3. Мүмкіндігі шектеулі балаларды адамгершілікке тәрбиелеу.

1. Мүмкіндіктері шектеулі балаларды тәрбиелеу ерекшеліктері

Тәрбие бүл жалпы ортақ міндеттерді іске асыру барысында мүғалім мен оқушының ыкпалдасты, әрекеттерін қамтамасыз етуші арнайы үйымдастырылған тәрбиелік жүйе жағдайында түлғаны қапыптастыру, ол үшін рухани байлығы мен әмоциялық қүндылықтарды тәрбиелеу мақсатын көздейтін әлеуметгік процесс.

Қазіргі уақытта тәрбие келесідей максаттарды кездейді:

• қоғамда және білім беру саласында тәрбиенің мәртебесін көтеру;

• тәрбиелік жүйелерді қалыптастыру;

• білім беру ұйымдарында тәрбие жұмысын нығайту, жетілдіру, отбасымен байланысты дамыту, кеңейту;

• отандық тәрбие дәстүрлері мен қазіргі тәрбиелеу тәжірибені біріктіру;

• балалар үшін психологиялық-педагогикалық, медициналык-әлеуметтік оңапту жүйесін әзірлеу, енгізу.

Арнайы білім беруде тәрбиені ұйымдастыру принциптері ұлттык білім беру стратегиясы мен саясатымен аныкталады, соның ішінде тәрбиелік ұйымдардың мен жүйлерді, әдістер мен жүйелердің көптүрлігін кажет етеді.

Сонымен бірге тәрбиені дүрыс жүзеге асыру үшін тәрбиешілерді дайындау жүйесін жетілдіру қажегтілігін білдіреді. Бұл жерде жаңа арнайы білім беру технологиялармен таңыстыру, үйрету мақсаты өзекті болып табылады.

Ал оқу және тәрбие өзара байланысты, бір бірімен ажырамас ұштасқан күйде бір уақытта қатар жүріп отырады, бірақ үйымдасу әдістері және формалары тұрғысынан өзгеше. Оку мен тәрбиенің ортақбелгілері:

• тәрбие процесі өз ішіне оку әлементерін камтиды: қандай да ережені орындауды талап етуден бүрын оның іске асырылу жолдарын үйрету кажет;

• оқу процесі мұғалім мен оқушы арасындагы ыкпалдасты іс-әрекеттің ұйымдастырьшу формасына сәйкес өтеді. Өз кызметі барысында мұғапім окушыға тәрбиелік ықпал жасайды;

оку мен тәрбие процестерінде бірдей әдістер пайдаланылады. Тәрбие процесіне тән ерекшеліктер:

• мақсатты багыттылык (мақсаттыи түсінікті болуы нәтиже тиімділігінін кепілі);

максатгар бірлігі (тәрбиеші мен тәрбиеленушінің арасындағы кызметтестіктің көрсеткіші);

• нәтиже ұзақгығы (оку процесіндегідей нәтиже бірден көрінбейді);

• көп жағдаяттылыгы (тұлга көп әрі сан килы ұнамды да, ұнамсыз да ықпалдарға кезігеді. Тәрбие барысында олар регтеледі;

• ауыспалылыгы (тәрбиеленуші максатты, кезделген және кездейсокк әсерлерге бірдей кезігіп отырады);

• уздіксіздігі (отбасынан басталады, үнемі жүреді);

• кешенділігі (тәрбие максаты мен міндетгерінің, мазмұн, форма және әдістерінің бірлігі);

• екі тараптылығы ( тәрбиелік ықпалды жүргізуші - мұғапім, тәрбиеші, ыкпалды кабылдаушы - бала, оқушы).

• тәрбиеші түлғасы - тәрбие барысында ықпалды маңызды жағдаят (тәрбие процесінің өнімді болуының кепілі - мүғалім ептілігі , шеберлігі , кұндылықты бағыт-бағдары , кызметтестік катынасқа түсе білу кабілеті);

• кара-қайшылыкты болуы (қарама-қайшылықтар тәрбиенің қозғаушы күші ретінде қарастырылады).

Тәрбие түрлі әрекеттер арқылы жүзеге асуына қарамастан, жетекші орында мектеп екені анық. Қазіргі уақытта тәрбиенің жаңа көрінісін байқауга болады, нақтыадам бапасының кұндылығы және оқыту мен білім беру тәрбие кұралдары ретінде карастырылады. 'Гәрбиенің негізгі көрсеткіші- максаттылығы. Арнайы білім беруде мүмкіндіктері шектеулі балаларды, кемістіктеріне карамастан, жаң жақгы дамыған тұлға регінде тәрбиелеу негізгі макстат. Жаң-жақгы дамыту емір барлық салаларына белсенді қатысуын камтиды, зият, кұндылықты бағдарлау, қогамдық, еңбек ету, көркем өнер, спорт, ойын, коммуникативті т.б. әрекеттер арқылы, қоршаған ортамен байланыста болуынан көрінеді.