Қысқартулардың тізімі:

АІЖ – асқазан- ішек жолы

ЖТА – жасанды тыныс алдыру

ПӘК – пайдалы әрекет коэффициенті

ЗБҚ – зарядты байланысы бар құрал

ПП- пневмоперитонеум

АХӨ - алғашқы хирургиялық өңдеу

ТС – телевизиялық сызықтар

ЭХГ – электрохирургиялық генератор

Кіріспе

Бекіту, оперативті әрекеттер, қан тоқтату, тіндерді байланыстыру үшін әртүрлі хирургиялық құралдар қажет.

1.Тіндерді ажырату. Операцияны тіндерді ажыратудан бастайды. Оны скальпельді жеңіл қозғалту арқылы жасайды. Тіліктің (доступ) көлемі операция жасау үшін жеткілікті шамада болуы керек. Тілік (Доступ) операция жасалатын мүшенің орналасқан жерінен немесе сол мүше орналасқан жақтан жасалады. Теріні және тері асты шел қабатын скальпельдің көмегімен ажыратады. Шандырды, апоневрозды және басқада жұмсақ тіндерді кесу үшін скальпель мен қайшыдан басқа электропышақ, лазерлі скальпель, ультрадыбысты аппарат және т.б. қолданылады.

2. Қан тоқтату.Операция кезінде көбінесе түпкілікті қан тоқатату әдісін қолданады.

- тамырды қан тоқтатқыш қысқышпен ұстап, лигатурамен байлайды, ультрадыбысты құрал немесе лазер қолданылады

- қанап жатқан тамыр аймағындағы тіндерді тігеді

- тамырға тігіс салады

-бұлшықеттер,майлы тіндер,гемостатикалық және жартылай биоло- гиялық сорғыш сүлгілерді қолдануға болады

- қан тоқтатудың физикалық әдістерін қолдану- ыстық физиологиялық ертіндіге матырылған сүлгі қою.

3. Тіндерді бекіту. Жараның түбін анық көруге ыңғайлы болу үшін және ем шараны жүргізу үшін, хирург жараның жиектерін ашып, тартады және мүшелерді бекітеді.

4. Операцияның негізгі кезеңдері. Арнайы құралдар жиынтығы мен әртүрлі хирургиялық әдістер қолданылады.

5. Тіндерді біріктіру. Тіндерді біріктірудің бірнеше әдістерін қолданады: тіндерді біріктіру үшін металл қысқыш және тінді тігетін әртүрлі құралдар қолданады.

Тамырлар, жүрекше, өкпе, асқазан- ішек жолдары, қуық, несепағар, тері ауруларында және тіндер мен мүшелер зақымдалған кезде тігетін аппараттар қолданылады.

Тіндерді кесу және біріктіру үшін лазер және ультрадыбысты аппарат пайдаланады. Тіндерді ажырату және патологиялық ошақты алып тастау үшін азот және лазер күйіндегі суықты қолдана бастады. Жұмсақ тіндерді әртүрлі жіптермен тігеді: жібек, кетгут, капрон, лавсан, танталды қысқыш. Сонымен қоса, әртүрлі металды пластиналар, сымдар, қысқыштар, штифтар және медициналық желімдер қолданылады.

1.Хирургиялық құралдар жалпы құралдар және арнайы тағайындалған құралдар болып екіге бөлінеді

1. Тіндерді ажырататын құралдар

Скальпельдер- олардың түрлері :

• үшкір басты - олардың көмегімен терең, бірақ жалпақ емес тіліктер салынады.

• ішті – ұзын және жалпақ, терең емес тіліктер салынады.

Ампутациялық пышақ- кіші, орташа, үшкір басты, резекциялық, екі жақты кескіш түрлері болады. Оларды аяқ- қолдардың ампутациясына, мәйітті союға қолданылады.

Ірі хирургиялық орталықтарда, онкологиялық ауруханаларда электропышақтар, лазерлі скальпельдер, криопышақтар, толқынды пышақтар қолданылады.

1- сурет. Скальпельдер, ампутациялық пышақтар жиынтығы.

1. кіші және үлкен ампутациялық пышақ, 2- милық пышақ, 3- резекциялық пышақ, 4- Эсмарх пышағы, 5- саусақ фалангісіне арналған пышақ, 6- үшкір басты және ішті скальпельдер, 7- алынып салынатын алмазы бар ішті скальпель

Қазіргі кезде алынып салынатын алмазы бар, бір реттік скальпель қолданады.

Көздің операциясына, неврологиялық операцияларға жіңішке үшкір скальпель, ал микрохирургиялық операцияларға микроскоппен көрінетін скальпельдер қолданылады.

Қуысты операцияларда- жараның түбінде жұмыс жасауға арналған ұзын және сопақ ұстағышы бар, жарты ай тәрізді үшкір скальпель қажет. Байламдарды шешу үшін түймелі қайшы, ал гипсті таңғышты шешу үшін Рихтер қайшысы, тырнақ алатын қайшы қолданылады. Тамырлы қайшының оранышы ұзын, қиғыш беті қысқа болады. Олардың басы домаланған, немесе тамырды кесуге ыңғайланған иілген болуы мүмкін.

2.-сурет. Қайшылар жиынтығы: 1- ұзына қисайған қайшы (Рихтер), 2- тік үшкір басты қайшы, 3- тік добал басты қайшы, 4- жазықтығы бойына қисайған (Купер) қайшысы

Аралардың - келесі түрлері бар: (жақтаулы) немесе доға тәрізді ара; гипсті таңғышты шешуге арналған жапырақшалы ара және сым ара (Джигли). Оны Поленов өткізгіші немесе ұстағыш арқылы қолданады.

3 - сурет. Хирургиялық аралардың түрлері:1-доға тәрізді ара,2- жапырақшалы ара

Сүйектерді кесу үшін ағаш немесе металл балға қолданылады. Оларды көлемі , ені және түрі бойынша ажыратады.

Тістеуіш-Домалақ беткейлі Люэр тістеуішімен, ұзын үшкір басты Листон тістеуішін пайдаланады. Қабырғаны тістеу үшін Дуайеннің немесе Штилленің қабырғалық тістеуіші, ал бас қаңқасының операциясына Дальгрен тістеуіші қолданылады.

4- сурет. Тістеуіштер жиынтығы: 1- Штиллдің қабырғалық тістеуіші, 2- Штилл- Гирцгтің қабырғалық тістеуіші, 3-Сауэрбрух- Фреяның қабырғалық тістеуіші, 4- Листон тістеуіші, 5- Дальгрен тістеуіші, 6- Люэр тістеуіші.

Распаторлар- сүйекқабығын ажырату үшін және кез- келген сүйекке жасалатын операцияларда қолданылады. Фарабефтің сүйектік распаторлары жазықтығы бойынша тік және иілген болады. Қабырғалардың сүйекқабын алу үшін Дуайеннің қабырғалық распаторын пайдаланды.

5- сурет. Распаторлар жиынтығы: 1-7 – Фарабьев распаторлары ( тік және иілген), 8- бұрышты распатор, 9,10- иілген распатор, 11- Дуайен распаторы.

Қолбұрғы (коловорот) фрезі жинағымен- бас қаңқасына әртүрлі көлемдегі тесіктер жасауға арналған.

Троакар- қуысты мүшелер мен буын қуысын тесу үшін қолданады. Тік және иілген түрі болады.

Қуысты түтікшеден және ұстағышы бар стилеттен тұрады.Қолмен және электр тогы арқылы басқарылатын дрель- сым өткізу үшін қажет.

Фолькманның сүйектік қасықтары

Бир инесі–люмбальды пункцияға арналған. Дюфо инесі-қан құюға арналған және сүйекішілік жансыздандыруға арналған ине.