2 Конструкторлық бөлім

2.1 Конструкция сызбасында қолданылатын алғашқы мәліметтер

Адам денесінің үстін өлшеуді «доғалсыз» деп атайды (бойлай дене ұзындығының бөлек бөліктерінің ұзындығын, биіктігін анықтайтын ұзындық, бөлек бөліктерді анықтайтын айналымдар, ендер және доғалар). Екі нүкте арақашықтық өлшемін бірақ дене үстіне өлшенетін емес «сызықтық» өлшемдер деп атайды. Адам тұлғасын өлшеу үшін 16 антропологиялық нүктелер қолданылады. Қазіргі кезде фабрикаларда, ательелерде, көп түрдегі сұраныстарда киім кострукциясын дайындауда ОТТТЗ Орталық Техникалық Тәжірибелік Тігін Зертханасы әдістемесі қолданылады.

Талдау барысында барлық әдістемелер негізгі базистік торды тұрғызу және бүйым қонымдылығының сапасын тексеру үшін керекті мәліметтермен (өлшемдік белгілер және қосымшалар) қамтамасыз етілгенін анықталды.

Негізгі конструкциялық кескіндердің үлкендігін анықтау үшін үш түрлі формуламен анықтайды. Формула түрлерін талдаған кезде әр түрлі конструкциялық әдістемелерде негізгі конструкциялық участкілерді есептеу үшін қолданылады.

Ал, мен таңдаған әдістемесі «ОТТТЗ» әдістемесі. Өзінің ерекше мінездемесі бойынша, киім пішуде негізгі пропорциональды оңай есептеу жолымен, уақытты үнемдеп, жұмысты өте қарапайым орындауға болатынын көрсетеді.

Олар адам дене бітімінің көлемі мен формасына қарай сипатталады және оның өлшемдік сипаттамасын ұғындырады.

Адам денесінің өлшеуінің үш түрі бар:

Тік және көлденең жазықтағы кез келген нүктелер арасындағы арақашықтық проекциясы өлшенеді.

Екі нүкте аралығының ең қысқа арақашықтығы өлшенеді.

Дене бітімінің үстін өлшейді.

Антропологиялық өлшем бағдарламасы киімді конструкциялау мақсатына арналған сандарына өлшемдік белгілердің үлкен сандарын қамтиды.

Адам денесінің үстін өлшеуді «доғалсыз» деп атайды (бойлай дене ұзындығының бөлек бөліктерінің ұзындығын, биіктігін анықтайтын ұзындық, бөлек бөліктерді анықтайтын айналымдар, ендер және доғалар). Екі нүкте арақашықтық өлшемін бірақ дене үстіне өлшенетін емес «сызықтық» өлшемдер деп атайды. Адам тұлғасын өлшеу үшін 16 антропологиялық нүктелер қолданылады.

Киімнің жабылатын пішінің анықтылығы құрылуының қонымдылығына байланысты болады. Олар жалпы қолданылуға бұйымның барлық еніне және жеке қолдану бөліктерге (бөлшектерге ) арналады. Бұйымның жалпы қолдануға арналған қосымшалар : жалпы қосымшалар,еркін қонымдылыққа қосымшылар, техникалық (қимылды еркін демалудың қамтамасыз етудің , жыл алмастыруды алмастыруды реттеуге арналған ) және декоративтік - конструктивті сәндендіруге берілетін ) қосымшаларға бөлінеді .

Техникалық қосымшалар белгілі бір киім асартименте арналған . Бұйым

еніне техникалық қосымшалар кеуде деңгейінде көйлектер үшін – 2 см, пиджак және жакеттер үшін – 3 см , пальто үшін сыртқы материал жуандығы астарлар және ішіктер ( жылыту ішектерге қосылғанда ) киімнің төменгі қабаты есебінен 4см

Декоративтік – конструктивтік қосымшалар киім формасына және көлеміне байланысты 0 – ден 20ға дейін және одан көбірек болуы мүмкін , Есептеуді оңайлату үшін практикада еркін қосымшалыққа техникалық және декоративтік – конструктивті қосымшаларды қамтитын жиындық қосымшалары пайдаланады.

Кеуде, бел және мықын сызықтары бойынша еркін қонымдылыққа қосымшалар мезгілге байланысты әртүрлі мөлшерде таңдалуы мүмкін . Қосымшалар кестелерде берілген.

Бастапқы мәліметтерге өлшемдік белгілерден басқа қосымшалар болып табылады. Киімнің жобаланатын пішімін құрудың анықтылығын еркін қонымдылыққа байланысты болады. Олар жалпы қолдануға бұйымның барлық еніне және жеке қолдану бөліктерге (бөлшектерге) арналады. Бұйымның жалпы қолдануға арналған қосымшалар:

1. кеуде деңгейіндегі қосымша (кҚ)

2. бел деңгейіндегі қосымша (бҚ)

3. мықын деңгейіндегі қосымша (мықҚ)

Еркін қонымдылыққа қосымшалар техникалық (қимылды еркін,

демалудың қамтамасыз етуші, жылу алмастыруды реттеуге арналған) және декаративті-конструктивтік (сәндеуге берілетін) қосымшаларға бөлінеді.

Киім конструкциясы негізін жасау үшін дене бітімінің өлшемін ғана емес, еркін қонымдылық қосымшалараын да міндетті түрде білу керек. Өйткені жобаланатын пішімнің конструкциясын дәлме – дәл жасау еркін қонымдылық қосымшаларын таңдауға да байланысты болады. Бұл қосымшалар бұйымның барлық еніне немес жеке бөліктеріне арналады.

Қосымша тұлға өлшемімен қатар бұйым конструкциясында қолданылатын сан болып табылады. Бұйыммен тұлға өлшемінің айырмашылығы қосымша болып табылады. Қосымшалар бұйымның кеңдігіне арналады. Сонымен қатар технологиялық өңдеу қосымшасы болады. Модельге байланысты декоративтік, конструктивтік қосымшаларда қолданылады.Жас өспірім қыздар бұйымының өлшемдік белгілері [1]

Киімнің жабылатын пішіні құрудың анықтылығын қысымдылыққа байланысты болады. Олар жалпы қолданылуға бұйымның барлық еніне және жеке қолдану бөліктерге (бөлшектерге ) арналады. Бұйымның жалпы қолдануға арналған қосымшалар : Жалпы қосымшалар

Еркін қосымдылыққа қосымшылар техникалық (қимылды еркін демалудың қамтамасыз етудің , жылу алмастыруды алмастыруды реттеуге арналған ) және декаративтік - канструктивті сндендіруге берілетін ) қосымшаларға бөлінеді .

Кеуде бел және мықын сызықтары бойынша еркін қысымдылыққа

қосымшалар мезелге байланысты әртүрлі үимесінде таңдалуы мүмкін .

2.1 кесте – Әйелдерге арналған пальтоны дайынауға қажетті өлшем бірліктері. Өлшем; 170-84-96

.

1	2	3	4
1	Бой	Б
2	Мойынның жартылай айналымы	См	17.4
3	Кеуденің бірінші жартылай айналымы	Ск1	41.6
4	Кеуденің екінші жартылай айналымы	Ск2	44.4
5	Кеуденің үшінші жартылай айналымы	Ск3	42.0
6	Бел жартылай айналымы	Сб	31,1
7	Мықын жартылай айналымы	Смық	46.0
8	Кеуде ені	Ек	16.3
9	Артқы бойдың белге дейінгі II –ұзындығы	Ұар.б.б2	43.9
10	Алдыңғы бойдың белге дейінгі ұзындығы	Ұал.б.б	43.5
11	Кеуде биіктігі	Бк	32.9
12	Қолтық ойындысының артқы биіктігі	Бқ.о.ар	24.3
13	Иықтың қиғаш биіктігі	Би.қ	43.3
14	Арқа ені	Е арқ	16.8
15	Иық ені	Еи	13.2
16	Иық оралымы	Ои	25.9
17	Жең ұзындығы	Ұжең	56.9
18	Білезік оралымы	Обіл	15.7

Кеңдік қосымшаларын таңдау және негіздеу

Қосымша тұлға өлшемімен қатар бұйым конструкциясында қолданылатын сан болып табылады. Егер киініп тұрған адамға қарасақ иықтық бұйымдарда, белдік бұйымдарда денеге жабысып тұрмайды. Сондағы бұйыммен тұлға өлшемнің айырмашылығы қосымша болып табылады. Қосымшалар бұйымның кеңдігіне арналады. Сонымен қатар технологиялық өңдеу қосымшасы болады.

Кеңдік қосымшаларын таңдау және негіздеу. Киім конструкциясы негізін жасау үшін дене бітімнің өлшемін ғана емес, еркін қонымдылық қосымшаларын да міндетті түрде білу қажет. Өйткені жобаланатын пішімнің конструкциясын дәлме дәл жасау еркін қонымдылық қосымшаларын таңдауғада байланысты болады. Бұл қосымшалар бұйымның барлық еніне немесе жеке бөліктеріне арналады.

Бұйымның барлық еніне қосымшалар:

Қк-кеуде деңгейінде;

Қб-бел деңгейінде;

Қмқ-мықын деңгейінде.

Бұйым бөліктеріне қосымшалар:

Қе.ар-артқы бой еніне;

Қе.ал-лдыңғы бой еніне;

Қ.ар.б.б.ұ-артқы бойдың белге дейінгі ұзындығына;

Ққокең-қолтық ойындысының кеңдігіне;

Қ.мое-мойын ойындысының еніне;

Қ.моб-мойын ойындысы биіктігіне;

Қ.ио-иық оралымына.

Еркін қонымдылық қосымшалары екі топқа бөлінеді:

- техникалық - қимылды, еркін демалуды қамтамасыз етуші, жылу алмасуды реттейді;

- декорациялық – конструктивті қосымшалар, киімді декорациялық - конструктивті әшекейлеуге арналған.

Техникалық қосымшалардың белгілі бір киім ассортиментіне арналған тұақты өлшемдері бар. Бұйымның кеуде деңгейі еніне техникалық қосымшалар, мысалы, көйлектер үшін 2см-ден, пиджак және жакеттер үшін 3см, пальто үшін сыртқы материял қалыңдығы, астар мен іштіктерді қоса есептегенде 4см.

Кесте – 2.2 Жобаланған бұйымның кеңдік қынамалығына арналған қосымша

№		Қосымшаның аты			Шартты белгісі	Өлшемі, см
1		Кеуде сызығы бойынша			Қк	15
2		Қолтық ойындысының кеңдігіне қосымша			Қокең	2.0
3		Арқа еніне қосымша			Қеарқ	1.0
4		Артқы бой бел ұзындығы бойынша			Қарббұ	0,5
5		Мойын ойындысы тереңдігіне			Қмоет	0.3
6		Мойын ойындысының биіктігіне қосымша			Қмоб	0,5
7		Иық ойындысы бойынша			Қио	6.0
8		Алдыңғы бойдың бел ұзындығы бойынша			Қалббұ	1,0
9		Кеуде ені			Қек	0.7
10		Білезік оралымына қосымша			Қобіл	10
11		Белге қосымша			Қбел	4.0
12		Мықымға қосымша		Қмық		1.0
13			Қбик			0.6