74.Өндірістік инфрақұрылымның түсінігі және оның даму тенденциялары

Өндірістік инфрақұрылым – өндірістің жалпы жағдайын қалыптастырушы шаруашылық салаларының жиынтығы. Өндірістік инфрақұрылым қоғам мен адам факторларын ескере отырып, әлеуметтік жағдайды жақсартуға, халықты жұмыспен, материалдық және рухани қажеттілікпен қамтамасыз етуге әсерін тигізеді. Мемлекет өндірістік инфрақұрылымды дамыта отырып, өндірістік үдерістердің ұтымды жұмыс істеуіне экономикалық, өндірістік және технологиялық жағдайлар тудырады.

Халықаралық өндірістік инфрақұрылым – ұлттық көлік жүйесі, байланыс және ақпарат таратушы жүйе элементтерінің жиынтығы. Ол халықаралық қарым-қатынасқа, ішкі экономикалық байланыстарға қызмет етеді. Табиғат ресурстарын тиімді пайдалануға, қоршаған ортаны қорғауға бағытталған. Өндірістік инфрақұрылымды жетілдіру және дамыту аймақтың еңбек бөлінісінің дамуына қолайлы жағдайлар туғызады және екі жаққа тиімді халықаралық шаруашылық байланыстарын қалыптастырады. Эконикалық жаһандану дәуірінде өндірістік инфрақұрылым халықаралық аумақтық еңбек бөлінісінде дүниежүзілік шаруашылық байланыстарын күшейтуге өзіндік септігін тигізетін элемент.

75.Өндірістің үйлестірілуі (комбинирование: маңызы, формалары және өндірістің үйлестіру деңгейлерінің көрсеткіштері

Комбинирование – өнеркәсіптің әр түрлі салаларына жататын өндірісті бір кәсіпорын шеңберіне біріктіруді білдіреді.

Комбинирлеудің белгілері:

 Әр түрлі өндірістің бірігуі;

 Өндірістің арасындағы техникалық-экономикалық байланыс;

 Комбинаттардың барлығы бір территорияда орналасқан және бір-бірімен тығыз байланысты.

 Энергетикалық шаруашылық, жалпы көмекші және қызмет көрсетуші өндірістер бір орталықтандырылған.

Комбинирлеудің формалары:

 Дайын өнім немесе жартылай өнімді алғанға дейінгі шикізатты сатылап өңдеу;

 Бір шикізат түрінен әр түрлі жартылай өнім мен дайын өнімді өндіруі шикізатты тұтастай өңдеу;

 Басқа да өнім түррін өндіру үшін өндірістік қалдықты қолдану.

Комбинирлеу үш түрге бөлінеді:

 Тігінен – жартылай өнім және дайын өнім ретінде шикізатты сатылап жасап шығаруды білдіреді.

 Көлденең – шикізатты тұтастай өңдеумен байланысты.

 Аралас – бір шикізатты сатылап өңдеуден алынатын негізгі жартылай өніммен дайын өнімді алу. Ал қалдықтарынан жанама жартылай өнім мен дайын өнімді алу болып табылады.

¬Өндірістің үйлестіру деңгейлерінің көрсеткіштері :

• Өнімнің үлес салмағы;

• Салааралық және салаішілік бірігудің нәтижесінде шыққан өнім үлесі;

• Комбинирлік өндірістегі жұмысшылар саны;

• Өндіретін шикізат көлемі;

• Шикізаттан алынатын пайдалы компоненттердің үлесі, т.б.

76.Өндірісті үйлестірудің экономикалық тиімділігі

Құралдарды тиімді пайдалану өндірістік процестердің үздіксіздігіне алып келеді./химия өнеркәсібі, қара металлургия, тамақ өнеркәсібі.

Құралдардың бір бөлігі өндірісті үйлестіруде өнімнің бірнеше түрін өндіру үшін қолданылады.өндірісті үйлестіруде шикізатты кешенді өңдеу үшін сонымен қатар өның қалдықтарын өңдеуде еңбек заттары қолданылады.кешенді өңдеу пайдалы компоненттерді толығымен пайдалануға мүмкіндік береді.соның нәтижесінде шығындар мен қалдықтар айтарлықтай азаяды. өндірісті үйлестіруде утилизацияны кеңейту мен шикізат қалдықтарын пайдалану үлкен маңызға ие. Үйлестірудің дамуы адам еңбегін тиімді пайдалану мен еңбек өнімділігін арттыруға мүмкіндік береді. бүл компания қызметкерлерінің бір ғана өнімді емес бірнеше онімді бір уақытта өндіруіне байланысты. Жоғарғы деңгейдегі автоматтандыру еңбек өнімділігін арттырады. Өндірісті үйлестіруде шикізат қоры қалдықтар, энергетикалық ресурстарды кешенді пайдалану мен екінші реттік материалдарды пайдаланудың арқасында ұлғаяды. Негізгі қорларды , шикізатты тиімді пайдалану арқылы бірнеше өнім түрін бір уақытта өндіру қаржы салымдарын қысқартуға мүмкіндік береді.Еңбек және материалдардың жақсы кәдеге жарату нәтижесінде, материалдар шығынын азайту және өндірістің капитал қарқындылығы үйлесімі өндіріс құнын азайтуға көмектеседі.