Handel Niewolnikami w epoce nowożytnej (szacunki wg. Hugh Thomasa)

KRAJ LICZBA WYPRAW ILOŚĆ NIEWOLNIKÓW

PORTUGALIA 30,000 4,650,000

HISZPANIA 4,000 1,600,000

FRANCJA 4,200 1,250,000

HOLANDIA 2,000 500,000

ANGLIA 12,000 2,600,000

AMERYKA PÓŁNOCNA 1,500 300,000

DANIA 250 50,000

INNE 250 50,000

RAZEM 54,200 11,000,000

KRAJE DOCELOWE HANDLU NIEWOLNIKAMI

BRAZYLIA 4,000,000

IMPERIUM HISZPAŃSKIE Z KUBĄ 2,500,000

BRYTYJSKIE INDIE ZACHODNIE 2,000,000

FRANCUSKIE INDIE ZACHODNIE 1,600,000

AMERYKA PÓŁNOCNA 500,000

HOLENDERSKIE INDIE ZACHODNIE 500,000

DUŃSKIE INDIE ZACHODNIE 28,000

EUROPA 200,000

RAZEM 11,328,000

KRAJE POCHODZENIA NIEWOLNIKÓW

Senegal, Sierra Leone 2,000,000

Wybrzeże Windward 250,000

Wybrzeże Kości Słoniowej 250,000

Złote Wybrzeże (Ashanti) 1,500,000

Dahomey, Adra, Oyo 2,000,000

Benin 2,000,000

Kamerun, Gabon 250,000

Loango 750,000

Kongo, Angola 3,000,000

Mozambik, Madagaskar 1,000,000

RAZEM 13,000,000

DOCELOWA PRACA NIEWOLNIKÓW

Plantacje trzciny cukrowej 5,000,000

Plantacje kawy 2,000,000

Kopalnie 1,000,000

Służba domowa 2,000,000

Uprawa bawełny 500,000

Uprawa kakao 250,000

Budownictwo 250,000

RAZEM 11,000,000

Szacunki dotyczące migracji do kolonii

1. 280,000 Portugalczyków w latach 1500-1580 przy ludności około 1,8 miliona (3,5 tys rocznie); 1580-1640 – 360,000; 1640-1700 – 150,000; 1700-1760 – 600,000; w sumie 1-1,5 miliona w latach 1514-1760.

2. 243,000 Hiszpanów w latach 1506-1600 (2583 rocznie z ludności 8 mln) w latach 1600-1650 3-4 tys rocznie

3. 500,000 Holendrów z ludności 1.9 mln w latach 1600-1700 do Azji

4. 10,000 Francuzów w latach 1609-1700, głównie do Ameryki

5. Anglicy: 1630-1642 – 21,200 purytanów do Nowej Anglii; 1607-1700 około 150,000 do Wirginii; wzrost ludności z 97,000 w 1650 do 266,000 w 1700 oraz 999,000 w 1750

6. Ponadto do kolonii angielskich: 117,000 Afrykanów do 1650; 146,000 do 1700; 537,000 do 1750.

7. W sumie ludność kolonii angielskich około 1750 – 1,536,000.

Skutki kontaktu obu kontynentów (Euroazji i Ameryk) – wzajemne wymiany

Płody rolne:

Z Europy:

Pszenica, ryż, winorośl, oliwki, banany, trzcina cukrowa, melony, figi, owoce cytrusowe.

Do Europy:

Kukurydza, ziemniaki, pomidory, papryka, różne rodzaje fasoli, orzeszki ziemne, maniok, kawa, czekolada.

Choroby:

Z Europy:

Ospa, malaria, żółtaczka, grypa, dyfteryt, tyfus, odra.

Do Europy:

Syfilis.

Zwierzęta:

Z Europy:

Konie, krowy, kozy, owce, drób domowy, koty, pszczoły, myszy, szczury.

Do Europy:

Indyki.

Wykład 10

Odkrycia i kolonializm angielski. Część I.

Kolonie w Ameryce Północnej (poza angielskimi)

1565 – Pedro Menéndez de Avilés zakłada kolonię na Florydzie

1598 – Juan de Oñate zakłada osadę w Nowym Meksyku

1604 – założenie kolonii w Arkadii przez Francuzów (Port Royal); 29 września 1621 Jakub I nadaje status kompanii szkockiej i w 1622 powstaje pierwsza kolonia szkocka w Nowej Szkocji, ale zanika; w latach 1629-31 ponownie istnieje kolonia szkocka, która zostaje jednak zwrócona Francji na mocy traktatu z Suzy 1631

1608 – założenie Nowej Francji

1614 – Nowe Niderlandy założone przez Holenderską Kompanię Zachodnioindyjską

1638 – Szwedzi zakładają kolonię nad rzeką Delaware (w 1655 zostaje przejęta przez Holendrów)

1606 – założenie kompanii londyńskiej i Plymouth

1606 – wyprawa dwóch statków Plymouth Company zostaje rozbita przez Hiszpanów

1607 – trzy statki London Company docierają do Ameryki zakładając kolonie i miasto Jamestown (wypłynęły 20.12.1606). Po roku ze 105 osób pozostało przy życiu 35 kolonizatorów. (John Smith, Powhatan, Pocahontas)

1608 – Kolejny statek dowozi 110 osadników. W grudniu wysyłają do Anglii rudę żelaza oraz drewno

1608 – założenie Quebec przez Samuela de Champlain

1609 - Dutch East India Company (Holenderska Kompania Wschodnioindyjska) wysyła do Ameryki wyprawę odkrywczą Henry Hudsona, który odkrywa rzekę nazwaną później jego imieniem.

1612 – Rozpoczyna się uprawa tytoniu sprowadzonego z kolonii hiszpańskich w Wirginii (nicotiana tabaccum zamiast lokalnej nicotana rustica).

1613 – Holendrzy zakładają faktorię na wyspie Manhattan

1614 – John Rolfe pojmuje Pocahontas za żonę

1616 – tytoń staje się głównym towarem eksportowym Wirginii

1616 – Epidemia ospy wyniszcza ludność tubylczą

1619 – sesja pierwszego ciała prawodawczego w Ameryce w Jamestown (22 reprezentantów 11 plantacji)

1619 – statek holenderski przywozi do Wirginii pierwszych 20 niewolników

1620 – 16 września z Anglii wyrusza 101 osadników na statku „Mayflower”; 11 listopada docierają do wybrzeży Ameryki, choć lądują dopiero 26 grudnia na terenie Massachusetts; na statku podpisują Mayflower Contract – pierwszy kontrakt dotyczący ustanowienia władzy lokalnej

1620 – w Wirginii powstaje pierwsza biblioteka

1621 – Holendrzy zakładają Kompanię Zachodnioindyjską

1621 – jedna z pierwszych umów podpisana przez Ojców Pielgrzymów z lokalnymi Indianami Wampanoag

1622 – atak Indian na Jamestown – przeżyło ledwie 347 osadników

1624 – Kompania zarządzająca Wirginia przestaje istnieć, a kolonia staje się kolonią korony angielskiej

1624 – u ujścia rzeki Hudson osiedla się 30 rodzin holenderskich wysłanych przez Holenderską Kompanię Zachodnioindyjską

1626 - Peter Minuit, osadnik holenderski kupuje wyspę Manhattan od Indian za 60 guldenów (około $24) i nazywa ją Nowym Amsterdamem

1630 – w marcu przybywa do Massachusetts około 900 osadników pod przywództwem Johna Winthropa (który zostaje gubernatorem) – jest to kolonia religijna (purytan) kongregacjonalistów; reprezentują Kompanię nowoangielską; we wrześniu założony zostaje Boston

1634 – Powstaje Maryland – kolonia założona przez Lorda Baltimore

1635 – założona zostaje szkoła: Boston Latin School jako pierwsza szkoła publiczna w Ameryce

1636 – w czerwcu Roger Williams zakłada Providence oraz Rhode Island; jest on banitą z Massachusetts wypędzonym za głoszenie zbyt liberalnych opinii religijnych; Providence staje się pierwszą rzeczywiście wolną religijnie kolonią

1636 – założony zostaje Harvard College

1638 - Anne Hutchinson zostaje wypędzona z Massachusetts za niekonformistyczne poglądy religijne; osiedla się w Rhode Island

1638 - w Cambridge, Massachusetts powstaje pierwsza drukarnia

1646 – Massachusetts wprowadza prawo karzące karą śmierci za herezje

1651 – Pierwszy Akt Nawigacyjny

1652 - Rhode Island ogłasza zakaz niewolnictwa

1660 – II Akt Nawigacyjny zmusza kolonie do handlu wyłącznie na statkach angielskich (cukier, tytoń)

1663 – Karol II zakłada kolonię w Karolinie; nadania uzyskują stronnicy króla

1663 – Akt Nawigacyjny – towary do kolonii winny być transportowane na statkach angielskich przez Anglię

1664 – Anglia przejmuje Nowe Niderlandy od Holendrów po blokadzie kolonii; kapitulację podpisuje gubernator Peter Stuyvesant po blokadzie angielskiej

1664 - Maryland uchwala prawo o dożywotniej niewoli niewolników

1672 – Królewska Kompania Afryki uzyskuje monopol na handel niewolnikami

1673 – Holendrzy odzyskują Nowy York

1673 – Akt Nawigacyjny, ustanawiający urząd komisarza do poboru podatków w koloniach

1673 – Louis Joliet oraz Jacques Marquette docierają do Mississipi od strony rzeki św. Wawrzyńca i wielkich jezior

1674 – Traktat w Westminster kończy wojnę między Anglią i Holandią; Holendrzy oddają kolonie Anglikom

1675-1676 – wojna króla Filipa w Nowej Anglii (od Massachusetts po Rhode Island); ginie około 600 osadników i 3000 Indian

1681 - William Penn, kwakier, zakłada Pensylwanię na podstawie patentu Karola II

1682 – La Salle bada rzekę Mississippi i obejmuje ja w posiadanie króla Francji jako Louisianę

1682 – duża ilość osadników dociera do Pensylwanii z Niemiec i Anglii

1685 – zniesienie edyktu nantejskiego stymuluje francuską migrację do Ameryki

1686 – Jakub II próbuje dokonać konsolidacji kolonii tworząc dominium Nowej Anglii

1687 – opozycja w koloniach wobec prób królewskich; w szczególności problem płacenia podatków – no taxation without representation

1692 – procesy o czary w Salem

1693 – założenie College of William and Mary w Williamsburg, Wirginia.

1696 – Królewska Kompania Afrykańska traci monopol na handel niewolnikami;

1696 – Akt Nawigacyjny nakazujący handel wyłącznie na statkach angielskich

1697 – koniec procesów o czary w Salem

We wrześniu kończy się wojna króla Wilhelma traktatem w Ryswick

1700 – ludność angielska w koloniach w Ameryce przekracza 250000

1701 - założenie Yale College

1702-3 - wojna królowej Anny

1711-13 – wojna Tuscarora w Karolinie Północnej

1715 - wojna Yamasee przeciw Indianom; zniszczenie Karoliny Północnej

1718 - założenie Nowego Orleanu

1729 - podział Karoliny

1732 - założenie Georgii

1746 - założenie College of New Jersey w Princeton

Wkład 11

Odkrycia i kolonializm angielski. Część II.

1646 – Massachusetts wprowadza prawo karzące karą śmierci za herezje

1651 – Pierwszy Akt Nawigacyjny

1652 - Rhode Island ogłasza zakaz niewolnictwa

1660 – II Akt Nawigacyjny zmusza kolonie do handlu wyłącznie na statkach angielskich (cukier, tytoń)

1663 – Karol II zakłada kolonię w Karolinie; nadania uzyskują stronnicy króla

1663 – Akt Nawigacyjny – towary do kolonii winny być transportowane na statkach angielskich przez Anglię

1664 – Anglia przejmuje Nowe Niderlandy od Holendrów po blokadzie kolonii; kapitulację podpisuje gubernator Peter Stuyvesant po blokadzie angielskiej

1664 - Maryland uchwala prawo o dożywotniej niewoli niewolników

1672 – Królewska Kompania Afryki uzyskuje monopol na handel niewolnikami

1673 – Holendrzy odzyskują Nowy York

1673 – Akt Nawigacyjny, ustanawiający urząd komisarza do poboru podatków w koloniach

1673 – Louis Joliet oraz Jacques Marquette docierają do Mississipi od strony rzeki św. Wawrzyńca i wielkich jezior

1674 – Traktat w Westminster kończy wojnę między Anglią i Holandią; Holendrzy oddają kolonie Anglikom

1675-1676 – wojna króla Filipa w Nowej Anglii (od Massachusetts po Rhode Island); ginie około 600 osadników i 3000 Indian

1681 - William Penn, kwakier, zakłada Pensylwanię na podstawie patentu Karola II

1682 – La Salle bada rzekę Mississippi i obejmuje ja w posiadanie króla Francji jako Louisianę

1682 – duża ilość osadników dociera do Pensylwanii z Niemiec i Anglii

1685 – zniesienie edyktu nantejskiego stymuluje francuską migrację do Ameryki

1686 – Jakub II próbuje dokonać konsolidacji kolonii tworząc dominium Nowej Anglii

1687 – opozycja w koloniach wobec prób królewskich; w szczególności problem płacenia podatków – no taxation without representation

1692 – procesy o czary w Salem

1693 – założenie College of William and Mary w Williamsburg, Wirginia.

1696 – Królewska Kompania Afrykańska traci monopol na handel niewolnikami;

1696 – Akt Nawigacyjny nakazujący handel wyłącznie na statkach angielskich

1697 – koniec procesów o czary w Salem

We wrześniu kończy się wojna króla Wilhelma traktatem w Ryswick

1700 – ludność angielska w koloniach w Ameryce przekracza 250000

1701 - założenie Yale College

1702-3 - wojna królowej Anny

1711-13 – wojna Tuscarora w Karolinie Północnej

1715 - wojna Yamasee przeciw Indianom; zniszczenie Karoliny Północnej

1718 - założenie Nowego Orleanu

1729 - podział Karoliny

1732 - założenie Georgii

1746 - założenie College of New Jersey w Princeton

Wojny w koloniach. Wojny europejskie i ich skutki/obraz w koloniach w XVII i XVIII wieku.

Wojny z Indianami Powhatan

1607, 26 kwiecień – pierwsza potyczka Anglików z Indianami nie prowadzi do wojny

1622, 2 marzec – atak Indian Powhatan (Algonkinów) pod przywództwem Opechancanough na Jamestown w Wielki Piątek, kończy się masakrą (347 osoby zabite; utrata 74 plantacji tytoniu – sześć ocalało)

1644, 18 kwiecień – ponowny atak Opechancanough i śmierć 400-500 osadników powoduje odwet Anglików, śmierć wodza i kurczenie się ziem Indian; zmagania trwają do 1671, kiedy 1000 Indian, musi żyć obok 40000 Anglików.

1675 – ponowna wojna, kończy się masakrą wodzów i wojowników.

Wojna Pequotów

1636 – Plemię Pequot rozpoczyna walkę o przetrwanie z Anglikami z Rhode Island, Massachusetts oraz Holendrami z Nowego Amsterdamu.

- początek konfliktu – Indianie palą okręt jednego z Anglików – Johna Gallupa z Bostonu oraz mordują Johna Oldhama

- atak karny Anglików (90 osób) pacyfikuje wioski Narragansettów (przez pomyłkę)

1637 – maj – atak Anglików pod Johnem Masonem na Pequotów (80 białych i 100 Mohikanów pod Unkasem); 400-700 Indian ginie, wielu zostaje pojmanych i sprzedanych na Karaiby;

1643 – Unkas praktycznie wybija przeciwników z plemiona Narragansettów

Wojna Króla Filipa

1675, 24 czerwiec – kilku wojowników Indian Wampanoag zaatakowało osadę Swansea zabijając 9 osób oraz podpalając budynki (był to odwet za zranienie jednego z Indian)

Dalsze ataki na Taunton, Darmouth, Middleborough; - mobilizacja w Bostonie i Plymouth; mobilizacja i włączenie się do działań innych Indian

1686, kwiecień – białym udaje się pokonać Indian Narragansett, co powoduje zwrot w działaniach wojennych

Kilka miesięcy później udało się pojmać króla Filipa, poćwiartować i wrzucić do rzeki, głowę obnosić na pice, a syna sprzedać w niewolę na Bermudy

W czasie wojny zginęło 1/3 liczby osadników i wielu Indian

Wojny Indian Pueblo

1680-92 w sierpniu rewolta Indian Pueblo pod przywództwem szamana Pope (pueblo San Juan) powoduje wypędzenie Hiszpanów. (8000 Indian przeciw Hiszpanom, z których zaledwie 200 było uzbrojonych).

Dobrze skoordynowany atak kończy się śmiercią około 20 misjonarzy i 400 Hiszpanów oraz ucieczką pozostałych do Santa Fe, a po kolejnym ataku do El Paso del Norte. Pope obejmuje rządy na 12 lat. Po jego śmierci w 1692, Diego de Vargas odzyskuje wszystkie tereny.

Wojna Indian Tuscarora

1711, 2 wrzesień – Indianie Tuscarora, pod wodzą Hancoca, zaatakowali Nowe Berno (osady niemiecko-szwajcarskie) w Północnej Karolinie osadników zabijając kilkuset osadników, niszcząc i paląc osady, oraz plony.

1713 – kapitan James Moore, wspierany przez Indian Yamasee mści się za wcześniejszy atak pacyfikując wieś Neoheroka. Wielu Indian zostaje zabitych, inni sprzedani w niewolę, a pozostali wypędzeni osiadają w Nowym Jorku, gdzie później współtworzą Konfederację Irokezów.

Wojna z Indianami Yamasee

1715-18 – atak swoistej konfederacji plemion indiańskich pod przywództwem plemiona Yamasee doprowadza do prawie całkowitego wyniszczenia osadników w Południowej Karolinie

W kolejnych trzech latach Indianie są wypierani ku południu, aż do oswobodzenia całych terenów. Punktem zwrotnym było odłączenie się Czirokezów od pozostałych Indian i przyłączenie do osadników.

W wyniku wojny zginęło około 7% ludności, a plony i uprawy zostały zniszczone całkowicie.

Wojna króla Wilhelma (king William’s War 1689-1697)

1689, czerwiec – kilkuset Indian Abenaki oraz Pennacook pod wodzą zaatakowało Dover w New Hampshire zabijając ponad 20 i biorąc do niewoli 29 osadników (których sprzedano)

1689, sierpień – Indianie Abenaki pod wodzą osadnika francuskiego ponownie zaatakowali, tym razem Pernaquid

W odwecie następuje atak pod wodzą Bienjamina Churche’a, ale bez większych skutków

1689, sierpień – 1500 Irokezów zaatakowało francuski Lachine, zanim Nowa Francja w ogóle dowiedziała się o wojnie

1690 – kontratak Francuzów z ich sojuszniczymi Indianami kończy się masakrą w osadzie Schenectady w lutym

Wojska osadników angielskich atakują i zdobywają Port Royal, aby zostać pobitymi w bitwie pod Quebec i następnie utracić zdobyte tereny

Atak na Quebec był jedyną większą kampanią wojny

1692 – masakra w York, Maine (Candlemass Massacre) dokonana na osadnikach przez Indian Abenaki

1693, 96 – ataki (skuteczne) Francuzów i ich sprzymierzeńców indiańskich na konfederację Irokezów – wielu zabitych, spalone wsie

1693 – pokój w Ryswick kończy wojnę, chociaż Irokezi pozostają na wojennej ścieżce z Francuzami aż do 1701 roku