрiншi дәрiгерлiк жәрдемдi көрсетуге құтқарушылары; халықтың мiнез-құлығының режiмдерi төтенше жағдайларда дайындалады.
Өткізілетін шаралардың көлемі мен сипаты жағдайлардың нақты шарттарына, төтенше жағдайдың өзі мен көздің зақымдау факторларының ерекшеліктеріне тәуелді. Оған сәйкес сауықтыру және емдеу құралдарын пайдалану кіреді: радиоқорғаныс препараттары, сәулелік зақымдану деңгейін төмеңдететін, химиялық қауіпті заттардың антидоты, дегазирлеу, дезактивирлеу және дезинфекциялау ерітінілерінің бактериаға қарсы құралдары, байлау және ауруды басатын құралдар.
Ұжымдық және жеке қорғаныс құралдары.
Ұжымдық қорғаныс заттары – өңдіріс процессімен, өңдіріс жабдықтарымен, бөлме, ғимарат, имарат, өңдіріс алаңымен байланысты конструктивті және жүйелі қорғаныс заттары.
Аналуына байланысты бөлінеді:
- өндiрiстiк бөлмелердi ауа ортасының нормалануының құралы және жұмыс орыны, зиянды факторларды оқшау бөлiгi, жылыту, желдету;
- бөлме мен жұмыс орның жарықтандыруды нормалау құралы (жарық көздері, жарықтандыру аспаптары және т.б.);
- иондауыш сәулеленуден қоғану құралдары (оқшаулау, герметизиациялау құралы, қауіпсіздік белгілері және т.б);
- инфрақызыл сәулеленуден қорғану құралдары (оқшаулау, герметизациялау, жылу бөлгіш құралдар және т.б.);
- қорғаныстың құралы ультракүлгiн және (қорғаушы, ауаның желдетуi, қашықтан басқару үшiн және тағы басқалар) электромагниттi сәулеленулер;
- (қоршау, қауiпсiздiк белгiлерi) лазер сәуле шығаруынан қорғаныстың құралы;
- шудан қорғаныстың құралы және (қоршау, шу басқыштар) ультрадыбыс;
- (виброизоляция жасайтын, дiрiлдi басатын, вибро сорып алатын құрылғылар және тағы басқалар) тербелуден қорғаныс құралдары;
- (қоршау, дабылдама, оқшаулайтын құрылғылар, жерге тұйықтау, нөлге теңестiру және тағы басқалар) электротоктың жеңiлiсiнен қорғаныс құралдары;
- жоғары және төмең температурадан қорғаныс құралдары (қоршау, отермоизоляциялау құралдары, жылыту және салқындату);
- механикалық факторлардың әсерінен қорғану құралдары (қоршау, сақтағыш және тежеу құралдары, қауіпсіздік белгілері);
- (герметизация, желдету үшiн құрылғы және ауаның тазартуы, қашықтан басқару және тағы басқалар) химиялық факторларды әсерден қорғаныс құралдары.
- (қоршау, желдету, қауiпсiздiк белгiлерi және тағы басқалар) биологиялық факторларды әсерден қорғаныс құралдары.
Қорғаныстың ұжымдық құралдары бөлiнедi: бақылау қорғаушы, сақтағыш, тежеуiш құрылғысы, автоматтық құрылғы және дабылдама, қашықтан басқару, қауiпсiздiк белгiлерi.
Қорғаушы құрылғылар қауiптi аймаққа адамның кездейсоқ тиюын алдын алу үшiн арналған. Жұмыс аймағынан қозғалатын машиналардың бiр бөлiктерi, станоктер, тығыздағыштар, машиналардың екпiндi элементтерiн өңдеудiң аймақтарын оқшаулау үшiн қолданылады. Құрылғы стационарлық, жылжымалыға бөлінеді және тасымалданады.
Сақтағыш құрылым жұмыс машиналар мен жабдықтарды автоматты сөндiру үшiн қалыпты режiмнен ауытқуда немесе қауiптi аймаққа адамның тиюында пайдаланылады. Мына құрылғылар бұғаттайтын және шектеушi бола алады. Әрекет ету қағидаты бойымен бұғаттайтын құрылғыларда болады: электромеханикалық, электрлiк, электромагниттiк, радиациялық, механикалығы. Қалыптық, дискiлi, конус тәрiздiге бөлшектеуге болатын тежеуiш құрылғылары кең пайдаланады. Барлығынан жиiрек қалыптық және дискiлi тежегіштер пайдаланылады. Тежеу жүйелерi қол, аяқ, жартылай автоматты және автоматты бола алады.
Қауiпсiздікті қамтамасыз ету және бақылау үшiн ескертетiн өте маңызды ақпарат апаттық автоматтық құрылғы жабдықтың сенiмдi жұмысы және дабылдамасы болып табылады. Қысым, температура өлшеу үшiн арналған бақылау құрылғысы - машиналар мен жабдықтарды жұмысын сипаттайтын статикалық және динамикалық жүктемелер. Сигнал жүйелерiнде болады: қиыстырылған дыбыстық, жарық, гүл, таңбалы. Электр қуатын зақымдаудан қорғау үшiн әр түрлi техникалық өлшемдердi қолданылады. Бұл - аз кернеулер; желiнiң электрлiк бөлiнуi; бақылау және оқшауламаның бүлiнудiң алдын алу; токөтер бөлiкке кездейсоқ тиюынан қорғаныс; қорғаныштық жерге қосу; қорғаныш ажырату; қорғаныстың дара қаражаты.
Жеке қорғанысты құралдар – жұмыскерлер үшiн зиянды пайдаланатынзаттардан қорғаныс және өндiрiстiк процесстің қауiптi факторларынан, сонымен бiрге ластаудан қорғаныс үшiн арналған. СИЗ жұмыстың орындалу қауіпсіздігі өңдіріс ұйымымен, жабдық конструкцмячымен, ұжымдық қорғаныс құралдарымен толық қамтамасыз етілмеген жағдайларда пайдаланылады.
Жеке қорғаныс құралымен жұмыскерлерді қамтамасыз ету жұмысшылар мен қызметкерлер үшін арнаулы киiм, арнаулы аяқ киiм және тағы басқа құралдардың тегiн берілуi нормаға сәйкес келуі керек. 25.12.97 №66 Ресейдiң минтрудiн қаулысымен бекітілген.
Арналуына байланысты олар былай бөлінеді:
- оқшаулайтын костюмдер
- пневмокостюмдер; су айырғыш костюмдар; скафандрлар;
- тыныс алу мүшесін қорғау құралдары – газға қарсы құрал; респираторлар; пневмобаскиімдер; пневмомаскалар;
- арнаулы киiм - комбинезондар, жарты комбинезондар; күрте; шалбар; костюмдар; халаттар; жадағайлар; шолақ тондар, тұлыптар; алжапқыштар; кеудешелер; жең қаптар.
- арнайы аяқ киімдер —етіктер, ұзын етіктер, қысқа етіктер, бәтеңкелер, жартылай бәтеңкелер, туфли, галош, боты;
- қолдарды қорғау құралдары - қолғап;
- басты қорғау құралдары - каскалар; шлем, шлемнің астыан киетін бас киім; бас киім , береткалар, шляпалар;
- беттiң қорғану құралдары - қорғаныш бетқаптар; қорғаныстық қалқаншалар;
- есту мүшелерiнiң қорғаныс құралдары - шуға қарсы дулығалары; құлаққап; қосымша беттер;
- көзді қорғау құралдары - қорғаныстықкөзілдіріктер;
- сақтағыш тетiктер - сақтандырғыш белбеу; екi жақты байланыстар; қол басып алулар; манипуляторлар; алжапқыштар, таяныштар, иiнiштер;
- қорғаныстық, дерматологиялық құралдар - жуатын құралдар; паста; Крем; май.
СИЗО пайдалануы ең жоғары қауiпсiздiкді қамтамасыз етуi керек, ал олардыңның қолдануымен байланысты қолайсыздықтар минимумға түйiстiрiлген болу тиiстi.
